Αδήλωτη και αφανής απασχόληση (Με αφορμή τους ν. 4490/17 και 3996/11) Παναγιώτη Μάμμου Επιτ. Δ/ντή Υπ. Εργασίας, τ. Διαιτητή Ο.ΜΕ.Δ. 1. Ρυθμίσεις ευέλικτων μορφών απασχόλησης (ν. 1892/90 άρθρα 38 και 39, ν. 2639/98 άρθρο 2, ν. 3846/10 άρθρα 1 και 2 κ.λπ.). 2. Ρυθμίσεις για την υποχρεωτική αναγγελία της απασχόλησης μέσω του συστήματος "ΕΡΓΑΝΗ" (ν. 3979/11, ν. 3996/11, ν. 4093/12, Αποφ. Υπ. Εργασίας 27397/13, 28153/13, 5072/6/2013, 17227/12/2012) προϋποθέσεις ηλεκτρονικής υποβολής εντύπων. 3. Λειτουργία ελεγκτικού συστήματος. Παρεμβατικές αλλαγές στη διάθρωση των υπηρεσιών. Ενδεχόμενη αλλαγή στη λήψη αποφάσεων και ποινών. 4. Συμπεράσματα. 1. Η απασχόληση ως κοινωνικό εργασιακό και οικονομικό αγαθό Το εν θέματι αντικείμενο που είναι το φαινόμενο της αδήλωτης και αφανούς εργασίας πιο γνωστό δε, από αυτή ταύτη την απασχόληση στη χώρα μας αλλά και εντός της Ε.Ε. βρίσκεται σε έξαρση. Υπήρξε, υπάρχει και σίγουρα θα υπάρξει στο μέλλον αν οι συνθήκες υπαγορεύουν την κρυφή λανθάνουσα και κερδοσκοπική αντιμετώπιση του φαινομένου της πλήρους, ή μερικής ή στρεβλής αδήλωτης και αφανούς εργασίας. Η νομοθέτηση των όρων και συνθηκών απασχόλησης ενδεχομένως να οδηγεί στο προΐμιο της παραβίασης διατάξεων αν δεν προβλέπονται αυστηρές δικλείδες για την εφαρμογή τους. Οι ελαστικές μορφές απασχόλησης έχουν τελευταίως υπερακοντίσει την πλήρη απασχόληση και τείνουν να καλύψουν το σύνολο της ζήτησης απασχόλησης και μάλιστα να αρχίζουν να μετατρέπονται με ανοχή των εργαζομένων ή την συναίνεσή τους κατά μεγάλο μέρος λόγω της υφιστάμενης κρίσης ή τον περιορισμό των θέσεων πλήρους απασχόλησης. Άλλα στοιχεία πέραν του φόβου για αύξηση της ανεργίας, είναι η διάρθρωση του εργατικού δυναμικού σε πόλεις και επαρχία, η αναζήτηση περιστασιακής εργασίας από νέους για την αντιμετώπιση των τρεχόντων προβλημάτων (οικονομικών και κοινωνικών) και ακόμα η καταλυτικής σημασίας εξελίξεις στο φορολογικό, ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό τομέα (δυσμενείς προβλέψεις για μελλοντικές συντάξεις), αλλά και η απόδοση συσσωρευμένων κρατήσεων (ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος, ΕΦΚΑ, προκαταβολή φόρου κ.λπ.), κρίνονται ως βασικές αιτίες για την αδήλωτη εργασία. 2. Ρυθμίσεις ευέλικτων μορφών απασχόλησης Η μερική απασχόληση στη χώρα μας θεσμικά εισήχθη με το άρθρο 38 του ν. 1892/90 και η ασφαλιστική της κάλυψη με το άρθρο 39 του ιδίου νόμου. Ακολούθησαν οι νόμοι 2639/98 και 3846/2010 για την ενίσχυση και προστατευτική λειτουργία τόσο της μερικής απασχόλησης όσο και των σχέσεων διαλείπουσας και εκ περιτροπής εργασίας. Το πλαίσιο θεωρείται αρκούντος ικανοποιητικό σε ότι αφορά τις επιμέρους διατάξεις, τις ανακύπτουσες υποχρεώσεις και τα στοιχεία επίρρωσης των θεσμών πλην όμως είτε προβάλλονται τα θεσμικά στοιχεία ως λειτουργικά είτε το όλο σύστημα ευέλικτων μορφών απασχόλησης είναι μη λειτουργικό λόγω της ευρύτητας στη σύσταση, κατάρτιση και συνεργασία εργοδοτών και εργαζομένων. Υπάρχουν κλάδοι που επιβάλλεται να προσλαμβάνουν εργαζομένους με συμβάσεις μερικής απασχόλησης είτε για κάλυψη προγραμμάτων εργασίας είτε για τη μικρή καταναλωτική κίνηση που παρουσιάζεται, είτε για το εύρος του χρόνου εργασίας (επισιτιστικές επιχειρήσεις, εμπορικές επιχειρήσεις, επιμορφωτικές εκπαιδευτικές επιχειρήσεις κ.λπ.). Θετική για τους εργαζόμενους είναι η διάταξη μετατροπής συμβάσεων μερικής απασχόλησης (παράγραφος 13 του άρθρου 2) στο δικαίωμα της προτεραιότητας για πρόσληψη σε θέση πλήρους απασχόλησης από τους μισθωτούς μερικής απασχόλησης αν η επιχείρηση έχει ανάγκη από νέο εργαζόμενο στην ίδια κατηγορία ενώ μετράει ο χρόνος προϋπηρεσίας όπως και για το συγκρίσιμο εργαζόμενο. Η διάταξη αυτή δυστυχώς δεν λειτουργεί και σπεύδουν οι επιχειρήσεις χωρίς ενημέρωση των μερικώς απασχολουμένων να προσλαμβάνουν νέους εργαζόμενους της αυτής ειδικότητας. Επίσης άκρως δυσμενής για τους εργαζόμενους και το ΙΚΑ (ΕΦΚΑ) αναφορικά με την απώλεια ασφαλιστικών εισφορών υπήρξε η κατάργηση της παρ. 9 του άρθρου 2 του ν. 3846/2010 με το άρθρο 17 του ν. 3899/2010 (ΦΕΚ 212/Α/10) για bonus στους εργαζόμενους που εργάζονταν κάτω των 4 ωρών ημερησίως με ποσοστό 7,5%. Η πρόβλεψη αυτή θα ωθούσε τους εργοδότες να απασχολήσουν εργαζομένους με συμβάσεις μερικής απασχόλησης άνω των 4 ωρών. Η διάταξη του ν. 3386/2005 (άρθρο 15) δεν εφαρμόσθηκε για την αμοιβή και ασφαλιστική κάλυψη των αλλοδαπών τρίτων χωρών σύμφωνα με την οποία ανεξαρτήτως χρόνου ημερήσιας εργασίας πρέπει να αποδίδονται ασφαλιστικές εισφορές με τον κατώτατο μισθό με απώλεια πολλών εκατομμυρίων ή δισεκατομμυρίων για τους ασφαλιστικούς φορείς (κύριας και επικουρικής ασφάλισης). Ατυχώς με έγγραφο του ΣΕΠΕ παρακάμφθηκε η ρύθμιση αυτή και στα πλαίσια της ίσης μεταχείρισης, μεταξύ ξένων και Ελλήνων εργαζομένων λειτούργησε η αναλογική αμοιβή και ασφαλιστική κάλυψη των ξένων που εργάζονται με μερική απασχόληση. Το εισόδημα ενός ξένου δεν εξασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση και συνάμα παρέχει τη δυνατότητα λόγω και της μειονεκτικής κατά πλάσμα αντιμετώπισής τους παρότι έχουν επιλύσει σημαντικά εργασιακά και οικονομικά προβλήματα στη χώρα μας αφού εργάζονται συνήθως σε σκληρές και επίμοχθες εργασίας (στην Επαρχία μάλιστα σε αγροτικές, οικοδομικές, κτηνοτροφικές εργασίες κατ' αποκλειστικότητα) και στις μεγάλες πόλεις ως οικιακοί βοηθοί, αποκλειστικές νοσοκόμες, courier κ.λπ.). Η κατ' επίφαση συμβάσεις μερικής απασχόλησης ή εκ περιτροπής εργασίας, τα τελευταία χρόνια ανέρχονται στο 55% έως 60% και δείχνουν σαφώς στρεβλή εικόνα μιας οικονομίας που θέλει να κινείται περισσότερο με τη συρρίκνωση του κόστους εργασίας, συντελεστή που ευτυχώς ή δυστυχώς έναντι άλλων συντελεστών (πρώτων και βοηθητικών υλών, ενοικίων, βιομηχανικών εξόδων, μεταφορικών κ.λπ.) παρέχει αυξημένη ελαστικότητα. Σήμερα 2 ή 3 εργαζόμενοι μπορεί ν' αποτελούν 1 εργαζόμενο πλήρους απασχόλησης με επιμερισμό του κόστους εργασίας σε περισσότερα του ενός άτομα και κατ' επέκταση φτωχοποίηση των εργαζομένων αλλά και μεγαλύτερο εύρος πραγματοποίησης αφανούς απασχόλησης αφού οι συμβάσεις (άτυπες) μερικής απασχόλησης μετατρέπονται σε συμβάσεις πλήρους απασχόλησης, η δε ποινή είναι πολύ κατώτερη της αδήλωτης εργασίας αν δεν υπάρξει δήλωση στην "ΕΡΓΑΝΗ" της παραβίασης των συμφωνημένων ωρών εργασίας. Συνεπώς οι ελεγκτικές αρχές οφείλουν πέραν των διατάξεων του ν. 4488/17 για τον ακριβή προ της ενάρξεως της μεταβολής χρόνο εργασίας στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ να λειτουργήσουν με οργάνωση, με μέσα και έμψυχο δυναμικό προς αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας με συναρμόδιους φορείς τους ΣΔΟΕ, Οικονομική Αστυνομία και ΕΥΠΕΑ συνεργασία η οποία θεσμοθετείται με τον τελευταίο ν. 4490/17 άρθρο 9 (ΦΕΚ 150/Α/11.10.17) και ακόμα να ενεργοποιήσουν όλους τους υπαλλήλους των περιφερειακών υπηρεσιών μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με τους προηγούμενους φορείς για την πάταξη ή τουλάχιστον τη μείωση των παραβάσεων. 3. Θεσμικές παρατηρήσεις - προτάσεις Κατ' αρχή πρέπει να παρατηρήσουμε σε ποιες περιπτώσεις υπάρχει ροπή για παραβάσεις των οικείων διατάξεων παρά τις αυστηρές προβλέψεις του νόμου που θέτουν ακόμα και σε κίνδυνο κλεισίματος μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με το ποσό ποινής που ανέρχεται σε 10.500 ευρώ, αφού ειδικά οι μικρές επιχειρήσεις με ακαθάριστα έσοδα (τζίρο) 30.000 ή 40.000 ευρώ ετησίως αν αφαιρεθούν τα γενικά έξοδα (ενοίκια, προμήθειες, ΔΕΗ, ΟΤΕ, φόροι, ΕΦΚΑ κ.λπ.) δεν προκύπτουν καθαρά ούτε 7.000 ή 8.000 ευρώ ετησίως. Είναι πρόβλημα αν μπορεί να επιβιώσει ο επαγγελματίας ή η επιχείρησή του. Η μάλλον σκληρή και εν πολλοίς εξοντωτική δυνατότητα που παρέχεται στους Επιθεωρητές και λοιπούς ελεγκτές να προβαίνουν σε επιβολή κυρώσεων κατά δέσμια αρμοδιότητα σύμφωνα με την υπ' αρ. 27397/122/19.8.13 αποφ. Υπ. Εργασίας (ΦΕΚ 2062/Β/13) αποτελεί θεσμικό ανακόλουθο και ίσως χωρίς να το θέλουν οι ελεγκτές γίνονται αποινείς διώκτες. Η έκπτωση κατά 30% λόγω εμπρόθεσμης καταβολής στη ΔΟΥ (εντός 10ημέρου από την επίδοση της ΠΕΠ) παρότι το ποσό μειώνεται στα 7.200 ευρώ περίπου δεν μπορεί να πληρωθεί και δύσκολα μπορεί να αντιμετωπίσει ο ελέγχων στιγμιαίες αντιδράσεις των εργοδοτών και την πρόκληση τυχόν επεισοδίων. Άρα χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση για την αντικειμενική εκτίμηση της παράβασης σύμφωνα με το χρόνο που επιτελείται και μετά από γνώμη επιτροπής η οποία θα εξετάσει το μέγεθος της επιχείρησης, τους τζίρους, τη θέση, τις προοπτικές επιβίωσης αν κριθεί ότι η απασχόληση του εργαζομένου είναι ωρών ή μίας ημέρας ή πολλών ημερών (σχετική είναι η υπ' αρ. 153/2016 απόφαση του Μ.Π. Λάρισας με την οποία απηλλάγη εργοδότης από την καταβολή του προστίμου) σε αντίθεση με την υπ' αρ. 2151/17 (Τμήμα Δ) απόφαση του ΣτΕ η οποία έκρινε ότι είναι συμβατή με το Σύνταγμα η δέσμια αρμοδιότητα των Επιθεωρητών κατά το πλείστον τυπική και όχι απόφαση ουσίας. Είναι επίσης γεγονός ότι πολλοί εργαζόμενοι απασχολούνται με υπερεργασία, με υπερωρία νόμιμη ή (παράνομη) με πρόσθετο χρόνο εργασίας στις συμβάσεις μερικής απασχόλησης χωρίς να αμείβονται και εξ αυτού του λόγου έχουν εκδοθεί χιλιάδες αποφάσεις δικαστηρίων μετά από προσφυγές των εργαζομένων για αδήλωτη και μη πληρωθείσα εργασία. Παρά δε τις αποφάσεις επειδή συνήθως οι προσφυγές στις Επιθεωρήσεις και στα δικαστήρια σε περιπτώσεις μακράς, πέραν της πενταετίας σχέσεις εργασίας, γίνονται κατά τη λήξη των συμβάσεων εργασίας λόγω απειλής και φόβου απολύσεων, ένα σημαντικό διάστημα διεκδικήσεων χάνεται για τους εργαζομένους λόγω παραγραφής μετά πενταετία και ίσως αν βρεθούν στοιχεία εντός μιας 10ετίας ή 20ετίας (ν. 4387/16) να αποδοθούν στον ΕΦΚΑ ασφαλιστικές εισφορές. Ένα μέτρο είναι ο έλεγχος του χρόνου εργασίας με κάρτα εργασίας που προβλέπει το άρθρο 26 του ν. 3996/11 οι διατάξεις του οποίου δεν έχουν εφαρμοστεί λόγω μη έκδοσης σχετικής υπουργικής απόφασης. Η κάρτα μπορεί να συνδεθεί με μηχάνημα τύπου (POS) με το ΙΚΑ ή και με το σύστημα "ΕΡΓΑΝΗ" και μάλιστα κατά την άνω διάταξη μπορεί να υπάρξει έκπτωση 10% επί των ασφαλιστικών εισφορών (π.χ. 44,06 x 10% = 4,40% μείωση του ποσοστού ασφαλιστικών εισφορών). Συνάμα είναι απολύτως χρήσιμο να εφαρμόζεται το ελαστικό ωράριο (αφού γνωρίζουμε από το πρόγραμμα το κανονικό ωράριο) σύμφωνα με το υπ' αρ. 2654/14.1.86 έγγραφο του Υπ. Εργασίας από ώρας 7:30-9:00 π.μ. με αναχώρηση από 15:30-17:00. Η καταγραφή της έναρξης και αναχώρησης θα γίνεται στο ηλεκτρονικό ρολόι με σύνδεση στο σύστημα. (Με το συγκεκριμένο έγγραφο τίθεται η προϋπόθεση ελαστικού ωραρίου με κτύπημα κάρτας ή παρουσιολογίου στοιχεία τα οποία δεν χρειάζονται αν εφαρμοσθεί η θεσμοθετημένη κάρτα της προαναφερόμενης διάταξης και μάλιστα με γενικότητα παρότι η διάταξη του ν. 3996/11 προβλέπει μάλλον επιλεκτικά επιχειρήσεις ή περιοχές). 3.α. Αμοιβή υπερεργασίας και υπερωρίας Συμμετοχή στην αδήλωτη και αφανή εργασία έχει και το κόστος υπερεργασίας και υπερωρίας. Μετά την διάταξη του άρθρου 36 του ν. 4488/17 με την οποία δηλώνεται στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ κάθε αλλαγή ή τροποποίηση ωραρίου (διάταξη η οποία δεν χρειάζεται αν εφαρμοσθεί η κάρτα εργασίας) απαλλάσσει τους εργοδότες από την πρόσθετη γραφειοκρατική εργασία αναγγελίας της μεταβολής των ωρών εργασίας), φρονούμε ότι η εννοιοποίηση της αμοιβής υπερεργασιακής και υπερωριακής εργασίας είναι τομή στα εργασιακά πράγματα. Να αυξηθεί από 20% σε 30% η υπερεργασία και να μειωθεί στο 30% επίσης η υπερωρία ενώ ποσοστό 5% από πρόσθετη εργασία να αποδίδεται στον ΟΑΕΔ για ενίσχυση του κλάδου ανεργίας κατά το Γαλλικό πρότυπο. Τι σημαίνει η εννοιοποίηση για εργαζόμενους και εργοδότες οικονομικά και μαθηματικά. Έστω ότι ο εργοδότης απασχολεί όλες τις ώρες υπερεργασίας τον εργαζόμενο και όλες τις ώρες υπερωρίας στο πενθήμερο και εξαήμερο. α. Με σύστημα πενθημέρου εργασίας (πρόταση) α1. Υπάλληλος 46 x 5 = 230 ώρες υπερεργασίας ετησίως συν. 120 ώρες υπερωρίας Σύνολο 350 ώρες πρόσθετης εργασίας με μισθό 1.000 ευρώ x 0,006 = 6 ευρώ το ωρομίσθιο. 350 ώρες x (6 x 1,30) = 2.730 ευρώ. Νέο σύστημα. α2. Με το υπάρχον σύστημα αμοιβής 230 ώρες x 1,2 x 6 = 1.656 ευρώ συν. 120 x 6 x 1,4 = 1.008 ευρώ Σύνολο 2.664 ευρώ Συνεπώς ο εργαζόμενος κερδίζει 2.730 - 2.664 = 66 ευρώ ετησίως. Αν απασχοληθεί 100 ώρες υπερεργασίας και 100 ώρες υπερωρίας ετησίως. α3. 200 x 6 x 1,30 = 1.560 ευρώ με το νέο σύστημα. α4. Με το ισχύον σύστημα 100 x 6 x 1,2 = 720 ευρώ 100 x 6 x 1,4 = 840 ευρώ Συνολική αμοιβή 1.560 προκύπτει ίση ακριβώς αμοιβή, δεν χάνει εργαζόμενος και εργοδότης και συνάμα διευκολύνεται ο έλεγχος. β. Εργατοτεχνίτης με 60 ώρες υπερωρίας το έτος (απορρόφηση όλης της υπερεργασίας και υπερωρίας) 46 x 5 = 230 ώρες υπερεργασίας ετησίως συν 60 ώρες υπερωρίας ετησίως Σύνολο 290 ώρες ετησίως β1. Νέο σύστημα 290 x 6 x 1,30 = 2.262 ευρώ συνολικά β2. Ισχύον σύστημα 230 ώρες x 6 x 1,2 = 1.656 ευρώ υπερεργασία 60 ώρες x 6 x 1,4 = 504 ευρώ υπερωρία Συνολικά 2.260 ευρώ κερδίζει ο εργαζόμενος 2 ευρώ ετησίως. β3. Με το 50% του χρόνου υπερεργασίας 115 ώρες και 30 ώρες υπερωρίας Νέο σύστημα 145 x 6 x 1,30 = 1.131 ευρώ συνολικά Ισχύον σύστημα 115 x 6 x 1,2 = 828 ευρώ υπερεργασία 30 x 6 x 1,4 = 252 υπερωρία 1.080 κερδίζει ο εργαζόμενος 1.131 - 1.080 = 51 ευρώ ετησίως Αν βεβαίως απορροφηθούν οι 60 ώρες υπερωρίας ετησίως 175 x 6 x 1,3 = 1.365 ευρώ νέο σύστημα 60 x 6 x 1,4 = 504 + 828 = 1.332 ευρώ παλαιό σύστημα συνεπώς η διαφορά (μικρή) είναι υπέρ των εργαζομένων. Συμπεράσματα Το πρόβλημα δεν λύνεται εύκολα παγκοσμίως. Στην Ελλάδα παρουσιάζεται εντονότερο λόγω της υφιστάμενης κρίσης και της μετατροπής του παράνομου σε νόμιμο. Οι αντοχές των επιχειρήσεων για δηλωμένη και εμφανή απασχόληση μάλλον χρειάζονται πολιτικές ενίσχυσης του κόστους εργασίας, ηπιότερη αντιμετώπιση ποινών, εμπιστοσύνη μεταξύ κράτους και επαγγελματιών, επιμόρφωση από τους οικείους φορείς ΓΣΕΒΕΕ, ΣΕΒ, ΣΕΤΕ, ΓΣΕΕ κ.λπ. προς τα μέλη τους και συστάσεις για την άρση της παραβατικότητας, κοστολογική αντιμετώπιση του φαινομένου (30% αδήλωτης εργασίας - μελέτη ΙΟΒΕ 2012 και μη μισθολογικό κόστος που υπερβαίνει το 35%) και τέλος ριζοσπαστικές μεθόδους για να μετατραπούν σε νόμιμους οι παραβάτες. Συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην προσπάθεια του κράτους για την επιβολή νομιμότητας ακόμα και μέτρα διαγραφής μελών τους τα οποία προάγουν το πρόβλημα και παρουσιάζονται ανταγωνιστικοί (αθεμίτως) έναντι των νομίμων. Ίσως πρέπει να καλυφθούν νόμιμα οι εργαζόμενοι που καταγγέλλουν τους εργοδότες με την ύπαρξη προστασίας αλλά να τεθούν προ ευθυνών όπως π.χ. προβλέπει το άρθρο 26 του ν. 3996/11 σε περίπτωση μη κτυπήματος της κάρτας εργασίας. Τολμηρή κάπως είναι και η θέση ότι ο παραβάτης εργοδότης έχει την υποχρέωση να διατηρήσει τον εργαζόμενο επί 6 μήνες ή 1 χρόνο στην εργασία του τουλάχιστον, με την προϋπόθεση ότι θα τηρεί τις συμβατικές του υποχρεώσεις αντί να επιβάλλονται εξοντωτικά πρόστιμα. Παράλληλα οποιαδήποτε άλλη απόλυση θα πρέπει να κρίνεται με αυστηρότητα για το ίδιο χρονικό διάστημα κατοχύρωσης της θέσης του εργαζομένου ο οποίος έτυχε της παραπάνω προστασίας. Για τον όγκο της αδήλωτης απασχόλησης σε εθνικό επίπεδο έχουν επιβληθεί σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΠΕ ποινές περίπου 10.000.000 ευρώ. Το ποσό αυτό είναι μικρό για τις ελεγκτικές υπηρεσίες σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος παρότι φρονώ ότι, ο κόσμος των εργοδοτών έχει αντιληφθεί ότι το σύγχρονο εργατικό δίκαιο παρέχει αρκετές δυνατότητες ευελιξίας και πρέπει να προσαρμόζονται στο νόμο. Ο νόμος 4490/17 ενισχύει το πλαίσιο του ελέγχου αρκεί να υπάρξει συνεργασία, συνεννόηση και καλό αποτέλεσμα. Τέλος καλό θα ήταν ο κάθε νομός να έχει μια Διεύθυνση του ΣΕΠΕ κατά τα πρότυπα των ΔΟΥ έτσι ώστε ο συντονισμός, η οργάνωση, οι ελεγκτικές δραστηριότητες, η συγκέντρωση του προσωπικού με τα υπάρχοντα μέσα (αυτοκίνητα, υλικό, οδηγίες κ.λπ.) να βρίσκονται σε πολυόροφο κτίριο, το οποίο μπορεί να διαθέτει όροφο ή ορόφους και για τη δραστηριότητα των μεσολαβήσεων (εργατικών διαφορών, συμφιλιώσεων και προφορικών παρεμβάσεων). Ακόμα στις μεγάλες πόλεις Αθήνα - Πειραιάς, Θεσσαλονίκη μπορεί να υπάρξει και βαθμός αναπληρωτή Δ/ντή. Ας μου επιτραπεί λόγω της υπηρεσιακής εμπειρίας να παρατηρήσω ότι χρειάζεται τομή στην οργάνωση των υπηρεσιών, άλλως οι υπηρεσίες μικρών και περιορισμένων περιοχών με το ισχύον ηλεκτρονικό σύστημα συναλλαγών και πληροφοριών εργοδοτών και εργαζομένων μάλλον περιττεύουν.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
