Η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος και οι επικείμενες αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα Β. Γαμβρούδη, τ. Δ/ντή Υπ. Εργασίας Επειδή πολύς λόγος γίνεται για τον όρο αυτό και για το πόσο αυτός επηρεάζει τις συντάξεις θεωρείται σκόπιμο όπως συνοπτικά αναφερθούν τα εξής: Η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος είναι ένας τύπος μαθηματικός με τον οποίο θα υπολογίζονται οι επικουρικές συντάξεις και τα εφ' άπαξ βοηθήματα. Σκοπός του είναι να επιτύχει την εξισορρόπηση των εισφορών και των παροχών κάθε έτος, ώστε να μη δημιουργούνται ελλείμματα. Στόχος είναι να επιτύχει απεγκλωβισμό των ταμείων από τον κρατικό προϋπολογισμό, αφού θα παύσει η κρατική επιχορήγηση. Βασικό ρόλο θα διαδραματίζει ο συντελεστής βιωσιμότητας του ταμείου, δεδομένου ότι το ύψος των χορηγούμενων βοηθημάτων κάθε έτους δεν πρέπει να ξεπερνά τις εισφορές του έτους αυτού. Συνδέει δηλαδή τις επικουρικές συντάξεις και τα εφ' άπαξ βοηθήματα με τα χρήματα που έχει το κάθε ταμείο από τα έσοδά του, χωρίς την ανάγκη χρηματοδότησης. Πολλοί είναι οι λόγοι που συντελούν στη μείωση των εισφορών των ασφαλιστικών ταμείων που σε πολλές περιπτώσεις φθάνει και μέχρι την κατάρρευση αυτών. Αυτοί είναι: α) η μεγάλη αύξηση του ποσοστού της ανεργίας β) η ανασφάλιστη εργασία γ) η σημαντική μείωση των αποδοχών των εργαζομένων δ) ο μεγάλος αριθμός των ευέλικτων μορφών εργασίας (μερική απασχόληση, εκ περιτροπής εργασία κ.λπ.) ε) η μείωση των εργοδοτικών και εργατικών εισφορών κ.λπ. στ) η αύξηση των συνταξιούχων. Όλοι αυτοί οι λόγοι σε συνδυασμό με την δραστική περικοπή της κρατικής επιχορήγησης συντελούν ώστε να λιγοστεύουν ολοένα και περισσότερο οι εισρρέουσες εισφορές στο ασφαλιστικό σύστημα. Αποτέλεσμα είναι να μειώνονται περαιτέρω οι χορηγούμενες συντάξεις. Αυτονόητο είναι ότι όσο θα μικραίνει το πηλίκον της διαίρεσης μεταξύ απασχολουμένων και συνταξιούχων τόσο θα μειώνονται και οι συντάξεις. Μέχρι τώρα η κρατική συνεισφορά λειτουργούσε ως σταθεροποιητικός παράγοντας του ύψους των συντάξεων. Χωρίς την κρατική αυτή συνεισφορά, ευνόητο είναι, ότι θα ροκανίζονται τα αποθεματικά των ταμείων και θα φαλκιδεύονται οι συντάξεις. Ειδικά για το ΕΤΕΑ το μεγαλύτερο ταμείο επικουρικής ασφάλισης στο μνημόνιο τονίζεται ρητά ότι το ταμείο αυτό θα καταβάλλει συντάξεις μόνο από τα έσοδά του που θα έχει από εισφορές, χωρίς κρατική χρηματοδότηση. Από 1.9.2015 εντάσσονται υποχρεωτικά στο ταμείο αυτό και όλα τα υπόλοιπα επικουρικά ταμεία που ήταν εκτός μέχρι τώρα, με την επιβάρυνση να γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Οι δανειστές και οι μνημονιακοί νόμοι θέτουν θέμα ευρείας εφαρμογής της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος και επίσπευσης της διαδικασίας που απαιτείται για την ενεργοποίηση. Ο ν. 4336/15 στη σύμβαση χρηματοδοτικής διευκόλυνσης (παράρτημα Β) προβλέπει ότι έως τον Οκτώβριο 2015 οι αρχές θα θεσπίσουν νομοθετικά περαιτέρω μεταρρυθμίσεις που θα αρχίσουν να ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου 2015 που θα αφορούν: α) το συγκεκριμένο σχεδιασμό και τις παραμετρικές βελτιώσεις για την καθιέρωση στενότερης σύνδεσης μεταξύ εισφορών και παροχών. β) Τη διεύρυνση και τον εκσυγχρονισμό της βάσης εισφορών και συντάξεων για όλα τα αυτοαπασχολούμενα άτομα, μεταξύ άλλων με μετάβαση από το ονομαστικό στο πραγματικό εισόδημα, υπό τον όρο της τήρησης των κανόνων για τις ελάχιστες απαιτούμενες εισφορές. γ) Την αναθεώρηση και τον εξορθολογισμό όλων των διαφορετικών συστημάτων των βασικών συνιστωσών των συντάξεων που είναι εγγυημένες με βάση τις εισφορές και βάσει ελέγχου των πόρων. δ) Τα βασικά στοιχεία της καθολικής ενοποίησης των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης σε όλο το φάσμα των ταμείων και την κατάργηση εντός τριών ετών όλων των εξαιρέσεων που χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους και την εναρμόνιση των κανόνων σχετικά με τις εισφορές σε όλα τα ταμεία συντάξεων προς τη δομή των εισφορών στο ΙΚΑ. ε) Την κατάργηση από την 31η Οκτωβρίου 2015 όλων των περιττών επιβαρύνσεων κατά τη χρηματοδότηση των συντάξεων και την αντιστάθμισή τους με μείωση των παροχών ή αύξηση των εισφορών υπέρ των συγκεκριμένων ταμείων. στ) Τη σταδιακή εναρμόνιση των κανόνων για τις συνταξιοδοτικές παροχές που καταβάλλει ο ΟΓΑ προς το υπόλοιπο συνταξιοδοτικό σύστημα κατ' αναλογία (Pro rata). ζ) Οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις θα επιβαρύνονται με ποινή για όσους θίγονται από την παράταση της ηλικίας συνταξιοδότησης, που ισοδυναμεί με 10% επιπλέον της τρέχουσας ετήσιας ποινής του 6%. η) Τη βελτίωση της στόχευσης των κοινωνικών συντάξεων αυξάνοντας τις συντάξεις του ΟΓΑ για τους ανασφάλιστους. θ) Τη σταδιακή κατάργηση του επιδόματος αλληλεγγύης (Ε.Κ.Α.Σ.) για όλους τους συνταξιούχους έως τα τέλη Δεκεμβρίου του 2019, αρχίζοντας με το ανώτερο 20% των δικαιούχων το Μάρτιο του 2016. ι) Η Ελληνική Κυβέρνηση θα προσδιορίσει και θα θεσπίσει νομοθετικά έως τον Οκτώβριο του 2015 ισοδύναμα μέτρα για την πλήρη αντιστάθμιση των επιπτώσεων της εφαρμογής της δικαστικής απόφασης σχετικά με τα συνταξιοδοτικά μέτρα του 2012 και θα καταργήσει τις τροποποιήσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα που εισήγαγαν οι νόμοι 4325/15 και 4331/15 σε συμφωνία με τους θεσμούς. ια) Έως το Δεκέμβριο του 2015 η κυβέρνηση θα ενοποιήσει όλα τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης σε μια ενιαία οντότητα. Ήδη στο Υπουργείο Εργασίας λειτουργεί επιτροπή εμπειρογνωμόνων η οποία θα παραδώσει σύντομα το πόρισμά της, προκειμένου εντός του 2015 να γίνουν οι απαραίτητες νομοθετικές ρυθμίσεις προσαρμογής της νομοθεσίας με τα προβλεπόμενα πιο πάνω μέτρα-εισηγήσεις.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
