Παρατηρήσεις στη ΔΕΕ 24.9.2026, C-369/25, LW κατά Trenitalia και INPS: Η υποχρέωση ενημέρωσης του εργαζομένου και τα όρια της ενωσιακής προστασίας των ασφαλιστικών του δικαιωμάτων Κυριακή Παπαδοπούλου, Δικηγόρος, ΜΔΕ Περίληψη Η σχέση μεταξύ της υποχρέωσης του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους ουσιώδεις όρους της εργασιακής σχέσης και της προστασίας των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτήν αναδεικνύει τα όρια της κανονιστικής εμβέλειας της οδηγίας 91/533/ΕΟΚ. Με την απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2026, στην υπόθεση C-369/25, LW κατά Trenitalia και INPS, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διευκρινίζει ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 8 παρ. 1 της οδηγίας δικαστική προστασία καταλαμβάνει αποκλειστικώς τα δικαιώματα που απορρέουν από τις υποχρεώσεις ενημέρωσης του εργοδότη και όχι τα ουσιαστικά εργασιακά ή ασφαλιστικά δικαιώματα για τα οποία ο εργαζόμενος πρέπει να ενημερώνεται. Η κρίση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις αναδρομικής αναγνώρισης εργασιακής σχέσης, κατά τις οποίες η παραγραφή των ασφαλιστικών εισφορών ενδέχεται να επηρεάζει τη μελλοντική συνταξιοδοτική προστασία του εργαζομένου. Η απόφαση διακρίνει την ενωσιακή εγγύηση ενημέρωσης από την αυτοτελή κανονιστική θεμελίωση των εργασιακών δικαιωμάτων, αφήνοντας εκτός του αντικειμένου της την ουσιαστική συμβατότητα του εθνικού συστήματος παραγραφής με άλλες διατάξεις του ενωσιακού δικαίου. Ι. Η διάκριση μεταξύ ενημέρωσης και ουσιαστικής προστασίας της εργασιακής σχέσης Η κατοχύρωση της υποχρέωσης του εργοδότη να γνωστοποιεί στον εργαζόμενο τους ουσιώδεις όρους της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας αποτελεί ιδιαίτερη εκδήλωση της προστατευτικής λειτουργίας του ενωσιακού εργατικού δικαίου, καθόσον αποβλέπει στην αντιμετώπιση της πληροφοριακής ανισότητας που χαρακτηρίζει την εργασιακή σχέση και στη διασφάλιση της δυνατότητας του εργαζομένου να γνωρίζει το περιεχόμενο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του. Η υποχρέωση αυτή, μολονότι συνδέεται λειτουργικά με την ουσιαστική προστασία του εργαζομένου, δεν ταυτίζεται αναγκαίως με την κανονιστική θεμελίωση των δικαιωμάτων για τα οποία παρέχεται ενημέρωση. Η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν η παράβαση υποχρεώσεων που απορρέουν από την εργασιακή σχέση επιφέρει συνέπειες οι οποίες δεν ανάγονται ευθέως στην ελλιπή ενημέρωση, αλλά στη μη εκπλήρωση αυτοτελών υποχρεώσεων του εργοδότη, όπως η καταβολή ασφαλιστικών εισφορών. Στην περίπτωση αυτή ανακύπτει το ζήτημα αν η ενωσιακή υποχρέωση ενημέρωσης μπορεί να λειτουργήσει ως γενική βάση δικαστικής προστασίας των ουσιαστικών δικαιωμάτων που μνημονεύονται στο σχετικό έγγραφο ή αν η προστασία αυτή εξακολουθεί να εξαρτάται από το ιδιαίτερο κανονιστικό καθεστώς που διέπει κάθε δικαίωμα. Το ζήτημα αυτό αντιμετωπίζει η απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2026, C-369/25, LW κατά Trenitalia και INPS, με την οποία το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποσαφηνίζει την έννοια των "δικαιωμάτων" του άρθρου 8 παρ. 1 της οδηγίας 91/533/ΕΟΚ, εξετάζοντας κατά πόσον η προβλεπόμενη δικαστική προστασία περιορίζεται στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων ενημέρωσης ή εκτείνεται και στα δικαιώματα που απορρέουν από την ίδια την εργασιακή σχέση. Η σημασία της απόφασης δεν εξαντλείται στην ερμηνεία μιας επιμέρους διάταξης της οδηγίας, αλλά εντοπίζεται στην οριοθέτηση της σχέσης μεταξύ της πληροφοριακής διαφάνειας και της ουσιαστικής προστασίας του εργαζομένου. Το Δικαστήριο, υιοθετώντας συστηματική και τελολογική ερμηνεία της οδηγίας, διακρίνει την υποχρέωση γνωστοποίησης των εργασιακών όρων από την υποχρέωση διασφάλισης των δικαιωμάτων που οι όροι αυτοί αποτυπώνουν, απορρίπτοντας την επέκταση της πρώτης σε γενικό μηχανισμό προστασίας των δεύτερων.(1) ΙΙ. Η αναδρομική αναγνώριση της εργασιακής σχέσης και το ζήτημα της παραγραφής των ασφαλιστικών εισφορών Η διαφορά της κύριας δίκης ανέκυψε στο πλαίσιο εργασιακής σχέσης η οποία είχε αρχικώς διαμορφωθεί μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης. Ο εργαζόμενος LW είχε τεθεί, τον Μάιο του 2003, στη διάθεση της Trenitalia, ενώ με απόφαση του εφετείου Νάπολης της 31ης Οκτωβρίου 2018 διαπιστώθηκε ότι η σχετική τοποθέτηση είχε πραγματοποιηθεί κατά παράβαση της ιταλικής νομοθεσίας περί προσωρινής απασχόλησης, με συνέπεια να αναγνωριστεί η ύπαρξη εργασιακής σχέσης μεταξύ του εργαζομένου και της Trenitalia ήδη από τον Μάιο του 2003. Σε εκτέλεση της απόφασης αυτής, η εταιρία ενέταξε τον εργαζόμενο στο προσωπικό της από την 1η Ιουλίου 2019, ενώ, κατόπιν νεότερης δικαστικής απόφασης, υποχρεώθηκε να του καταβάλει αναδρομικές αποδοχές ύψους 110.308,13 ευρώ. Η αναδρομική αναγνώριση της εργασιακής σχέσης δημιούργησε, ωστόσο, ιδιαίτερο ζήτημα ως προς την ασφαλιστική κάλυψη του προγενέστερου χρονικού διαστήματος, καθόσον η Trenitalia κατέβαλε στο αρμόδιο ασφαλιστικό ίδρυμα τις εισφορές που αντιστοιχούσαν στην περίοδο από τον Ιανουάριο του 2016 έως τον Ιούνιο του 2019, όχι όμως και εκείνες της περιόδου από τον Μάιο του 2003 έως τον Δεκέμβριο του 2015, οι οποίες θεωρήθηκαν παραγεγραμμένες σύμφωνα με το ιταλικό δίκαιο.(2) Η ιδιαίτερη σημασία της διαφοράς έγκειται στο γεγονός ότι η αναδρομική δικαστική αναγνώριση της εργασιακής σχέσης δεν συνοδεύθηκε από αντίστοιχη δυνατότητα πλήρους ασφαλιστικής τακτοποίησης του εργαζομένου. Μολονότι η εργασιακή σχέση αναγνωρίστηκε ως υφιστάμενη από το έτος 2003, η δυνατότητα καταβολής των εισφορών για σημαντικό μέρος της διάρκειάς της είχε ήδη αποκλειστεί λόγω παραγραφής. Ο εργαζόμενος ζήτησε, συνεπώς, την καταβολή των επίμαχων εισφορών και, επικουρικώς, τη σύσταση ισόβιας προσόδου ή την καταβολή αποζημίωσης, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ιταλικού δικαίου. Το αιτούν δικαστήριο επισήμανε ότι, κατά την εθνική νομολογία, η παραγραφή απέκλειε την καταβολή των εισφορών, ενώ τα διαθέσιμα εναλλακτικά μέσα προστασίας δεν εξασφάλιζαν κατ' ανάγκην την άμεση αποκατάσταση της ασφαλιστικής κατάστασης του εργαζομένου.(3) Υπό τα δεδομένα αυτά, το πρωτοδικείο Νάπολης διερωτήθηκε αν η οδηγία 91/533 μπορούσε να αποτελέσει αυτοτελή κανονιστική βάση προστασίας των ασφαλιστικών δικαιωμάτων του εργαζομένου, ιδίως ενόψει της επίδρασης των μη καταβληθεισών εισφορών στο ύψος της μελλοντικής σύνταξής του. Το ερώτημα συνδέθηκε με την αντίληψη ότι η σύνταξη γήρατος, εφόσον εξαρτάται από τις αποδοχές και τη διάρκεια της ασφάλισης, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ετεροχρονισμένη αμοιβή, ώστε η προστασία του δικαιώματος καταβολής εισφορών να υπαχθεί στο άρθρο 8 της οδηγίας. Η συλλογιστική αυτή προϋπέθετε, πάντως, την παραδοχή ότι η προβλεπόμενη από την οδηγία δικαστική προστασία καταλαμβάνει όχι μόνον το δικαίωμα ενημέρωσης, αλλά και τα ουσιαστικά δικαιώματα που αποτελούν αντικείμενό της. Για τον λόγο αυτόν, το Δικαστήριο εξέτασε πρωτίστως το περιεχόμενο του άρθρου 8 παρ. 1, από την ερμηνεία του οποίου εξαρτιόταν η αναγκαιότητα εξέτασης των λοιπών προδικαστικών ερωτημάτων.(4) ΙΙΙ. Η κανονιστική αυτοτέλεια της υποχρέωσης ενημέρωσης κατά την οδηγία 91/533/ΕΟΚ Η οδηγία 91/533/ΕΟΚ αποσκοπούσε στην καθιέρωση γενικής υποχρέωσης του εργοδότη να ενημερώνει εγγράφως τον εργαζόμενο για τα ουσιώδη στοιχεία της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας. Το άρθρο 2 προσδιόριζε το ελάχιστο περιεχόμενο της ενημέρωσης, περιλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, την ταυτότητα των συμβαλλομένων, τον τόπο εργασίας, τη φύση της απασχόλησης, την ημερομηνία έναρξης της εργασιακής σχέσης, τη διάρκεια της άδειας, τους όρους καταγγελίας και τα στοιχεία της αμοιβής. Το άρθρο 3 καθόριζε τα έγγραφα μέσω των οποίων μπορούσε να εκπληρωθεί η υποχρέωση αυτή και τις σχετικές προθεσμίες, ενώ τα άρθρα 4 και 5 προέβλεπαν πρόσθετες υποχρεώσεις ενημέρωσης για τους εργαζομένους που απασχολούνται στο εξωτερικό και για τις μεταβολές των εργασιακών όρων. Η οδηγία συγκροτούσε, επομένως, ιδιαίτερο κανονιστικό πλαίσιο διαφάνειας της εργασιακής σχέσης, στο οποίο η υποχρέωση του εργοδότη δεν συνίστατο στη δημιουργία ή την εκπλήρωση των ουσιαστικών δικαιωμάτων που μνημονεύονταν στα σχετικά έγγραφα, αλλά στη γνωστοποίηση του περιεχομένου τους.(5) Η διάκριση αυτή αποτελεί την αφετηρία της ερμηνείας του άρθρου 8 παρ. 1, το οποίο υποχρέωνε τα κράτη μέλη να θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε κάθε εργαζόμενος που θεωρεί ότι θίγεται από τη μη τήρηση των υποχρεώσεων της οδηγίας να μπορεί να διεκδικεί δικαστικώς τα δικαιώματά του. Το αιτούν δικαστήριο είχε αποδώσει ιδιαίτερη σημασία στη χρήση του πληθυντικού αριθμού "δικαιώματα", θεωρώντας ότι η διατύπωση αυτή θα μπορούσε να υποδηλώνει ευρύτερη προστασία των δικαιωμάτων που απορρέουν από την εργασιακή σχέση. Το Δικαστήριο, αντιθέτως, έκρινε ότι η έννοια του όρου πρέπει να προσδιοριστεί σε συνάρτηση με τις υποχρεώσεις που θεσπίζει η ίδια η οδηγία και όχι με το σύνολο των δικαιωμάτων τα οποία ενδέχεται να μνημονεύονται στα έγγραφα ενημέρωσης.(6) Η ερμηνευτική αυτή επιλογή στηρίζεται στην αντιστοιχία μεταξύ της υποχρέωσης του εργοδότη και του δικαιώματος του εργαζομένου. Κάθε επιμέρους υποχρέωση ενημέρωσης γεννά αντίστοιχο δικαίωμα του εργαζομένου να λάβει την προβλεπόμενη πληροφορία, με τον απαιτούμενο τρόπο και εντός της νόμιμης προθεσμίας. Ο πληθυντικός αριθμός του άρθρου 8 δεν αναφέρεται, επομένως, στο σύνολο των εργασιακών δικαιωμάτων, αλλά στην πολλαπλότητα των επιμέρους δικαιωμάτων ενημέρωσης που απορρέουν από τα άρθρα 2 έως 5 της οδηγίας. Υπό την έννοια αυτή, η διάταξη δεν περιορίζεται στην προστασία ενός αφηρημένου δικαιώματος πληροφόρησης, αλλά καταλαμβάνει το σύνολο των συγκεκριμένων υποχρεώσεων γνωστοποίησης που επιβάλλονται στον εργοδότη, χωρίς όμως να επεκτείνεται στην ουσιαστική εκπλήρωση των δικαιωμάτων για τα οποία παρέχεται ενημέρωση.(7) IV. Η διάκριση μεταξύ του αντικειμένου της ενημέρωσης και της νομικής θεμελίωσης των εργασιακών δικαιωμάτων Ο πυρήνας της απόφασης εντοπίζεται στη διάκριση μεταξύ των δικαιωμάτων που απορρέουν από την υποχρέωση ενημέρωσης και εκείνων που απορρέουν από τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας. Το Δικαστήριο επισημαίνει ότι τα ουσιώδη στοιχεία του άρθρου 2 παρ. 2 της οδηγίας συνιστούν πληροφορίες τις οποίες ο εργοδότης υποχρεούται να γνωστοποιεί, χωρίς η σχετική υποχρέωση να μεταβάλλει τη νομική βάση των δικαιωμάτων στα οποία οι πληροφορίες αυτές αναφέρονται. Η αμοιβή, η άδεια, η διάρκεια της εργασίας και οι λοιποί εργασιακοί όροι εξακολουθούν να διέπονται από τις αντίστοιχες διατάξεις του ενωσιακού ή του εθνικού δικαίου, καθώς και από τις εφαρμοστέες συλλογικές συμβάσεις. Η οδηγία δεν ρυθμίζει το ουσιαστικό περιεχόμενο των δικαιωμάτων αυτών, αλλά επιβάλλει τη γνωστοποίησή τους, προκειμένου ο εργαζόμενος να μπορεί να τα γνωρίζει και να οργανώνει αποτελεσματικότερα την προστασία του.(8) Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δογματική οριοθέτηση των υποχρεώσεων διαφάνειας. Η υποχρέωση ενημέρωσης δεν αποτελεί απλώς παρεπόμενη υποχρέωση χωρίς αυτοτελές προστατευτικό περιεχόμενο, αλλά ιδιαίτερη έννομη υποχρέωση, η παράβαση της οποίας μπορεί να θεμελιώσει δικαστική προστασία σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας. Η αυτοτέλειά της, ωστόσο, δεν συνεπάγεται και δυνατότητα υποκατάστασης των ουσιαστικών κανόνων που διέπουν τα εργασιακά δικαιώματα. Διαφορετική εκδοχή θα οδηγούσε στη μετατροπή της οδηγίας 91/533 από πράξη εναρμόνισης των υποχρεώσεων ενημέρωσης σε γενικό κανονιστικό πλαίσιο προστασίας του συνόλου των εργασιακών δικαιωμάτων, παρά το γεγονός ότι η ίδια δεν καθορίζει ούτε τις ουσιαστικές προϋποθέσεις γένεσης ούτε το περιεχόμενο ούτε τους όρους άσκησής τους. Στην ίδια κατεύθυνση, το Δικαστήριο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον σκοπό της οδηγίας, ο οποίος συνίσταται στη βελτίωση της προστασίας των εργαζομένων έναντι της ελλιπούς γνώσης των δικαιωμάτων τους και στην ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς εργασίας. Η προστασία αυτή πραγματοποιείται μέσω της επιβολής τυπικών υποχρεώσεων ενημέρωσης και όχι μέσω της άμεσης ρύθμισης των ουσιαστικών εργασιακών αξιώσεων. Η ενημέρωση μπορεί, ασφαλώς, να διευκολύνει την άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από άλλες πηγές δικαίου, δεν μεταβάλλει όμως το ιδιαίτερο κανονιστικό τους καθεστώς ούτε επεκτείνει αυτομάτως σε αυτά τις εγγυήσεις δικαστικής προστασίας που προβλέπει η οδηγία.(9) Η συλλογιστική αυτή αναδεικνύει την ανάγκη διάκρισης μεταξύ της λειτουργικής και της κανονιστικής σχέσης δύο δικαιωμάτων. Το δικαίωμα ενημέρωσης συνδέεται λειτουργικά με την αποτελεσματική άσκηση των εργασιακών δικαιωμάτων, καθόσον η γνώση του περιεχομένου τους αποτελεί συχνά αναγκαία προϋπόθεση για τη διεκδίκησή τους. Η λειτουργική αυτή σχέση δεν αρκεί, εντούτοις, για να θεμελιώσει κανονιστική ταύτιση. Η παραβίαση ουσιαστικού εργασιακού δικαιώματος δεν συνιστά, αφ' εαυτής, παραβίαση της υποχρέωσης ενημέρωσης, όπως αντιστοίχως η πλήρης εκπλήρωση της τελευταίας δεν συνεπάγεται αναγκαίως την τήρηση των ουσιαστικών υποχρεώσεων του εργοδότη. V. Η παραγραφή των ασφαλιστικών εισφορών και τα όρια της κρίσης του Δικαστηρίου Η περιοριστική ερμηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 είχε ως άμεση συνέπεια ότι το Δικαστήριο δεν προχώρησε στην εξέταση των λοιπών προδικαστικών ερωτημάτων, τα οποία αφορούσαν τον ενδεχόμενο χαρακτηρισμό της σύνταξης γήρατος ως ετεροχρονισμένης αμοιβής, την υπαγωγή του δικαιώματος καταβολής ασφαλιστικών εισφορών στο πεδίο προστασίας της οδηγίας και τη συμβατότητα του εθνικού συστήματος παραγραφής με τις απαιτήσεις αποτελεσματικής προστασίας του εργαζομένου. Η μη εξέταση των ζητημάτων αυτών δεν ισοδυναμεί, πάντως, με αναγνώριση της συμβατότητας του ιταλικού συστήματος παραγραφής προς το σύνολο του ενωσιακού δικαίου. Το Δικαστήριο περιορίστηκε στη διαπίστωση ότι η οδηγία 91/533 δεν παρέχει την κανονιστική βάση για την προστασία των συγκεκριμένων ασφαλιστικών αξιώσεων, χωρίς να αποφανθεί επί της δυνατότητας θεμελίωσής τους σε άλλες ενωσιακές ή εθνικές διατάξεις.(10) Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης για την ορθή αποτίμηση της απόφασης. Η απόρριψη της ευρείας ερμηνείας του άρθρου 8 δεν συνεπάγεται ότι η παραγραφή ασφαλιστικών εισφορών, ιδίως σε περιπτώσεις αναδρομικής αναγνώρισης εργασιακής σχέσης, είναι κατ' ανάγκην συμβατή με κάθε εφαρμοστέα εγγύηση προστασίας του εργαζομένου. Αντιθέτως, το ζήτημα της ασφαλιστικής τακτοποίησης εξακολουθεί να διέπεται από το ιδιαίτερο κανονιστικό πλαίσιο που ρυθμίζει την υποχρέωση καταβολής εισφορών, τις συνέπειες της παράλειψής της και τα διαθέσιμα μέσα αποκατάστασης της ασφαλιστικής ζημίας. Η απόφαση, επομένως, δεν αποκλείει την αναζήτηση προστασίας βάσει άλλων κανόνων, αλλά αποσαφηνίζει ότι η υποχρέωση ενημέρωσης δεν μπορεί να αποτελέσει αυτοτελή βάση ανατροπής των εθνικών κανόνων παραγραφής. Παράλληλα, η υπόθεση αναδεικνύει μια ευρύτερη δυσχέρεια που μπορεί να ανακύψει όταν η αναδρομική αναγνώριση εργασιακής σχέσης επέρχεται μετά την πάροδο σημαντικού χρονικού διαστήματος. Η δικαστική διαπίστωση της ύπαρξης της σχέσης εργασίας από προγενέστερο χρόνο δεν συνεπάγεται αναγκαίως τη δυνατότητα αναδρομικής εκπλήρωσης όλων των συναφών ασφαλιστικών υποχρεώσεων, εφόσον οι τελευταίες υπόκεινται σε αυτοτελείς κανόνες παραγραφής. Η χρονική απόσταση μεταξύ της πραγματικής παροχής εργασίας και της δικαστικής αναγνώρισης της σχέσης μπορεί, συνεπώς, να δημιουργήσει ασυμμετρία μεταξύ της εργασιακής και της ασφαλιστικής κατάστασης του εργαζομένου. Η αντιμετώπιση της ασυμμετρίας αυτής προϋποθέτει, ωστόσο, την αναζήτηση κατάλληλης κανονιστικής βάσης και δεν μπορεί να επιτευχθεί με ερμηνευτική επέκταση οδηγίας της οποίας το αντικείμενο περιορίζεται στην ενημέρωση για τους όρους εργασίας. VI. Η σημασία της απόφασης για τη διάκριση εργασιακών και ασφαλιστικών αξιώσεων Η απόφαση LW κατά Trenitalia και INPS παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη σχέση μεταξύ εργατικού και κοινωνικοασφαλιστικού δικαίου, καθόσον αναδεικνύει την αυτοτέλεια των ασφαλιστικών υποχρεώσεων έναντι της εργασιακής σχέσης από την οποία αυτές απορρέουν. Η υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών συνδέεται με την ύπαρξη και τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, δεν ταυτίζεται όμως με την υποχρέωση καταβολής αποδοχών ούτε υπάγεται αναγκαίως στο ίδιο καθεστώς παραγραφής. Η διάκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν η εργασιακή σχέση αναγνωρίζεται αναδρομικώς, καθόσον η δικαστική αναγνώριση μπορεί να αποκαθιστά την εργασιακή ιδιότητα χωρίς να αίρει αυτομάτως τους περιορισμούς που προβλέπονται για την εκπλήρωση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων. Η νομολογιακή συμβολή της απόφασης δεν έγκειται στην επίλυση του ζητήματος της ασφαλιστικής παραγραφής, αλλά στον αποκλεισμό της δυνατότητας θεμελίωσης της σχετικής προστασίας αποκλειστικώς στην οδηγία 91/533. Η θέση αυτή επιβεβαιώνει ότι η αποτελεσματική προστασία του εργαζομένου δεν μπορεί να αποσυνδέεται από το ειδικό κανονιστικό αντικείμενο κάθε ενωσιακής πράξης. Η ύπαρξη προστατευτικού σκοπού δεν αρκεί, αφ? εαυτής, για την επέκταση των δικαιωμάτων που απορρέουν από μια οδηγία πέραν του ρυθμιστικού της περιεχομένου. Η αντίθετη εκδοχή θα επέτρεπε τη συναγωγή γενικών ουσιαστικών υποχρεώσεων από διατάξεις που θεσπίζουν ειδικές διαδικαστικές ή πληροφοριακές εγγυήσεις, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση της διάκρισης μεταξύ των διαφορετικών πεδίων εναρμόνισης του ενωσιακού εργατικού δικαίου. Η κρίση αυτή παρουσιάζει ενδιαφέρον και για την ελληνική έννομη τάξη, ιδίως σε περιπτώσεις αμφισβήτησης του πραγματικού εργοδότη, αναγνώρισης εξαρτημένης εργασίας ή αναδρομικής διαπίστωσης ασφαλιστέας απασχόλησης. Η εφαρμογή των εθνικών κανόνων περί ασφαλιστικών εισφορών και παραγραφής εξακολουθεί να προϋποθέτει την εξέταση του ειδικού νομοθετικού πλαισίου που διέπει τις σχετικές υποχρεώσεις, χωρίς να μπορεί να συναχθεί από την οδηγία 91/533 γενικό δικαίωμα παράκαμψης των προβλεπόμενων χρονικών περιορισμών. Αντιστοίχως, η υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους ουσιώδεις όρους απασχόλησης δεν υποκαθιστά την υποχρέωση πραγματικής εκπλήρωσης των εργασιακών και ασφαλιστικών του υποχρεώσεων. Η διάκριση αυτή διατηρεί τη σημασία της και υπό το νεότερο καθεστώς της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1152, η οποία αντικατέστησε την οδηγία 91/533, χωρίς η σχολιαζόμενη απόφαση να επιλύει αυτοτελώς ζητήματα ερμηνείας των επιμέρους διατάξεων της νεότερης οδηγίας. VII. Συμπερασματικές παρατηρήσεις Με την απόφαση LW κατά Trenitalia και INPS το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης οριοθετεί την κανονιστική εμβέλεια της υποχρέωσης ενημέρωσης του εργαζομένου, επιβεβαιώνοντας ότι η προβλεπόμενη από την οδηγία 91/533 δικαστική προστασία καταλαμβάνει αποκλειστικώς τα δικαιώματα που απορρέουν από τις υποχρεώσεις γνωστοποίησης των εργασιακών όρων και όχι το σύνολο των ουσιαστικών δικαιωμάτων για τα οποία ο εργαζόμενος οφείλει να ενημερώνεται. Η κρίση αυτή αναδεικνύει τη διάκριση μεταξύ της πληροφοριακής διαφάνειας και της ουσιαστικής προστασίας της εργασιακής σχέσης, αποκλείοντας την αναγωγή της πρώτης σε γενική κανονιστική βάση διασφάλισης της δεύτερης. Η ιδιαίτερη σημασία της απόφασης έγκειται, ωστόσο, και στα όρια της ίδιας της δικανικής κρίσης, καθόσον η μη υπαγωγή των ασφαλιστικών αξιώσεων στο άρθρο 8 της οδηγίας δεν προδικάζει τη συμβατότητα των εθνικών κανόνων παραγραφής με άλλες εφαρμοστέες διατάξεις του ενωσιακού δικαίου. Υπό την έννοια αυτή, η απόφαση δεν αποδυναμώνει την ανάγκη αποτελεσματικής προστασίας των εργαζομένων έναντι των συνεπειών της μη καταβολής ασφαλιστικών εισφορών, αλλά επιβεβαιώνει ότι η προστασία αυτή προϋποθέτει την αναζήτηση της κατάλληλης κανονιστικής θεμελίωσης, σε συνάρτηση με τη φύση και το περιεχόμενο του εκάστοτε δικαιώματος. (1) ΔΕΕ 24.9.2026, C-369/25, LW κατά Trenitalia SpA και Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS), σκ. 40-46, 48-60. (2) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 14-19. (3) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 20-24, 29-32. Βλ. άρθρο 3 παρ. 9 του ιταλικού ν. 335/1995, άρθρο 13 του ν. 1338/1962 και άρθρο 2116 του ιταλικού Αστικού Κώδικα. (4) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 25-33, 40. (5) Οδηγία 91/533/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14.10.1991, σχετικά με την υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους όρους που διέπουν τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας, ΕΕ L 288 της 18.10.1991, σ. 32-35, άρθρα 2-5. (6) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 40-46. (7) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 47-50. (8) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 51-55. (9) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 56-59. (10) ΔΕΕ, LW, ό.π., σκ. 60-61.