Πότε μπορεί να αποσυρθεί η καταγγελία συμβάσεως εργασίας ως ακύρου. Τι απαιτείται για την ακύρωση. Το δικαίωμα προσβολής της καταγγελίας συμβάσεως εργασίας ως ακύρου μπορεί να αποσβεσθεί με παραίτηση του εργαζομένου, ρητή ή σιωπηρή. Τι απαιτείται για την ακύρωση δικαιοπραξίας. ΑΠ 2081/2022 Πρόεδρος: Ο κ. Λουκάς Μόρφης Εισηγητής: Η κ. Τριανταφυλλιά Πατρώνα Δικηγόροι: Η κ. Βιολέττα Βασιλάκου - Ο κ. Δημ. Αντωνίου [...] Το δικαίωμα προσβολής της καταγγελίας της συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας ως άκυρης μπορεί να αποσβεσθεί, σύμφωνα με το άρθρο 156 Α.Κ., με παραίτηση του εργαζόμενου, ρητή ή σιωπηρή, αφού πρόκειται για σχετική ακυρότητα υπέρ του δικαιούχου, ο οποίος μπορεί να θεωρήσει έγκυρη την καταγγελία και να παραιτηθεί από το δικαίωμα να προσβάλλει το κύρος της. Η σιωπηρή παραίτηση μπορεί να συναχθεί και από δηλώσεις ή πράξεις του δικαιούχου, που έγιναν κυρίως για άλλο σκοπό, ενέχουν όμως συμπερασματικά και άλλη δικαιοπρακτική βούληση, ήτοι της παραιτήσεως από το ως άνω δικαίωμα [ΑΠ 1454/2018, 1462/2007, 811/2006]. Ακόμη, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 150 και 151 του ΑΚ συνάγεται ότι για την ακύρωση της δικαιοπραξίας που έχει συναφθεί υπό το κράτος απειλής απαιτείται: 1) Η απειλή να αναφέρεται σε κακό που βρίσκεται στην εξουσία του απειλούντος και έγκειται σε επικείμενο κίνδυνο της ζωής, σωματικής ακεραιότητας, ελευθερίας, τιμής, περιουσίας εκείνου που απειλείται ή των προσώπων που συνδέονται μαζί του στενότατα. 2) Ο κίνδυνος να είναι πραγματικός, άμεσος (επικείμενος), σπουδαίος και ικανός να προκαλέσει φόβο σε έμφρονα άνθρωπο, 3) Η απειλή να είναι παράνομη και αντίθετη προς τα χρηστά ήθη. Απειλή εναντίον των χρηστών ηθών υπάρχει, όταν η απειλούμενη πράξη επιτρέπεται από το νόμο, ελλείπει όμως κάθε σύνδεσμος ή συνάφεια μεταξύ του κακού το οποίο απειλείται και της δηλώσεως βουλήσεως που επιζητείται με την απειλή, όπως και όταν χρησιμοποιείται (η απειλή) προς εξαναγκασμό του απειλούμενου σε δήλωση βουλήσεως, για την οποία δεν είχε υποχρέωση από το νόμο ή από τη σύμβαση. 4) Η απειλή να έγινε προς το σκοπό να οδηγηθεί ο απειλούμενος, δια της ψυχολογικής πιέσεως που του ασκείται, σε δήλωση βουλήσεως ορισμένου περιεχομένου (ΑΠ 1599/2014, 1912/2008). Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: "ο ενάγων προσλήφθηκε ως βοηθός σερβιτόρος από την εναγομένη την 6.11.2007 και από 1.5.2009 προήχθη σε υπάλληλο και εργάσθηκε με την ειδικότητα του σερβιτόρου στο Τμήμα Τροφίμων και Ποτών της εναγομένης ...τους τελευταίους μήνες του έτους 2015 είχαν παρατηρηθεί ελλείψεις αναλωσίμων ειδών του εστιατορίου του καζίνο που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν... για το λόγο αυτό είχαν γίνει αυστηρές συστάσεις προς όλο το προσωπικό... την 13.12.2015, ημέρα Κυριακή ο ενάγων πραγματοποίησε τη,...βάρδιά του, μετά το πέρας της οποίας ...μετέβη στο σημείο της σήμανσης των καρτών προκειμένου να αποχωρήσει τόσο ο ίδιος όσο και ο συνάδελφός του, υπέστησαν από τους ...υπαλλήλους ασφαλείας ...έλεγχο ...στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού αναβρέθηκε στο τσαντάκι που έφερε ο ενάγων, ένα πλαστικό ποτήρι νερού, μικρού μεγέθους, [που χρησιμοποιούσαν μόνο οι υπάλληλοι του εστιατορίου], το οποίο περιείχε ξηρούς καρπούς βάρους περίπου 80 γραμμαρίων και το οποίο έφερε περιτύλιγμα διαφανή μεμβράνη, στην δε τσάντα χειρός του ετέρου αναβρέθηκαν ένα κουτί μπισκότα, δύο αναψυκτικά και τέσσερεις μπαγκέτες...όλα τα ανωτέρω είδη συνιστούν αναλώσιμα είδη, τα οποία [η εναγομένη] διέθετε στο εστιατόριο του ξενοδοχείου και προορίζονταν αποκλειστικά και μόνο για κατανάλωση από τους πελάτες αυτής και όχι από τους εργαζομένους της...Η ως άνω συμπεριφορά του ενάγοντος και δη η αφαίρεση από τον χώρο του εστιατορίου του Καζίνο, που διατηρεί η εναγομένη, οποιουδήποτε βρώσιμου ή πόσιμου αναλώσιμου είδους, για οποιοδήποτε προσωπικό λόγο και ανεξαρτήτως της ποσότητας ή ποιότητας αυτού και κατ' επέκταση οποιαδήποτε αφαίρεση αυτού ...με πρωτοβουλία του εργαζομένου ...απαγορεύεται ...συνιστώσα όχι μόνο πειθαρχική αλλά και ποινικά κολάσιμη πράξη σύμφωνα με το άρθρο 15 Δ περ.3 του Κανονισμού....ο ενάγων ακόμη και αν ήθελε υποτεθεί ότι.... δεν είχε προλάβει να γευματίσει, όφειλε σε κάθε περίπτωση να ζητήσει την άδεια του Προϊσταμένου του Τμήματος Τροφίμων και Ποτών...Ως εκ τούτου η περιγραφείσα ως άνω συμπεριφορά ..., η απαξία της οποίας δεν προσμετράται, με βάση την ποσότητα των περιεχομένων ...ξηρών καρπών ...αλλά με την τιμωρητέα πράξη της αφαίρεσης....από τον ενάγοντα επέφερε σοβαρό, οριστικό και ανήκεστο κλονισμό της εμπιστοσύνης της εναγομένης εργοδότριάς του, προς το πρόσωπο του ενάγοντος με αποτέλεσμα αυτή να νομιμοποιείται στην υποβολή μήνυσης εναντίον του για την ως άνω αξιόποινη πράξη. Ωστόσο....αντί να προβεί στην υποβολή μήνυσης σε βάρος του...προέβη την 15.12.2015 στην έγγραφη καταγγελία της σύμβασης εργασίας του και στην καταβολή σ' αυτόν της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης ...των 11.543,30 ευρώ. Ακόμη δέχθηκε ότι την 14.12.2015 ο ενάγων, μετά από συμφωνία με τον Διευθυντή Ανθρώπινου Δυναμικού Μ. Π. υπέγραψε την από 14.12.2015 έγγραφη αίτηση απευθυνόμενη προς την εναγομένη...με την οποία δήλωνε ότι επιθυμεί και συναινεί για προσωπικούς του λόγους να αποχωρήσει από την εταιρία υπό τον όρο της καταβολής του ποσού της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης και ότι περαιτέρω δηλώνει ότι μετά την καταβολή της αποζημίωσης και τη λύση της σύμβασης ουδεμία περαιτέρω αξίωση θα έχει έναντι της εταιρίας...Την επομένη ημέρα ήτοι την 15.2.2015 επιδόθηκε στον ενάγοντα η από 15.12.2015 καταγγελία της σύμβασης εργασίας του, η οποία υπογράφηκε από το νόμιμο εκπρόσωπο - Διευθυντή Ανθρώπινου Δυναμικού. Παράλληλα υπογράφηκε ....το από 15.12.2015 ιδιωτικό συμφωνητικό στο οποίο περιελήφθησαν τα εξής: α] ....β] ο εργαζόμενος δηλώνει ανεπιφύλακτα και ανέκκλητα ότι αποδέχεται την ως άνω καταγγελία της σύμβασης εργασίας του, ότι αναγνωρίζει ως έγκυρη και ισχυρή την παραπάνω καταγγελία και παραιτείται από κάθε δικαίωμά του να την προσβάλει ή και να αμφισβητήσει το κύρος της για οποιονδήποτε λόγο ή και αιτία, ιδίως, διότι έγινε κατόπιν αιτήματός του, το οποίο αποδέχθηκε η εναγομένη...δεν αποδείχθηκε ότι ο ενάγων υπο ψυχολογική πίεση και υπό καθεστώς απειλής υπέγραψε τα επίδικα έγγραφα...Αποδείχθηκε ότι ο Διευθυντής Ανθρώπινου Δυναμικού ...δεν απείλησε τον ενάγοντα,...απλώς υπέδειξε στον τελευταίο ότι θα ήταν προς όφελός του η συναινετική καταγγελία της σύμβασης εργασίας του, με την καταβολή σ' αυτόν της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης αντί της μονομερούς καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του, συνοδευομένης με την υποβολή μήνυσης σε βάρος του για το τελεσθέν ως άνω ποινικό αδίκημα, που πράγματι είχε τελέσει, οπότε και στην περίπτωση αυτή δεν θα ελάμβανε χώρα η καταβολή αποζημιώσεως απόλυσης σ' αυτόν, ενώ θα κοινολογούνταν και ο λόγος της απόλυσής του, γεγονός το οποίο θα είχε επιπτώσεις στον επαγγελματικό του περίγυρο...η εναγομένη ουδέν έννομο συμφέρον είχε να απειλήσει τον ενάγοντα, προκειμένου να συναινέσει στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας του και περαιτέρω να παραιτηθεί από το δικαίωμα προσβολής της καταγγελίας. Σε κάθε περίπτωση ο ενάγων, λόγω της πολυετούς εμπειρίας του στον εργασιακό χώρο αλλά και του μορφωτικού του επιπέδου, καθώς τυγχάνει απόφοιτος ΑΕΙ είχε πλήρη γνώση και επίγνωση των συνεπειών από την υπογραφή τόσο της από 14.12.2015 αίτησής του όσο και του από 15.12.2015 ιδιωτικού συμφωνητικού. Για τον λόγο αυτό δεν προσέφυγε στην Επιθεώρηση Εργασίας, ούτε όμως και απευθύνθηκε στο σωματείο εργαζομένων, προκειμένου να διατυπώσει οποιαδήποτε διαμαρτυρία για την απόλυσή του, όπως θα έπραττε κατά την κοινή πείρα και λογική κάθε εργαζόμενος, ο οποίος υπό καθεστώς ψυχολογικής πίεσης θα αιτούνταν την καταγγελία της σύμβασης εργασίας του. Τέλος, δεν αποδείχθηκε ότι η από 15.12.2015 καταγγελία της σύμβασης εργασίας του ενάγοντος καθώς και η έγγραφη παραίτησή του από το δικαίωμα προσβολής αυτής είναι κατασκευασμένες....ο ενάγων είχε τη δικαιοπρακτική βούληση να παραιτηθεί ....και επομένως η εκ μέρους του ...ρητή και έγγραφη παραίτηση από το δικαίωμα του να προσβάλλει την καταγγελία της επίδικης σύμβασης εργασίας του, λαμβάνοντας όλο το ποσό της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσής του, δεν πάσχει ελαττώματος. Ως εκ τούτου επήλθε απόσβεση του δικαιώματός του ...σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 156 ΑΚ να προσβάλλει την καταγγελία της σύμβασης εργασίας του. Με τoν πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται η αιτίαση ότι το Μονομελές Εφετείο με ανεπαρκείς αιτιολογίες δέχθηκε ότι η παραίτηση από το δικαίωμα προσβολής της ακυρότητας της καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας του δεν συνέβη υπό καθεστώς ψυχολογικής πίεσης και δεν ήταν συνέπεια της απειλής που δέχθηκε από τον εκπρόσωπο της εναγομένης κατά την υπογραφή της αίτησης για καταγγελία της σύμβασης εργασίας του με την περιεχόμενη σε αυτήν δήλωση παραιτήσεως από το δικαίωμα προσβολής της καταγγελίας ως άκυρης και ως εκ τούτου υπέπεσε στην πλημμέλεια 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος λόγω αοριστίας αλλά κατά πάσα περίπτωση και αβάσιμος, αφού πέρα από το γεγονός ότι δεν εκτίθεται σε τί συνίσταται η ανεπάρκεια των αιτιολογιών, η προσβαλλομένη απόφαση με πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες δέχθηκε ότι η βούληση αποχώρησης του ενάγοντος δεν εκφράσθηκε υπό το κράτος απειλής αλλά μετά το περιστατικό της 13.12.2015, λόγω κλονισμού της εμπιστοσύνης της εναγομένης στο πρόσωπό του η τελευταία θα προέβαινε στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας του, ότι ο αναιρεσείων κατόπιν συμφωνίας επέλεξε την υποβολής αιτήσεως αποχωρήσεως με λήψη της νόμιμης αποζημίωσης αντί της καταγγελίας με υποβολή μηνύσεως, η οποία θα του στερούσε το δικαίωμα άμεσης καταβολής αποζημίωσης, καθόσον στην περίπτωση αυτή η εργοδότρια είχε εκ του νόμου το δικαίωμα, κατά τον χρόνο εκείνο, ανεξάρτητα από την περαιτέρω εξέλιξη της ποινικής διαδικασίας, να μην του καταβάλει το ανάλογο ποσό μέχρι το πέρας αυτής . Περαιτέρω, απαράδεκτος είναι ο λόγος αναίρεσης για πλημμέλεια εκ του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ εκ της παραδοχής ότι ...Άλλωστε αντίκειται στα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής ότι η εναγομένη δια του Διευθυντή Ανθρώπινου Δυναμικού Μ. Π., απείλησε τον ενάγοντα προκειμένου να συναινέσει στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας του... λόγω παραβίασης των διδαγμάτων της κοινής πείρας αφού η φράση αυτή ακολουθεί την εκτίμηση των αποδείξεων και τα διδάγματα της κοινής πείρας δεν χρησιμοποιήθηκαν για την ανεύρεση έννοιας κανόνα δικαίου, ούτε για διαπίστωση στην εκτίμηση των αποδείξεων αλλά ως επιχείρημα ενισχυτικό του αποδεικτικού πορίσματος. Περαιτέρω, όσα υποστηρίζει ο αναιρεσείων επικαλούμενος την εκ του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια περί καταχρηστικής καταγγελίας λόγω παραβίασης της αρχής της αναλογικότητος [άρθρ. 281 ΑΚ], αλυσιτελώς προβάλλονται, μετά την έγκυρη παραίτηση από το δικαίωμα προσβολής του κύρους της καταγγελίας και είναι απορριπτέα ως απαράδεκτα, κατά πάσα δε περίπτωση είναι και αβάσιμα, αφού η καταγγελία της συμβάσεως εργασίας του αναιρεσείοντος, γενομένη υπό τα προαναφερθέντα περιστατικά δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητος.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
