Τα Μνημόνια και οι αλλαγές στο Εργατικό Δίκαιο (Μετά και εφαρμοστικούς νόμους - αξιολογήσεις κ.λπ.) Β. Γαμβρούδη, τ. Δ/ντή Υπ. Εργασίας Η επιτήρηση της χώρας από τους δανειστές και την τρόικα συνοδεύεται από εξαναγκασμό εφαρμογής δημοσιονομικής πολιτικής η οποία σταδιακά κατέστη δυσβάστακτος, πέραν των άλλων, κυρίως για τους μισθωτούς και συνταξιούχους. Τα μνημόνια Ι, ΙΙ, III με τους εφαρμοστικούς νόμους απορρύθμισαν πλήρως τις εργασιακές σχέσεις και αντί για εξυγίανση της οικονομίας επιδείνωσαν την ελλειμματικότητα όλων των δεικτών της. Οι αλλαγές ήταν καταιγιστικές και επηρέασαν τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, τις αποδοχές, τη Διαιτησία, τα χορηγούμενα επιδόματα, τα κατώτατα όρια αποδοχών, τις αποζημιώσεις, το χρόνο προειδοποίησης, τα κοινωνικά κεκτημένα, τα όρια συνταξιοδότησης κ.λπ. Πιο αναλυτικά οι ρυθμίσεις και αλλαγές που προβλέπονται σε κάθε μνημόνιο έχουν ως εξής: Μνημόνιο I - Ν. 3845/2010 Οι εφαρμοστικοί νόμοι και τα μεσοπρόθεσμα προγράμματα των ν. 3986/2011 - 4024/2011 Τα νομοθετήματα αυτά επέφεραν πολλές αλλαγές σε διάφορα πεδία του εργατικού δικαίου, αλλά και του ασφαλιστικού δικαίου, πέρα από τις φορολογικές αλλαγές. Ο ν. 3845/2010 αποτέλεσε το έναυσμα για τη έκδοση μεταγενέστερων νόμων υλοποίησης όσων περιλαμβάνονται σ' αυτό. Με τους νόμους αυτούς (3846/10 - 3863/10) επέρχονται ριζικές αλλαγές στις εργασιακές και ασφαλιστικές σχέσεις οι οποίες επιφέρουν συρρίκνωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, με οδυνηρές συνέπειες. Συνιστάται ταμείο αξιοποίησης ιδιωτικής περιουσίας του Δημοσίου με αποκλειστικό σκοπό την αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου, καθώς και περιουσιακών στοιχείων των Δημοσίων επιχειρήσεων. Το τραγικό είναι ότι το προϊόν αξιοποίησης χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποπληρωμή του Δημόσιου χρέους. Όπως αναφέρεται στους σκοπούς του ταμείου είναι η εξυπηρέτηση του Δημοσίου συμφέροντος. Το πώς τώρα συμβιβάζεται η εξυπηρέτηση με την πώληση εργαλείων ανάπτυξης της χώρας είναι ένα θέμα προς διερεύνηση. Επιβάλλονται σκληρές επιβαρύνσεις εις βάρος εργαζομένων και συνταξιούχων με εισφορές, φορολογία, αύξηση ασφαλιστικών εισφορών, μειώσεις εφ' άπαξ, εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων, δυσμενέστερο καθεστώς φοροαπαλλαγών, μειώσεις συντάξεων κ.λπ. Μνημόνιο II - Ν. 4046/2012 Οι εφαρμοστικοί νόμοι 4051/2012 - 4052/2012 - Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου αριθ. 6 της 28.2.2012 και ν. 4093/12 Η επιτήρηση της χώρας από τους δανειστές και την τρόικα συνοδεύεται από εξαναγκασμό εφαρμογής δημοσιονομικής πολιτικής η οποία είναι δυσβάστακτη για τους μισθωτούς και συνταξιούχους. Έτσι οδηγηθήκαμε στο μνημόνιο II (ν. 4046/12) το οποίο με τους εφαρμοστικούς του νόμους (4051/12 - 4052/12) και την αριθ. 6 από 28.2.12 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου απορρυθμίζουν πλήρως τις εργασιακές σχέσεις και αντί για την εξυγίανση της οικονομίας θα επιδεινώσουν την ελλειμματικότητα όλων των δεικτών της. Τα νέα μέτρα με τα οποία καταργείται η διαιτησία, οι κλαδικές σ.σ.ε., τα επιδόματα, τα κατώτατα όρια κ.λπ. αποδομούν το κοινωνικό κεκτημένο και υποβαθμίζουν το ανθρώπινο κεφάλαιο της χώρας που είναι η πηγή της δημιουργίας και παραγωγής. Το μνημόνιο είναι εξοντωτικό. Και εάν ακόμη, όπως υποστηρίζουν οι υπέρμαχοί του, είναι αναγκαία επιλογή, το σίγουρο είναι ότι θα δημιουργήσει τεράστιο κλυδωνισμό στο καράβι της ελληνικής οικονομίας και το ενδεχόμενο συνέχισης για πολύ της περιπέτειας κυρίως για το ανθρώπινο δυναμικό της θα αφήσει ανεξίτηλα σημάδια. Είναι αδιανόητη ακόμη και η αναφορά στο σύνδρομο του Τιτανικού. Για ό,τι αφορά τις εργασιακές σχέσεις οι αλλαγές που επέρχονται είναι καταιγιστικές και επηρεάζουν τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, τις Αποδοχές, τη Διαιτησία, τα Επιδόματα, ακόμη και τα κατώτατα όρια αποδοχών της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, που είναι προϊόν συλλογικών διαπραγματεύσεων τριτοβάθμιων φορέων, όπως η ΓΣΕΕ και ΣΕΒ. Η παράγραφος 6 του άρθρου 1 του μνημονίου (ν. 4046/12) προβλέπει ότι οι ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο Ε "Διαρθρωτικές Μεταρρυθμίσεις" και στο κεφάλαιο 4 παρ. 4.1 "Διασφάλιση της ταχείας προσαρμογής της αγοράς εργασίας και ενίσχυση των θεσμών της αγοράς εργασίας" τα σχέδια των οποίων εγκρίνονται και προσαρτώνται ως παράρτημα V στο νόμο, συνιστούν πλήρεις κανόνες δικαίου άμεσης εφαρμογής. Με αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου ρυθμίζεται κάθε αναγκαίο ζήτημα, για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου. Μετά τη διάταξη αυτή το Υπουργικό Συμβούλιο κατά τη συνεδρίασή του της 28.2.12 με την πράξη 6 που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Α 38 28.2.12 για τη ρύθμιση των θεμάτων εφαρμογής της παρ. 6 του άρθρου 1 του νόμου 4046/12 αποφάσισε τα εξής: Εθνική Γενική Σ.Σ.Ε. (κατώτατα όρια αποδοχών) Το άρθρο 1 της πράξης του Υπουργικού Συμβουλίου προβλέπει ότι από 14.2.12 και μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, τα κατώτατα όρια αποδοχών της ισχύουσας από 15.7.10 Εθνικής Γενικής Συλλογικής Συμβάσεως Εργασίας, όπως αυτά προβλέπονταν και ίσχυαν κατά την 1.1.12 μειώνονται κατά 22%. Έτσι ο κατώτατος μισθός των 751,39 ευρώ αναπροσαρμόζεται σε 586. Το ημερομίσθιο του ανειδικεύτου εργάτη από 33,57 ευρώ αναπροσαρμόζεται σε 26,18 ευρώ. Οι πιο πάνω αποδοχές αφορούν υπαλλήλους και εργατοτεχνίτες χωρίς προϋπηρεσία και αγάμους. Η άμεση προσαρμογή στα νέα μειωμένα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων, όπως πιο πάνω καθορίζονται, δεν προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη των εργαζομένων. Δηλαδή ζητείται η άμεση μείωση των αποδοχών και μάλιστα αναδρομικά από 14.2.12. Τα άρθρα 22 και 23 του Συντάγματος της χώρας και οι διατάξεις περί συλλογικής αυτονομίας και διασφάλισης της συνδικαλιστικής ελευθερίας, ως θεσμικές εγγυήσεις των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, με την κατάλυση της βούλησης των μερών θεσπίσεως κατωτάτων ορίων ημερομισθίων πάνε "περίπατο". Έπεα πτερόεντα. Τα δικαστήρια έχουν πλέον τo λόγο για την αποκατάσταση του δικαίου. Νέοι κάτω των 25 ετών Στο ίδιο άρθρο της ΠΥΣ για τους νέους κάτω των 25 ετών προβλέπεται ότι από 14.2.12 και μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, μειώνονται κατά 32% τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων της ΕΓΣΣΕ, όπως αυτά προβλέπονταν και ίσχυαν κατά την 1.1.12. Τα κατώτατα αυτά όρια μισθών και ημερομισθίων ισχύουν και για τους μαθητευομένους της παρ. 9 του άρθρου 74 του ν. 3863/10. Το άρθρο αυτό προέβλεπε ότι νέοι 15-18 ετών, με σύμβαση μαθητείας, για την απόκτηση δεξιοτήτων μπορούσαν να έπαιρναν το 70% του κατωτάτου ορίου. Αυτό πλέον δεν ισχύει. Θα λαμβάνουν και αυτοί μειωμένο το ημερομίσθιο κατά 32%. Δεν ισχύει επίσης και η παρ. 8 του άρθρου 74 του ν. 3863/10 που προέβλεπε ότι νέοι ηλικίας κάτω των 25 ετών θα αμείβονται με το 84% του κατωτάτου ορίου. Επίσης δεν ισχύει και το άρθρο 43 του ν. 3986/11 που προέβλεπε ότι νέοι ηλικίας από 18-25 ετών των οποίων η πρόσληψη γινόταν για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας, διαρκείας μέχρι 24 μηνών, με μειωμένες αποδοχές κατά 20% των κατωτάτων. Και αυτοί θα αμείβονται με 32% μειωμένες αποδοχές. Για όλες τις πιο πάνω περιπτώσεις η άμεση προσαρμογή στα νέα μειωμένα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων δεν προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη των εργαζομένων. Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις Διάρκεια ισχύος σ.σ.ε. Το άρθρο 2 της Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου αναφέρει ότι οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας συνάπτονται εφεξής για ορισμένο χρόνο ισχύος, η διάρκεια των οποίων δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία (3) έτη. Δεν θα ισχύουν πλέον οι σ.σ.ε. αορίστου διάρκειας του ν. 1876/90. Συλλογικές συμβάσεις εργασίας που βρίσκονται σε ισχύ ήδη 24 μήνες μέχρι την 14.2.12 ή και περισσότερο λήγουν στις 14.2.13. Συλλογικές συμβάσεις εργασίας που την 14.2.12 βρίσκονταν σε ισχύ για χρονικό διάστημα μικρότερο των 24 μηνών λήγουν με τη συμπλήρωση τριών (3) ετών από την ημερομηνία έναρξη ισχύος τους, εκτός εάν καταγγελθούν νωρίτερα, όπως ορίζεται στο άρθρο 12 του ν. 1876/90. Μετενέργεια σ.σ.ε. Όπως είναι γνωστό οι σ.σ.ε. έχουν μια συγκεκριμένη ημερομηνία λήξεως, όπως αναφέρεται σ' αυτές. Σύμφωνα με την αρχή της μετενέργειας οι ενοχικές υποχρεώσεις των μερών εξακολουθούν να ισχύουν και μετά τη λήξη του χρόνου ισχύος ή της κατάργησης της σ.σ.ε. Η παράταση ισχύος των κανονιστικών όρων της σ.σ.ε. λέγεται μετενέργεια της σ.σ.ε. Αυτό προβλέπεται από το άρθρο 9 παρ. 4 του ν. 1876/90 και είναι εξάμηνο. Ήδη πλέον το 6μηνο γίνεται τρίμηνο. Αυτό ισχύει από 14.2.12. Εφαρμοστέοι Κανονιστικοί όροι σ.σ.ε. Οι κανονιστικοί όροι σ.σ.ε. που θα λήξει ή θα καταγγελθεί εξακολουθούν να ισχύουν επί ένα τρίμηνο (μετενέργεια) από τη λήξη ή την καταγγελία τους. Για σ.σ.ε. που έχουν λήξει ή καταγγελθεί οι κανονιστικοί όροι αυτών ισχύουν για ένα τρίμηνο από την ημέρα ισχύος του ν. 4046/12 δηλαδή μέχρι 15.5.12. Αυτό ισχύει για όσες σ.σ.ε. έληξε η ισχύς τους μέχρι 14.2.12 όπως τονίστηκε. Η περίοδος χάριτος αυτή δεν έχει σχέση με το τρίμηνο της μετενέργειας που θα ισχύει για όσες σ.σ.ε. θα λήξουν από την ημερομηνία αυτή (14-2-12) και μετά. Μετά την πάροδο του τριμήνου αυτού και εφόσον εν τω μεταξύ δεν έχει συναφθεί νέα σ.σ.ε., εξακολουθούν να ισχύουν από τους κανονιστικούς όρους αυτής αποκλειστικώς οι όροι εκείνοι που αφορούν εκτός από το βασικό μισθό ή ημερομίσθιο τα εξής 4 επιδόματα, εφόσον βέβαια αυτά προβλέπονται στους όρους. Αυτά είναι α) Ωριμάνσεως β) Τέκνων γ) Σπουδών και δ) Επικινδύνου εργασίας. Κάθε άλλο προβλεπόμενο σ' αυτές επίδομα παύει αμέσως να ισχύει. Η προσαρμογή των συμβάσεων στα νέα αυτά δεδομένα γίνεται χωρίς να απαιτείται προηγουμένως σύμφωνη γνώμη των εργαζομένων. Δηλαδή κάθε εργαζόμενος δεν έχει παρά να υπολογίσει τις μειώσεις των αποδοχών, μέσω της κατάργησης των επιδομάτων του, ανάλογα με τη σ.σ.ε. που είναι εφαρμοστέα σ' αυτόν. Σ.Σ.Ε. που έληξε η ισχύς τους Όπως τονίστηκε οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας που έληξε η ισχύς τους μέχρι 14.2.12 θα εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι 15.5.12 και οι όροι που περιλαμβάνονται σ' αυτές θα εφαρμόζονται αυτούσιοι στους ήδη εργαζομένους των επιχειρήσεων που δεσμεύονται από αυτές. Το ίδιο θα ισχύει και για τους νεοπροσλαμβανομένους μέσα στο διάστημα αυτό. Μετά την 15.5.12 και εφόσον δεν έχει συναφθεί νέα σ.σ.ε. δεν θα ισχύουν όλοι οι προβλεπόμενοι όροι της σ.σ.ε. αλλά μόνον το επίδομα ωρίμανσης (χρόνου υπηρεσίας), το επίδομα τέκνων, σπουδών και τυχόν προβλεπόμενο επίδομα επικινδύνου εργασίας. Όσες σ.σ.ε. προβλέπουν, πέραν αυτών, άλλα επιδόματα, όπως π.χ. συζύγου, ταμειακών λαθών, Η/Υ, ξένων γλωσσών κ.λπ. αυτομάτως καταργούνται και οι εργοδότες θα μπορούν να τα περικόψουν. Οι όροι των συμβάσεων που διατηρούνται, εξακολουθούν να ισχύουν μέχρις ότου αντικατασταθούν από εκείνους της νέας Συλλογικής σύμβασης εργασίας. Εάν μέχρι 15.5.12 δεν έχει συναφθεί άλλη σ.σ.ε. όλοι οι όροι αυτής μετατρέπονται σε όρους της ατομικής σύμβασης εργασίας του καθενός εργαζομένου. Στην περίπτωση αυτή μπορεί, με τη σύμφωνη γνώμη του εργαζομένου, να γίνει τροποποίηση των όρων της ατομικής σύμβασης εργασίας, οπότε μπορεί και να συνομολογηθεί ύψος αποδοχών κάτω από την κλαδική που ίσχυε στο παρελθόν, αλλά όχι κάτω από τα όρια της εθνικής γενικής σ.σ.ε. Αυτό δεν θα μπορεί να γίνει μονομερώς. Απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του εργαζομένου. Υπό την πίεση όμως πιθανών απολύσεων υπολογίζεται ότι θα οδηγηθούν προς αυτή την κατεύθυνση τα γεγονότα. Για τους νέους προσλαμβανομένους δεν είναι εφαρμοστέα η κλαδική σύμβαση εργασίας και θα μπορούν να συμφωνηθούν οποιοιδήποτε όροι αποδοχών, αρκεί αυτοί να μην υπολείπονται των κατωτάτων ορίων της εθνικής γενικής σ.σ.ε. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε άρθρο του ο καθηγητής εργατικού δικαίου του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Αρ. Καζάκος τα κοινωνικά δικαιώματα, μέσω των σ.σ.ε., από μηχανισμούς διανομής πλούτου, με τη διάλυση του συστήματος θα υποκατασταθούν με την "ελεημοσύνη" της ατομικής σύμβασης εργασίας. Πάγωμα Προσαύξησης Χρόνου Υπηρεσίας (Ωριμάνσεις) Το άρθρο 4 της ΠΥΣ προβλέπει ότι από 14.2.12 και μέχρι το ποσοστό ανεργίας να διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω του 10% (δηλαδή με τους πιο μέτριους υπολογισμούς μετά από μία 10ετία τουλάχιστον) αναστέλλεται η ισχύς διατάξεων νόμων, κανονιστικών πράξεων, συλλογικών συμβάσεων εργασίας ή διαιτητικών αποφάσεων, οι οποίες προβλέπουν αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων λόγω πολυετίας, τριετίας, πενταετίας κ.λπ. ωριμάνσεων. Δηλαδή μέχρι τότε καθηλώνονται οι αποδοχές όλων των εργαζομένων, οι οποίες αυτόματα εχορηγούντο μετά τη συμπλήρωση καθορισμένων ετών υπηρεσίας. Διαιτησία - Δυνατότητα προσφυγής Από 14.2.12, ημέρα ισχύος του μνημονίου, όπως προβλέπει το άρθρο 3 της ΠΥΣ, η προσφυγή στη Διαιτησία του Ο.ΜΕ.Δ. δεν θα μπορεί να γίνει μονομερώς από τη μία πλευρά, αλλά απαιτείται η σύμφωνη γνώμη και των δύο πλευρών των συμβαλλομένων (εργοδοτών και εργαζομένων). Ευνόητο είναι ότι εάν δεν το επιθυμεί η πλευρά των εργοδοτών δεν θα μπορεί να επιληφθεί της διαφοράς ο Διαιτητής - Μεσολαβητής για την επίλυσή της, όπως αυτό προέβλεπε το άρθρο 16 του ν. 1876/90. Δηλαδή με έμμεσο τρόπο καταργείται ο θεσμός της Διαιτησίας, όπως ήταν γνωστός μέχρι τώρα. Η τυχόν προσφυγή στη Διαιτησία περιορίζεται αποκλειστικά στον καθορισμό βασικού μισθού ή ημερομισθίου και ΔΕΝ επιτρέπεται να περιλαμβάνεται σ' αυτήν κανένα άλλο ζήτημα, αλλά ούτε και ρήτρες που διατηρούν κανονιστικούς όρους προηγουμένων σ.σ.ε. ή δ.α. Άλλο μεγάλο λάθος. Γιατί όπως αναφέρει ο. Α. Μετζητάκος στο βιβλίο του "Εργατικό Δίκαιο" στη σελ. 670 "Η συνδιαλλακτική λειτουργία της διαιτησίας του ν. 1876/90 δεν αποβλέπει μόνο στη ρύθμιση οικονομικών θεμάτων (μισθών, επιδομάτων και λοιπών παροχών) που έχουν επιπτώσεις στη διαμόρφωση της τιμής των προϊόντων και του κόστους εργασίας γενικότερα, αλλά κυρίως κατατείνει στην άμβλυνση των αντιθέσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, την άρση της κοινωνικής οξύτητας και την δημιουργία αρμονικής και ελεύθερης κοινωνίας κ.λπ.". Προσφυγές που έχουν κατατεθεί στον Ο.ΜΕ.Δ. και μέχρι 28.2.12 δεν έχει εκδοθεί Διαιτητική απόφαση, αν μεν έχουν κατατεθεί μονομερώς δεν συζητούνται και τίθενται στο αρχείο, ενώ αν είχαν κατατεθεί με κοινή συμφωνία των μερών θα κρίνονται με τις προϋποθέσεις που πιο πάνω ορίζονται, δηλαδή μόνο ο βασικός μισθός. ΔΕΚΟ - Τράπεζες κ.λπ. Το άρθρο 5 της ΠΥΣ προβλέπει ότι από 14.2.12 συμβάσεις εργασίας εργαζομένων που προβλέπεται να λήγουν με τη συμπλήρωση ορίου ηλικίας ή με τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης, νοούνται ως συμβάσεις αορίστου χρόνου και σε περίπτωση λύσης εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 2112/20, όπως ισχύει. Τέτοιου είδους συμβάσεις εργασίας υπάρχουν πέρα από μεγάλες επιχειρήσεις σε πολλές ΔΕΚΟ, τράπεζες, οργανισμούς. Αυτό εφαρμόζεται και σε επιχειρήσεις, εταιρείες, ή οργανισμούς που υπάγονται ή είχαν υπαχθεί οποτεδήποτε κατά το παρελθόν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως είχε οριοθετηθεί με τις διατάξεις των ν. 1256/82 και 1892/90. Ρήτρες μονιμότητας κανονισμών, Συμβάσεων, Διοίκησης κ.λπ. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 της ΠΥΣ από 14.2.12 διατάξεις νόμων ή κανονιστικών αποφάσεων, καθώς και όροι συλλογικών συμβάσεων, διαιτητικών αποφάσεων, κανονισμών εργασίας, οργανισμών προσωπικού και αποφάσεων διοίκησης επιχειρήσεων, που θεσπίζουν όρους που υποκρύπτουν μονιμότητα ή ρήτρες μονιμότητας, παρεκκλίνοντας από τους γενικούς κανόνες της εργατικής νομοθεσίας ή και προβλέπουν την εφαρμογή αναλογική ή ευθεία, διατάξεων του κώδικα περί δημοσίων υπαλλήλων, καταργούνται. Εφαρμόζονται και σε επιχειρήσεις εταιρείες ή οργανισμούς που υπάγονται ή είχαν υπαχθεί στο παρελθόν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ρυθμίσεις συνταξιοδοτικού περιεχομένου Ο ν. 4051/12 (ΦΕΚ Α 40 29.2.12) προβλέπει περαιτέρω μειώσεις τόσο στις κύριες όσο και στις επικουρικές συντάξεις. Μειώσεις κύριων συντάξεων Το άρθρο 1 του νόμου προβλέπει ότι από 1.1.12 για τους συνταξιούχους του Δημοσίου γενικά αναπροσαρμόζεται με μείωση κατά 12% το ποσό της μηνιαίας κύριας σύνταξης που υπερβαίνει τα χίλια τριακόσια (1.300) ευρώ. Η μείωση εφαρμόζεται ανάλογα και για τους υπαλλήλους των Ο.Τ.Α. και Ν.Π.Δ.Δ. που διέπονται από το ίδιο με τους Δημοσίους υπαλλήλους συνταξιοδοτικό καθεστώς. Το άρθρο 6 παρ. 1 του νόμου προβλέπει ότι τα ποσά της μηνιαίας κύριας σύνταξης που υπερβαίνουν τα 1.300 ευρώ και καταβάλλονται από την Τράπεζα Ελλάδος καθώς και τους λοιπούς φορείς κύριας ασφάλισης αρμοδιότητας Υπουργείου Εργασίας, μειώνονται κατά 12% από 1.1.12. Μειώσεις επικουρικών συντάξεων Το άρθρο 6 παρ. 2 του νόμου προβλέπει ότι τα καταβαλλόμενα ποσά συντάξεων από ΕΤΕΑΜ - ΤΕΑΙΤ - ΤΕΑΔΥ (ΤΕΑΠΟΚΑ-ΤΑΔΚΥ) - ΕΤΑΤ - ΤΑΥΤΕΚΩ μειώνονται από 1.1.12 ως εξής: Συντάξεις έως 250 ευρώ κατά ποσοστό 10% στο συνολικό ποσό. Το ποσό της σύνταξης μετά τη μείωση δεν μπορεί να υπολείπεται των 200 ευρώ. Συντάξεις από 250 - 300 ευρώ κατά ποσοστό 15% στο συνολικό ποσό. Το ποσό της σύνταξης δεν μπορεί να υπολείπεται των 225 ευρώ. Συντάξεις από 300 και άνω κατά ποσοστό 20% στο συνολικό ποσό. Το ποσό της σύνταξης δεν μπορεί να υπολείπεται των 255 ευρώ. Για τη μείωση λαμβάνεται υπόψη το ποσό της καταβλητέας την 1.1.12 επικουρικής σύνταξης. Συγχωνεύσεις Επικουρικών Ταμείων Ο ν. 4052/12 (ΦΕΚ Α 41 1.3.12 ) στο άρθρο 35 προβλέπει τη σύσταση ενός ενιαίου ταμείου επικουρικής ασφάλισης. Θα λειτουργεί με τη μορφή Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία ΕΤΕΑ. Στο ΕΤΕΑ εντάσσονται το ΕΤΕΑΜ - ΤΕΑΙΤ - ΤΕΑΔΥ - ΕΤΑΤ - ΤΑΥΤΕΚΩ και ο κλάδος ασφάλισης προσωπικού ΔΕΗ. Έναρξη λειτουργίας του ορίστηκε η 1.7.12. Ιδιωτικά Γραφεία Ευρέσεως Εργασίας Τα άρθρα 98 και 99 του ν. 4052/12 προβλέπουν ρυθμίσεις για τη σύσταση και λειτουργία των ιδιωτικών γραφείων ευρέσως εργασίας. Φυσικά ή νομικά πρόσωπα μπορούν να συστήνουν Ιδιωτικά Γραφεία Ευρέσεως Εργασίας και υποκαταστήματά τους. Το αποκλειστικό αντικείμενο των ΙΓΕΕ συνίσταται στη μεσολάβηση για σύναψη συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας μεταξύ εργοδοτών και αναζητούντων εργασία ημεδαπών ή πολιτών κράτους - μέλους της ευρωπαϊκής ένωσης ή νομίμως διαμενόντων στην Ελλάδα πολιτών τρίτων χωρών, υπό την προϋπόθεση ότι για συγκεκριμένες ειδικότητες δεν προβλέπεται από τις κείμενες διατάξεις διαφορετικός τρόπος προώθησης στην απασχόληση. Απαιτείται αναγγελία έναρξης άσκησης, η οποία υποβάλλεται στη Δ/νση Απασχόλησης του Υπουργείου Εργασίας, η οποία εντός 3 μηνών μπορεί να απαγορεύσει την άσκηση δραστηριότητας, στην περίπτωση που δεν συγκεντρώνονται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Εταιρείες προσωρινής απασχόλησης - ΕΠΑ Το άρθρο 122 του ν. 4052/12 τροποποιεί ισχύουσες διατάξεις περί ΕΠΑ. Μπορούν να συσταθούν από φυσικά ή νομικά πρόσωπα με κεφάλαιο 176.083,00 ευρώ. Απαιτείται αναγγελία έναρξης στη Δ/νση Απασχόλησης του Υπουργείου Εργασίας, η οποία δύναται εντός 3 μηνών να απαγορεύσει την άσκηση της δραστηριότητας, στην περίπτωση που δεν συγκεντρώνονται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Πρόγραμμα κατ' οίκον φροντίδας συνταξιούχων Το άρθρο 138 του ν. 4052/12 προβλέπει ότι τα ασφαλιστικά ταμεία θα καλύπτουν κατ' οίκον τις ανάγκες φροντίδας συνταξιούχων λόγω γήρατος, αναπηρίας και θανάτου, με την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου προγράμματος με τίτλο "Πρόγραμμα κατ' οίκον φροντίδας Συνταξιούχων". Σκοπός του προγράμματος είναι η κατοχύρωση συνθηκών αυτόνομης διαβίωσης των ηλικιωμένων, ώστε να εξασφαλισθεί η παραμονή τους στο οικείο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, να αποφευχθεί η παραπομπή σε δομές κλειστής φροντίδας και να προληφθούν καταστάσεις κοινωνικού αποκλεισμού. Κριτήριο επιλογής θα είναι η ηλικία, το εισόδημα, η οικογενειακή κατάσταση, η κατάσταση υγείας και η πρόσκαιρη ή μόνιμη εξάρτηση. Με υπουργική απόφαση εξειδικεύονται τα κριτήρια, το περιεχόμενο υλοποίησης κ.λπ. Από 1.9.12 θεσμοθετείται ειδική εισφορά ασφαλισμένων για τη χρηματοδότηση της παροχής κατ' οίκον φροντίδας των ασφαλισμένων που θα συνταξιοδοτηθούν μετά την 1.1.15. Με υπουργική απόφαση θα ρυθμισθούν λεπτομέρειες. Οργανισμοί Εργατικής Εστίας και Εργατικής Κατοικίας Οι δύο αυτοί οργανισμοί κοινωνικής πολιτικής που τόσα προσέφεραν στους εργαζόμενους, μέσω των εισφορών που καταβάλλουν οι ίδιοι και οι εργοδότες, καταργούνται ύστερα από το Μνημόνιο II. Μνημόνιο III Ν. 4336/1015 Οι εφαρμοστικοί νόμοι 4337/15 - 4387/16 - 4472/17 - 4488/17 Ο νόμος 4336/15 προβλέπει νέα όρια συνταξιοδότησης, τα οποία ισχύουν από την ημέρα δημοσιεύσεως του νόμου (14.8.2015). Έχουν διαμορφωθεί δυο πίνακες: Στον πίνακα 1ο εμπίπτουν οι ασφαλισμένοι για τους οποίους, από τις προηγούμενες διατάξεις, προβλεπόταν χρόνος ασφάλισης για την κατοχύρωση ή θεμελίωση συνταξιοδότησης, μεγαλύτερος ή ίσος με 10.500. (καταληκτικός χρόνος το 62ο έτος ηλικίας). Στον πίνακα 2ο εμπίπτουν οι ασφαλισμένοι που έχουν κατοχυρώσει ή κατοχυρώνουν μία από τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης ή από τις προηγούμενες διατάξεις προβλεπόταν χρόνος ασφάλισης, για την κατοχύρωση ή θεμελίωση δικαιώματος μικρότερο από 10.500 ημέρες (καταληκτικός χρόνος το 67ο έτος της ηλικίας). Ο ν. 4387/16 προβλέπει νέες μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό σύστημα και νέες ρυθμίσεις φορολογίας εισοδήματος. 1. Δημιουργείται νέος φορέας κοινωνικής ασφάλισης ο ΕΦΚΑ (Ενιαίος φορέας κοινωνικής ασφάλισης) στον οποίο εντάσσονται όλα τα άλλα ταμεία. 2. Δημιουργείται ο ΕΤΕΑΕΠ (ενιαίο ταμείο επικουρικής ασφάλισης και εφ' άπαξ παροχών). Σ' αυτόν συγχωνεύεται ο ΕΤΕΑ. 3. ΕΚΑΣ. Καταργείται από 1.1.20. 4. Γίνεται αναπροσαρμογή των συντάξεων. Για όσους θα συνταξιοδοτηθούν μετά την ισχύ του νόμου (12.5.16) οι συντάξεις τους θα είναι κατά πολύ μειωμένες, περίπου 30%, σε σχέση με όσους συνταξιοδοτήθηκαν μέχρι τότε. Επίσης προβλέπονται σημαντικές μειώσεις των επικουρικών συντάξεων. Μειώνονται οι συντάξεις αναπηρίας και χηρείας. 5. Τιμωρούνται εξοντωτικά οι συνταξιούχοι που απασχολούνται, μείωση 60%. 6. Αύξηση εισφορών των ελεύθερα απασχολουμένων. 7. Προσωρινή σύνταξη. Δεν χορηγείται προσωρινή σύνταξη αν δεν έχει ολοκληρωθεί η αναγνώριση-εξαγορά των πλασματικών χρόνων. 8. Καθορίζεται μέχρι 31.12.18 ανώτατο όριο σύνταξης το ποσό των 2.000 ευρώ. 9. Διαδοχική ασφάλιση. Αυστηροποιούνται οι προϋποθέσεις χορήγησης σύνταξης των ασφαλισμένων με διαδοχική ασφάλιση. 10. Σύμφωνο συμβίωσης. Εξομοιώνονται με εγγάμους. 11. Αύξηση εισφορών επικουρικής ασφάλισης (3,5 και 3,5% για εργοδότες και εργαζομένους). 12. Φορολογία εισοδήματος. Νέοι φορολογικοί συντελεστές. 13. Εισφορά αλληλεγγύης. Εισοδήματα άνω 12.000 από 2,2-10%. Ο v. 4472/17 - Αξιολόγηση 2ου προγράμματος 3ου μνημονίου προβλέπει τα εξής: 1. Μείωση συντάξεων, α) μείωση κατά 18% της προσωπικής διαφοράς όλων των κυρίων και επικουρικών συντάξεων. β) κατάργηση των οικογενειακών επιδομάτων (συζύγου - τέκνων). γ) πάγωμα αυξήσεων σε όλες τις συντάξεις μέχρι Δεκέμβριο 2021. 2. Αύξηση εισφορών για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες. 3. Μείωση αφορολογήτου. Από 2020 γίνεται 6.250 ευρώ. 4. Ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις. Το ισχύον καθεστώς των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων (πάγωμα αυξήσεων - συρροή - επεκτασιμότητα κ.λπ.) θα ισχύει μέχρι τέλος του 2018. 5. Συνδικαλιστικές άδειες. Μικρή τροποποίηση αριθμού αδειών συνδικαλιστικών στελεχών. Πρόσθετοι λόγοι απόλυσης συνδ. Στελεχών. 6. Ομαδικές απολύσεις. Προθεσμίες διαβουλεύσεων και ρόλος ΑΣΕ. Ο ν. 4488/17 προβλέπει σειρά διατάξεων οι οποίες τροποποιούν το εργατικό δίκαιο και που είναι: 1. Οι υπερωρίες, υπερεργασία και τροποποίηση ωραρίου αναγγέλλονται στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ πριν την έναρξη πραγματοποίησης. 2. Πέρα από τις απολύσεις αναγγέλλονται στο ΕΡΓΑΝΗ και η οικειοθελής αποχώρηση, αλλά και η λήξη συμβάσεων ορισμένου χρόνου ή έργου, εντός 4 ημερών. 3. Οι διαβουλεύσεις μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, όπου αυτές προβλέπονται, το αποτέλεσμα αυτών αναγράφεται σε πρακτικά. 4. Εκτός έδρας εργασία μισθωτού. Εφοδιασμός με αντίγραφο πίνακα προσωπικού. 5. Μητρότητα. Προστασία και παρένθετης μητρότητας από απόλυση. Η προστασία έναντι της καταγγελίας ισχύει και για τις εργαζόμενες που εμπλέκονται στη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας, είτε ως τεκμαιρόμενες μητέρες, με χρονική αφετηρία τη γέννηση του παιδιού, είτε ως κυοφόροι γυναίκες. 6. Υγιεινή και ασφάλεια. Πρόσθετες κυρώσεις. Στο πλαίσιο της κατασταλτικής δράσης του το ΣΕΠΕ αν κρίνει ότι υπάρχουν παραβάσεις που εγκυμονούν άμεσο ή σοβαρό κίνδυνο, για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, διακόπτει προσωρινά τη λειτουργία της επιχείρησης, μέχρι την πλήρη συμμόρφωση του εργοδότη. Το ίδιο σε περίπτωση υποτροπής. 7. Έλεγχος ΣΕΠΕ. Επίδειξη δελτίου ταυτότητας από εργαζομένους. Κατά τη διάρκεια ελέγχου οι ευρισκόμενοι στο χώρο εργασίας υποχρεούνται να επιδεικνύουν την αστυνομική τους ταυτότητα, εφόσον τους ζητηθεί από τους διενεργούντες τον έλεγχο Επιθεωρητές Εργασίας. 8. Πίνακας προσωπικού. Υποχρεωτική αναγραφή εργαζομένων. Κυρώσεις. 9. Τεχνικά έργα - Οικοδομικές εργασίες. Αναγγελία στο ΕΡΓΑΝΗ. Οι εργοδότες που εκτελούν οικοδομικές εργασίες ή τεχνικά έργα, υποχρεούνται να αναγγέλλουν ηλεκτρονικά στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ το απασχολούμενο προσωπικό, πριν από την έναρξη κάθε ημερήσιας απασχόλησης. Αναμένεται η ΥΑ η οποία θα καθορίζει λεπτομέρειες εφαρμογής. 10. Ειδική γονική άδεια. Παιδιά με σοβαρά νοσήματα. Στο φυσικό, θετό ή ανάδοχο γονέα παιδιού, ηλικίας έως 18 ετών συμπληρωμένων, το οποίο πάσχει από βαριά νοητική καθυστέρηση ή σύνδρομο DAWN ή αυτισμό, χορηγείται ειδική άδεια 10 ημερών εργασίμων κατ' έτος, με αποδοχές, έπειτα από αίτησή του, κατ' απόλυτο προτεραιότητα. 11. Παρένθετη ή Τεκμαιρόμενη μητέρα. Επίδομα, άδεια μητρότητας, ειδική άδεια. Η τεκμαιρόμενη μητέρα που αποκτά τέκνο με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας δικαιούται το μεταγενέθλιο τμήμα της άδειας μητρότητας, καθώς και τις πάσης φύσεως αποδοχές και επιδόματα που συνδέονται με αυτήν, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται. Επίσης δικαιούται και την ειδική άδεια μητρότητας του ν. 3655/08. 12. Μονομερής βλαπτική μεταβολή και επίδομα ανεργίας. Ο άνεργος ο οποίος έχει ασκήσει το δικαίωμα και έχει θεωρήσει τη βλαπτική μονομερή μεταβολή των όρων εργασίας ως καταγγελία της σχέσης εργασίας από τον εργοδότη, επιχορηγείται από τον ΟΑΕΔ ως άνεργος. 13. Παραβάσεις εργατικής νομοθεσίας και αποκλεισμός από δημόσιες συμβάσεις και χρηματοδοτήσεις. 14. Αυτοαπασχολούμενοι και αποσύνδεση ασφάλισης από ιδιότητα. Οι αυτοαπασχολούμενοι που είναι εγγεγραμμένοι ή θα εγγραφούν στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος υπάγονται στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ, από την ημερομηνία έναρξης ασκήσεως του επαγγέλματος στην αρμόδια ΔΟΥ και μέχρι τη διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητας και τη διαγραφή από τη ΔΟΥ. 15. Αλλαγή Κώδικα Πολιτικής δικονομίας. Ταχεία εκδίκαση εργατικών διαφορών. Η συζήτηση των αγωγών και των τακτικών ένδικων μέσων επί των διαφορών για άκυρη απόλυση, μισθούς υπερημερίας και καθυστερούμενους μισθούς προσδιορίζεται υποχρεωτικά μέσα σε εξήντα (60) ημέρες από την κατάθεσή τους. 16. Αχρεωστήτως καταβληθείσες εισφορές και συμψηφισμός. Αχρεωστήτως καταβληθείσες εισφορές στον ΕΦΚΑ συμψηφίζονται με πάσης φύσεως καθυστερούμενες οφειλές, ρυθμισμένες ή μη, των δικαιούχων προς τον ΕΦΚΑ. 17. Ασφάλιση αιρετών (Δημόσιο, Ο.Τ.Α. κ.λπ.). Η προθεσμία των μνημονίων με τις αξιολογήσεις λήγουν τον Αύγουστο του 2018. Οι συζητήσεις για το μεταμνημονιακό πλαίσιο επικεντρώνονται στις δεσμεύσεις που θα αναλάβει η Ελλάδα. Το πιθανότερο είναι ότι η χώρα θα αναλάβει δεσμεύσεις μεταρρυθμίσεων οι οποίες θα συνοδεύονται από ισχυρή εποπτεία, από τους δανειστές, για άγνωστο χρονικό διάστημα.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
