Ελεύθερες Συλλογικές διαπραγματεύσεις - Αποδοχές - Διαιτησία - Μετενέργεια - Συρροή - Επεκτασιμότητα (ΚΥ) μετά τα Μνημόνια Ορισμένες διατάξεις του βασικού νόμου 1876/90 "Ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις" τροποποιήθηκαν ή συμπληρώθηκαν ή ανεστάλη η εφαρμογή τους, μετά την ισχύ των μνημονιακών νομοθετημάτων. Στο παρελθόν παρουσιάστηκαν διαχρονικά και σταδιακά οι εκάστοτε προβλεπόμενες ρυθμίσεις, όπως ίσχυαν κάθε φορά. Σήμερα και μέχρι τουλάχιστον το τέλος του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής συμπερασματικά ισχύουν τα εξής για κάθε επί μέρους θέμα: 1. Αποδοχές - σ.σ.ε. Αναστέλλεται η ισχύς διατάξεων νόμων, κανονιστικών πράξεων, σ.σ.ε. ή δ.α. οι οποίες προβλέπουν αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων λόγω πολυετίας (ωριμάνσεων). Αυτό επιβλήθηκε για όσο χρόνο η ανεργία θα είναι υψηλότερη του 10%. Δηλαδή μέχρι τότε καθηλώνονται οι αποδοχές όλων των εργαζομένων, οι οποίες αυτόματα εχορηγούντο μέχρι τη συμπλήρωση καθορισμένων ετών υπηρεσίας. Από 14.2.2012 και μετά την ισχύ του ν. 1046/12 - ΠΥΣ 6/2012 οι σ.σ.ε. συνάπτονται εφ' εξής για ορισμένο χρόνο ισχύος η διάρκεια των οποίων δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία (3) έτη. Απαγορεύονται πλέον οι σ.σ.ε. αορίστου διαρκείας. Από τους κανονιστικούς όρους σ.σ.ε. που έληξε εξακολουθούν να ισχύουν, εκτός από το βασικό μισθό και τα εξής τέσσερα (4) επιδόματα, εφ' όσον βέβαια αυτά προβλέπονται στους όρους. Αυτά είναι α) Ωριμάνσεις (τριετίες - πολυετίες) β) Τέκνων γ) Σπουδών δ) Επικινδύνου εργασίας. Κάθε άλλο προβλεπόμενο σ' αυτές επίδομα παύει να ισχύει. Εάν δεν συναφθεί άλλη σ.σ.ε. οι όροι αυτής μετατρέπονται σε όρους ατομικής σύμβασης εργασίας του καθενός εργαζομένου. Οι σ.σ.ε. που συνήφθησαν κατά τους χρόνους διαρκείας των μνημονίων δεν προβλέπουν αυξήσεις αποδοχών. Αρκούνται μόνο να επαναλαμβάνουν τους όρους της προηγούμενης σ.σ.ε. και όχι με όλα τα προβλεπόμενα επιδόματα αλλά μόνο με τα 4 βασικά. 2. Διαιτησία Καθιερώνονται δύο (2) βαθμοί Διαιτησίας (ν. 4303/14). Η διαιτησία του πρώτου βαθμού διεξάγεται από έναν διαιτητή ή από τριμελή επιτροπή διαιτησίας, εφ' όσον ζητηθεί εκ μέρους της μιας πλευράς. Υπάρχει η δυνατότητα μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία α) από οποιοδήποτε μέρος, εφ' όσον το άλλο αρνήθηκε τη μεσολάβηση και β) από οποιοδήποτε μέρος μετά την υποβολή της πρότασης μεσολάβησης. Με τον 2ο βαθμό διαιτησίας που η σύνθεση είναι 5μελής προβλέπεται η δυνατότητα προσβολής της πρωτοβάθμιας απόφασης του διαιτητή ή της επιτροπής διαιτησίας, με την άσκηση εφέσεως εκ μέρους οιουδήποτε των εν διενέξει μερών. Οι δύο βαθμοί διαιτησίας δυσκολεύουν και αποθαρρύνουν την προσφυγή στη διαιτησία και αυτό έχει ως συνέπεια να μη ρυθμίζονται όροι αμοιβής και συνθήκες εργασίας εργαζομένων. 3. Προϋπηρεσία - Ωριμάνσεις Το πάγωμα των επιδομάτων προϋπηρεσίας τα οποία θεσπίζονται συνήθως με τις σ.σ.ε. στοχεύουν στην αύξηση της παραγωγικότητας. Η αναστολή εφαρμογής του κανονιστικού αυτού όρου εκτός από τη συρρίκνωση των αποδοχών των εργαζομένων, την άνιση μεταχείριση θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις και παράταση της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Η υποβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας, που είναι η πηγή της δημιουργίας και παραγωγής αποτελεί μέγα λάθος. 4. Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας Μετά τους μνημονιακούς νόμους 4046/12 - ΠΥΣ 6/12 - 4093/12 ο καθορισμός των κατωτάτων ορίων αποδοχών αφαιρείται από τους κοινωνικούς εταίρους και θεσπίζεται νέο σύστημα, αφού αυτές θα καθορίζονται με νομοθετημένο τρόπο. Οι ΕΓΣΣΕ δεν περιέχουν μισθολογικούς όρους. Ισχύουν για όλους τους μισθωτούς και εργοδότες μόνον ως προς τους θεσμικούς όρους. Εφαρμοστέα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων είναι τα νομοθετημένα. 5. Επίδομα Γάμου Το επίδομα γάμου μετά τον ν. 4093/12 δεν συμπεριλαμβάνεται στον κατώτατο νόμιμο μισθό / ημερομίσθιο που ισχύει για όλους τους μισθωτούς της Χώρας (νομοθετημένα κατώτατα όρια). Η εθνική γενική σ.σ.ε. που υπέγραψαν οι κοινωνικοί εταίροι προβλέπει επίδομα γάμου. Αυτό όμως το δικαιούνται οι εργαζόμενοι που απασχολούνται από εργοδότες οι οποίοι είναι συμβαλλόμενοι στη σύμβαση αυτή. Αυτό παρά τις προφορικές διαβεβαιώσεις του ΣΕΒ ότι το δικαιούνται όλοι οι εργαζόμενοι. Επίσης το επίδομα γάμου το δικαιούνται και οι εργαζόμενοι που δεσμεύονται από άλλη σ.σ.ε. η οποία προβλέπει αυτό. 6. Μετενέργεια Οι κανονιστικοί όροι σ.σ.ε. που θα λήξει ή θα καταγγελθεί εξακολουθούν να ισχύουν επί ένα τρίμηνο (μετενέργεια) από τη λήξη ή καταγγελία τους με όλες τις προβλεπόμενες συνέπειες (ν. 4336/15). Ειδικά για την ΕΓΣΣΕ οι όροι της εξακολουθούν να ισχύουν επί ένα εξάμηνο (ν. 4320/15). 7. Συρροή σ.σ.ε. Ο ν. 1876/90 προβλέπει ότι αν η σχέση εργασίας ρυθμίζεται από περισσότερες ισχύουσες σ.σ.ε. εφαρμόζεται η πιο ευνοϊκή για τον εργαζόμενο. Αυτό τελεί υπό αναστολή. Την αναστολή επέβαλε αρχικά ο ν. 4024/11 και στη συνέχεια οι ν. 4472/17 και 4475/17. Ειδικά για τις επιχειρησιακές σ.σ.ε. ο ν. 4024/11 αρ. 37 προβλέπει ότι όσο διαρκεί το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής η επιχειρησιακή σ.σ.ε. υπερισχύει σε περίπτωση συρροής με κλαδική σ.σ.ε. η οποία δεν επιτρέπεται να περιέχει όρους εργασίας δυσμενέστερους για τους εργαζομένους από τους όρους εργασίας ΕΓΣΣΕ. Κατά τη συρροή επιχειρησιακής με κλαδική σ.σ.ε. δεν ισχύει η αρχή της εύνοιας αλλά υπερισχύει η επιχειρησιακή και ανταποκρίνεται έτσι στις ανάγκες και στην οικονομική αντοχή της επιχείρησης. 8. Επεκτασιμότητα σ.σ.ε. (Κήρυξη Γενικώς Υποχρεωτικών) Η διάταξη του ν. 1876/90 άρθ. 11 η οποία προέβλεπε τη δυνατότητα του Υπουργού Εργασίας με απόφασή του να κηρύξει κλαδικές ή ομοιοεπαγγελματικές σ.σ.ε. ως γενικώς υποχρεωτικές δεν ισχύει αφού αναστέλλεται η εφαρμογή της (ν. 4024/11 αρθ. 37). Με τον περιορισμό αυτό δεν απελευθερώνονται οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και έχουν αφαιρεθεί θεμελιώδεις αρχές της εύνοιας και προστασίας που σχετίζεται με τη μισθολογική μεταχείριση των εργαζομένων. Σε περίπτωση που νόμιμα ο Υπουργός Εργασίας κηρύξει γενικώς υποχρεωτική σ.σ.ε. τότε η επέκταση ισχύος της και για τους μη συμβαλλόμενους αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης του Υπουργού στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως και όχι από την ημερομηνία υποβολής αίτησης συνδικαλιστικής οργάνωσης για επέκταση ισχύος της.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
