Η τηλεργασία ως εναλλακτική απασχόληση Ένα από τα μέτρα που προβλέπονται για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του κορωνοϊού, είναι η εφαρμογή του συστήματος της τηλεργασίας. Με το είδος αυτό της απασχόλησης θα αποφεύγονται οι μετακινήσεις των εργαζομένων και κατά συνέπεια θα ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος προσβολής από τον ιό. Το μέτρο αυτό προβλέπει η ΠΝΠ της 11-3-2020 και μπορεί να εφαρμοσθεί τόσο στο Δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Θεωρείται σκόπιμο όπως με την ευκαιρία αυτή, παρατεθεί στη συνέχεια τι προβλέπεται από τη νομοθεσία, για το είδος αυτό της απασχόλησης. Ιδιωτικός τομέας Τηλεργασία Μία από τις ευέλικτες μορφές εργασίας είναι και η Τηλεργασία. Η ραγδαία εξέλιξη της πληροφορικής συντέλεσε στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας που αν χρησιμοποιηθεί σωστά αποδίδει άριστα αποτελέσματα. Περιλαμβάνει την ηλεκτρονική επεξεργασία στοιχείων και πληροφοριών της επιχείρησης. Είναι δηλαδή μία μορφή οργάνωσης ή και εκτέλεσης εργασίας που χρησιμοποιεί τεχνολογίες πληροφορικής, βάσει μιας σύμβασης ή σχέσης εργασίας, όπου μία εργασία που θα μπορούσε επίσης να εκτελεστεί στις εγκαταστάσεις του εργοδότη εκτελείται κανονικά εκτός αυτών. Περιλαμβάνει οποιαδήποτε εργασία ηλεκτρονικής επεξεργασίας πληροφοριών, τηλεπικοινωνιακό σύνδεσμο με έναν απομακρυσμένο εργοδότη ή πελάτη και διεκπεραίωση εργασιών μέσω διαδικτύου. Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα εργασιακών δραστηριοτήτων, οικοδομεί σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ εργοδότου και εργαζομένου, αφορά διάφορους τύπους εργασίας, διεκπεραιώνεται από οποιοδήποτε τόπο εργασίας και η εξυπηρέτηση των πελατών έχει άριστα αποτελέσματα. Η τηλεργασία παρέχει τη δυνατότητα στον εργαζόμενο ύστερα από συμφωνία, να διεκπεραιώνει την εργασία του από το δικό του χώρο (κατοικία ή εξωτερικό γραφείο) χωρίς να μετακινείται. Αυτό συνεπάγεται: - οικονομία σε κτιριακές εγκαταστάσεις - χαμηλό κόστος τεχνολογικής υποδομής - μείωση κόστους μετακινήσεων - δυνατότητα απασχόλησης ατόμων από άλλες γεωγραφικές περιοχές - απασχόληση ατόμων με ειδικά προβλήματα Με την τηλεργασία μπορεί να συμφωνηθεί όπως ο εργαζόμενος διεκπεραιώνει την εργασία του κατά ένα μέρος στην επιχείρηση και το υπόλοιπο στην κατοικία του. Άλλο πλεονέκτημα είναι ότι μπορεί να ρυθμισθεί ευέλικτο ωράριο που θα χαρακτηρίζεται από μεταβλητές ώρες σε σταθερό πυρήνα. Η τηλεργασία επιφέρει οργανωτικές αλλαγές της λειτουργικής διαδικασίας της επιχείρησης. Είναι ένα μέσο για την ικανοποίηση ανθρώπινων αναγκών των εργαζομένων και διαμόρφωσης νέου τρόπου ζωής. Από πλευράς εργοδότου πιθανόν να εγερθούν ζητήματα που έχουν σχέση με τον έλεγχο των εργαζομένων, τη διαρροή εμπιστευτικών στοιχείων, πιθανή επιβάρυνση της επιχείρησης από κακή χρήση εξοπλισμού, αδυναμία εποπτείας του χώρου κλπ. Από πλευράς του εργαζομένου πιθανόν να εγερθούν ζητήματα που έχουν σχέση με το είδος της εξάρτησης, τον τρόπο ασφάλισης και άλλα ζητήματα. Όροι & προϋποθέσεις εφαρμογής Σύμφωνα με τον ν. 3846/2010 ο εργοδότης όταν καταρτίζει σύμβαση εργασίας για τηλεργασία, υποχρεούται να παραδίδει γραπτώς στον εργαζόμενο, μέσα σε 8 ημέρες, το σύνολο των πληροφοριών που αναφέρονται στην εκτέλεση της εργασίας και ειδικότερα ως προς την ιεραρχική σύνδεση με τους προϊσταμένους του στην επιχείρηση, τα λεπτομερή καθήκοντά του, τον τρόπο υπολογισμού της αμοιβής, τον τρόπο μέτρησης του χρόνου εργασίας, την αποκατάσταση του κόστους που προκαλείται από την παροχή της (τηλεπικοινωνίες, εξοπλισμός, βλάβες συσκευών κλπ). Αν στη σύμβαση περιέχεται συμφωνία για τηλεετοιμότητα ορίζονται τα χρονικά της όρια και οι προθεσμίες ανταπόκρισης του μισθωτού. Αν κανονική εργασία μετατρέπεται σε τηλεργασία, καθορίζεται στη συμφωνία αυτή μία περίοδος προσαρμογής τριών (3) μηνών, κατά την οποία οποιοδήποτε από τα μέρη, μετά από τήρηση προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών μπορεί να θέσει τέλος στην τηλεργασία και ο μισθωτός να επιστρέψει στην εργασία του σε αντίστοιχη θέση με αυτήν που κατείχε. Ο εργοδότης αναλαμβάνει σε κάθε περίπτωση το κόστος που προκαλείται στο μισθωτό από τη μορφή αυτή εργασίας και ειδικότερα των τηλεπικοινωνιών. Παρέχει στο μισθωτό τεχνική υποστήριξη για την παροχή της εργασίας του και αναλαμβάνει να αποκαταστήσει τις δαπάνες επισκευής των συσκευών που χρησιμοποιούνται για την εκτέλεσή της ή να τις αντικαταστήσει σε περίπτωση βλάβης. Η υποχρέωση αυτή αφορά και στις συσκευές που ανήκουν στο μισθωτό, εκτός εάν στη σύμβαση ή στη σχέση εργασίας ορίζεται διαφορετικά. Στη σύμβαση ή στη σχέση εργασίας ορίζεται ο τρόπος χρηματικής αποκατάστασης εκ μέρους του εργοδότη της χρησιμοποίησης του οικιακού χώρου εργασίας του μισθωτού. Με σ.σ.ε προσδιορίζονται επίσης ειδικότερα πλαίσια για τη ρύθμιση του ιδίου ζητήματος. Ο εργοδότης το αργότερο μέσα σε δύο (2) μήνες από την κατάρτιση της σύμβασης εργασίας πληροφορεί γραπτώς τον τηλεργαζόμενο για το πρόσωπο και για τα στοιχεία επικοινωνίας των εκπροσώπων του προσωπικού στην επιχείρηση. Για αμφισβητούμενες περιπτώσεις ως προς την εξάρτηση το άρθρο 1 του ν.3846/10, επαναπροσδιορίζοντας το τεκμήριο της εξαρτημένης εργασίας αναφέρει ότι η συμφωνία εργοδότη και απασχολουμένου για παροχή υπηρεσιών ή έργου, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο ιδίως στις περιπτώσεις τηλεργασίας, τεκμαίρεται ότι υποκρύπτει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, εφόσον η εργασία παρέχεται αυτοπροσώπως, αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στον ίδιο εργοδότη για εννέα (9) συνεχείς μήνες. Παρά τις επιφυλάξεις η Τηλεργασία μπορεί να αποτελέσει μορφή εργασίας με θετικά αποτελέσματα, εφ' όσον τηρηθούν αυστηρά ορισμένοι όροι. Το θετικό είναι ότι οι δύο κοινωνικοί εταίροι υιοθέτησαν την καθιέρωσή της, όπως προβλέπεται από την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας του 2004 και την ΕΓΣΣΕ των ετών 2006 - 2007. Στην τελευταία ΕΓΣΣΕ τα μέρη των κοινωνικών εταίρων αποφασίζουν την άμεση εφαρμογή της Ευρωπαϊκής συμφωνίας - πλαισίου για την Τηλεργασία που συνήφθη από την Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών συνδικάτων CES και διαφόρων ευρωπαϊκών εργοδοτικών οργανώσεων. Η συμφωνία αυτή προσαρτάται στην ΕΓΣΣΕ ως προσάρτημα Β και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της. Η συμφωνία-πλαίσιο αυτή παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά: Αντικείμενο Η συμφωνία έχει αντικείμενο την καθιέρωση ενός γενικού πλαισίου στο Ευρωπαϊκό επίπεδο για την εφαρμογή της και καλούνται τα μέλη για την υλοποίηση. Οικειοθελής χαρακτήρας Η σύμβαση με τον τηλεργαζόμενο έχει οικειοθελή χαρακτήρα. Περιλαμβάνει πληροφορίες για - τμήμα επιχείρησης στο οποίο θα υπάγεται - ιεραρχικά άμεσο ανώτερό του - άτομα που θα ερωτά κλπ Συνθήκες απασχόλησης Έχει τα ίδια δικαιώματα που διασφαλίζονται για συγκρίσιμους εργαζόμενους μέσα στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης. Προστασία δεδομένων Η λήψη των κατάλληλων μέτρων εναπόκειται στον εργοδότη ιδίως σε σχέση με λογισμικό, προστασία δεδομένων που επεξεργάζονται. Ο εργοδότης ενημερώνει τον τηλεργαζόμενο για όλες τις ισχύουσες διατάξεις και κανόνες της επιχείρησης, για περιορισμούς στη χρήση συσκευών ή εργαλείων πληροφορικής όπως π.χ. το διαδίκτυο και τις κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Ιδιωτική ζωή Ο εργοδότης σέβεται την ιδιωτική ζωή του τηλεργαζόμενου. Το σύστημα ελέγχου είναι μέσα στα πλαίσια του ΠΔ 398 / 94. Εξοπλισμός Τα θέματα που αφορούν τον εργασιακό εξοπλισμό , την ευθύνη και τις δαπάνες προσδιορίζονται με σαφήνεια από την έναρξη της τηλεργασίας. Ο εργοδότης είναι υπεύθυνος για παροχή, εγκατάσταση και συντήρηση εξοπλισμού . Καλύπτει το κόστος και παρέχει την τεχνική υποστήριξη. Ο τηλεργαζόμενος φροντίζει τον εξοπλισμό. Υγεία και ασφάλεια Ο εργοδότης είναι υπεύθυνος για την προστασία της υγείας και ασφάλειας του τηλεργαζομένου. Πληροφορεί για την πολιτική της επιχείρησης και ο εργαζόμενος τις εφαρμόζει. Ο εργοδότης έχει πρόσβαση στο χώρο τηλεργασίας. Αν ο τηλεργαζόμενος εργάζεται στην οικία του η πρόσβαση υπόκειται σε προειδοποίηση. Οργάνωση της εργασίας Ο τηλεργαζόμενος καθορίζει την οργάνωση του χρόνου εργασίας. Ο όγκος εργασίας και τα κριτήρια απόδοσης είναι αντίστοιχα προς εκείνα των συγκρίσιμων εργαζομένων της επιχείρησης. Ο τηλεργαζόμενος πρέπει να έχει πρόσβαση στις πληροφορίες που αφορούν την επιχείρηση. Ακόμη έχει το δικαίωμα να συναντά τους συναδέλφους του στο χώρο εργασίας τους. Κατάρτιση Έχουν την ίδια πρόσβαση στην κατάρτιση όπως και οι άλλοι εργαζόμενοι. Συλλογικά δικαιώματα Τα ίδια δικαιώματα όπως και οι υπόλοιποι. Συμπέρασμα Με προσπάθεια, καλοπιστία και από τις δύο πλευρές πιθανόν να οδηγηθούν στα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Δημόσιος τομέας Για τους εργαζομένους στο δημόσιο τομέα το Υπουργείο Εσωτερικών αναμένεται να εκδώσει απόφαση, για την εξ αποστάσεως εργασία (τηλεργασία), αλλά και να προωθήσει ευέλικτο ωράριο, όπου αυτό είναι οργανωτικά και τεχνικά εφικτό, προκειμένου να αποφεύγεται ο συγχρωτισμός στα μέσα μαζικής μεταφοράς.