Παροχές σε είδος που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι και υπόκεινται σε φορολογία Βασ. Γαμβρούδη, τ. Δ/ντή Υπ. Εργασίας Σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία μισθό αποτελεί κάθε πρόσθετη παροχή, υπέρ τα ελάχιστα όρια αυτού, η οποία χορηγείται από τον εργοδότη στο μισθωτό, κατά τη διάρκεια της σχέσης εργασίας, τακτικά και ανελλιπώς, ως αντάλλαγμα, νόμιμο ή συμβατικό, της προσφερόμενης εργασίας αυτού. Στις πρόσθετες παροχές περιλαμβάνονται και οι παροχές σε είδος. Ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος θεωρεί δεδομένο ότι οι παροχές σε είδος, που λαμβάνουν εργαζόμενοι ή συγγενικά τους πρόσωπα, αποτελούν μισθό εις είδος και ως εκ τούτου συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημά τους. Στην έννοια των παροχών σε είδος που φορολογούνται ως εισόδημα από μισθωτή εργασία εντάσσεται κάθε παροχή σε είδος που χορηγείται στον δικαιούχο. Δεν εντάσσεται σ' αυτές όταν η παροχή αποβλέπει αποκλειστικά στην κάλυψη δαπανών ή αποκατάσταση ζημιών αυτού κατά την εκτέλεση της εργασίας του, η οποία ως εκ του είδους της βαρύνει τον εργοδότη. Τότε η παροχή αυτή δεν έχει τα εννοιολογικά χαρακτηριστικά του εισοδήματος. Και η νομολογία δεν εμφανίζεται σταθερή στην υιοθέτηση των κριτηρίων που χρησιμοποιεί του πότε η οικειοθελής παροχή μετατρέπεται σε μισθό. Για να μην αποτελούν μισθό θα πρέπει: α) να μην έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα β) να μην έχει διαμορφωθεί έθιμο (γενικότητα παροχής, μεγάλη διάρκεια και σταθερότητα) γ) να απουσιάζει το στοιχείο του ανταλλάγματος δ) να υπάρχει η επιφύλαξη του δικαιώματος ανακλήσεως. Τα πιο πάνω εναρμονίζονται και με τις κατά καιρούς νομολογιακές αποφάσεις των δικαστηρίων. Γενικά δεν έχει μισθολογικό χαρακτήρα η παροχή που χορηγείται στον μισθωτό προς εξυπηρέτηση λειτουργικών αναγκών της επιχειρήσεως ή προς εξυπηρέτηση του μισθωτού κατά την εκτέλεση της εργασίας (τροφή, κατοικία) Α.Π. 37/88. Επίσης δεν έχουν μισθολογικό χαρακτήρα η αξία χρήσης των παραχωρούμενων προς τον εργαζόμενο εργαλείων εργασίας (υπολογιστές, εργαλεία, όργανα κ.λπ.). Ειδικά για τις παροχές σε είδος και ποιες από αυτές περιλαμβάνονται στο φορολογητέο εισόδημα, μετά την ψήφιση των ν. 4172/13, 4387/16, 4386/16, 4389/16, 4446/16 και τις εγκυκ. του Υπ. Οικονομικών ΠΟΛ 1064, 1068, 1087/16 και 1045/17 προβλέπονται τα εξής: Οι παροχές σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημά του εφόσον η συνολική αξία τους υπερβαίνει το ποσό των 300 ευρώ ανά φορολογικό έτος. Σ' αυτές περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων: 1. Δωροεπιταγές. Οι χορηγούμενες δωροεπιταγές και η αξία αγοράς αγαθών που αντιπροσωπεύουν τα χορηγούμενα κουπόνια. 2. Διατακτικές. Οι διατακτικές που χορηγούνται για αγορά αγαθών - υπηρεσιών από συμβεβλημένα καταστήματα. Εξαιρετικά για τις διατακτικές σίτισης, ως παροχή σε είδος, λαμβάνεται το ποσό που υπερβαίνει τα 6,00 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα. 3. Αντίτιμο κρέατος, άρτου και γάλακτος που καταβάλλεται σε πωλητές Κρεοπωλείων και Αρτεργάτες. 4. Πιστωτικές κάρτες. Η παροχή της χρήσης πιστωτικής κάρτας για δαπάνες που πραγματοποιούνται για κάλυψη προσωπικών δαπανών του εργαζομένου. 5. Χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, νερού, φυσικού αερίου, συνδρομητικών καναλιών. Το όφελος που προκύπτει για τους εργαζομένους από την παροχή σε αυτούς των πιο πάνω ειδών. 6. Διάφορες πληρωμές. Σ' αυτές περιλαμβάνονται οι διάφορες πληρωμές προς φροντιστήρια, σχολεία, βρεφονηπιακούς σταθμούς, κατασκηνώσεις κ.λπ. και δεν αφορούν το αντικείμενο της εργασίας τους. 7. Κινητή Τηλεφωνία. Η παροχή της χρήσης εταιρικών συνδέσεων κινητής τηλεφωνίας που γίνεται στους εργαζόμενους, κατά το μέρος που υπερβαίνει το κόστος του προγράμματος χρήσης και υπό την προϋπόθεση ότι το υπερβάλλον ποσό του προγράμματος χρήσης χρησιμοποιείται για προσωπικούς τους σκοπούς και όχι για σκοπούς της επιχειρηματικής δραστηριότητας του εργοδότη. Ο διαχωρισμός της παροχής που εξυπηρετεί την επιχειρηματική δραστηριότητα του εργοδότη από την παροχή που εξυπηρετεί προσωπικούς σκοπούς των ανωτέρω προσώπων είναι εφικτός, διότι κατά την έκδοση του λογαριασμού από την εταιρεία κινητής τηλεφωνίας παρέχεται ανάλυση ανά αριθμό. Ο διαχωρισμός μπορεί να βασιστεί και σε βεβαίωση του εργοδότη, με την οποία βεβαιώνεται σε ετήσια βάση το ποσό που αφορά σε επαγγελματική χρήση ή άλλη χρήση της εταιρικής σύνδεσης Κινητής Τηλεφωνία. Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατός ο διαχωρισμός ή ο εργοδότης δεν προβεί στον διαχωρισμό αυτό για οποιονδήποτε λόγο και δεν χορηγήσει σχετική βεβαίωση, τότε το υπερβάλλον ποσό του κόστους του προγράμματος χρήσης θεωρείται παροχή σε είδος. Στην παροχή αυτή που προσαυξάνει το φορολογητέο εισόδημα εντάσσονται και οι φόροι και τα τέλη που αντιστοιχούν σε αυτήν. Άλλες παροχές που φορολογούνται ανεξάρτητα από την αξία τους. 1. Χρήση Εταιρικών Αυτοκινήτων Η αξία της παραχώρησης ενός οχήματος σε εργαζόμενο, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα εντός του φορολογικού έτους, υπολογίζεται ως ποσοστό της Λιανικής Τιμής Προ Φόρων (ΛΤΠΦ) του οχήματος ως εξής: Από 0 - 12.000 ευρώ ως ποσοστό 4% ως επί πλέον εισόδημα Από 12.001 - 17.000 ευρώ ως ποσοστό 7% Από 17.001 - 20.000 ευρώ ως ποσοστό 14% Από 20.001 - 25.000 ευρώ ως ποσοστό 18% Από 25.001 και άνω ευρώ ως ποσοστό 22%. Η αξία παραχώρησης του οχήματος μειώνεται βάσει παλαιότητας ως εξής: 0 - 2 έτη καμία μείωση 3 - 5 έτη μείωση 10% 6 - 9 έτη μείωση 25% Από 10 έτη και άνω μείωση 50% Σε περίπτωση χρήσης εταιρικού οχήματος για χρονικό διάστημα μικρότερο του έτους η αξία της παροχής πρέπει να υπολογίζεται αναλογικά με το πραγματικό χρονικό διάστημα (μήνες) χρησιμοποίησης. Για διάστημα άνω των 15 ημερών ημερολογιακών λαμβάνεται ως μήνας. Κατ' εξαίρεση δεν αποτελούν φορολογητέα παροχή σε είδος τα οχήματα που παραχωρούνται αποκλειστικά για επαγγελματικούς σκοπούς και εφ' όσον έχουν ΛΤΠΦ μέχρι 12.000 ευρώ. Πρέπει δηλαδή να συντρέχουν και οι δύο προϋποθέσεις. Η χρήση ενός οχήματος για επαγγελματικούς σκοπούς αφορά μεταξύ των άλλων τις εξής περιπτώσεις: α) Οχήματα πωλητών, τεχνικών, ιατρικών επισκεπτών β) Οχήματα δοκιμών γ) Οχήματα μεταφοράς προσωπικού δ) Οχήματα για μεταφορά πελατών κ.λπ. Δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 300 ευρώ. Τα πιο πάνω προβλέπονται από το άρθρο 99 του ν. 4446/16 (ΦΕΚ Α 240/22.12.16) και από τα όσα ορίζονται στην ΥΑ ΠΟΛ 1045/2017. Παράδειγμα διευκρινιστικό: Έστω ότι ένα όχημα έχει ΛΤΠΦ 15.000 ευρώ με έτος πρώτης κυκλοφορίας το 2013. Τότε η αξία παροχής σε είδος θα είναι: 15.000 x 7% = 1.050 ευρώ. Η αξία μειώνεται κατά 10% (3 έτη συμπληρωμένα) οπότε 1.050 x 10% = 1.050 - 105 = 945 ευρώ. Το ποσό των 945 ευρώ θα προσαυξήσει τις ετήσιες αποδοχές του φορολογικού έτους που τον αφορά. Εάν η χρήση του οχήματος κάλυψε π.χ. 4 μήνες, το ποσό της παροχής σε είδος που θα προσμετρηθεί στις αποδοχές του εργαζομένου σε ετήσια βάση προσδιορίζεται σε 1.050 x 4/12 = 350 ευρώ. Η ΛΤΠΦ του οχήματος κατά τύπο, παραλλαγή και έκδοση αυτού, είναι η τιμή που προκύπτει από τους υποβαλλόμενους τιμοκαταλόγους στην αρμόδια τελωνειακή αρχή από τους αντιπροσώπους των οχημάτων, προ ΦΠΑ και τέλους ταξινόμησης. 2. Δάνεια Η παροχή δανείου, ύστερα από έγγραφη συμφωνία, φορολογείται εφ' όσον προκύπτει διαφορά μεταξύ μέσου όρου επιτοκίου αγοράς (ορίζεται από Υπ. Οικονομικών) και συμφωνίας. Ως εισόδημα φορολογείται η διαφορά μεταξύ των επιτοκίων. Φορολογητέο εισόδημα προκύπτει όταν το επιτόκιο που συμφωνήθηκε είναι μικρότερο από το μέσο επιτόκιο αγοράς. Όταν δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία δανείου και εφ' όσον το ποσό υπερβαίνει τους τρεις καθαρούς μισθούς, το σύνολο του ποσού λογίζεται ως φορολογητέο εισόδημα. Δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 300 ευρώ. Παράδειγμα Εάν π.χ. ο εργαζόμενος βάσει της σύμβασης κατέβαλε 30 ευρώ ως τόκους και οι τόκοι βάσει του μέσου επιτοκίου αγοράς είναι 130 ευρώ, τότε η διαφορά 130 - 30 = 100 ευρώ θεωρείται παροχή σε είδος και φορολογείται. 3. Δικαίωμα προαίρεσης απόκτησης μετοχών Η αγοραία αξία των παροχών σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος με τη μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης απόκτησης μετοχών θεωρείται εισόδημα από μισθωτή εργασία. Η αξία της παροχής προσδιορίζεται κατά το χρόνο άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης ή μεταβίβασής του και όχι κατά το χρόνο χορήγησης αυτών. Ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες θεωρείται η ωφέλεια που αποκτάται κατά το χρόνο άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης, ανεξάρτητα από το εάν υφίσταται ή όχι η εργασιακή σχέση του δικαιούχου της ωφέλειας κατά το χρόνο αυτόν. Η αγοραία αξία άσκησης δικαιώματος είναι η τιμή κλεισίματος της μετοχής στο χρηματιστήριο μειωμένη κατά την τιμή διάθεσης του δικαιώματος. Δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 300 ευρώ. 4. Παραχώρηση Κατοικίας Η αγοραία αξία της κατοικίας που παραχωρείται σε εργαζόμενο για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα ενός φορολογικού έτους αποτιμάται ως εξής: α) σε περίπτωση μισθωμένης κατοικίας στο ποσό του μισθώματος που καταβάλλει η επιχείρηση β) σε περίπτωση ιδιόκτητης κατοικίας σε ποσοστό 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου. Τα πιο πάνω θεωρούνται φορολογητέα εισοδήματα. Δεν φορολογείται η παροχή καταλύματος / οικίας σε εργαζόμενους, λόγω πρόσκαιρης μετακίνησης αυτών σε υποκαταστήματα ή εργοτάξια, στο πλαίσιο της εργασίας τους. Δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 300 ευρώ. Απαλλαγές Υπάρχουν μερικές παροχές σε είδος οι οποίες εξαιρούνται της φορολόγησης, αφού δεν περιλαμβάνονται στο φορολογητέο εισόδημα. Αυτές είναι: α) Οι παροχές σε είδος οι οποίες χορηγούνται προσωπικά προς τους δικαιούχους, μόνο αυτούσια και όχι σε χρήμα και οι οποίες εξυπηρετούν λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης. Σ' αυτές περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η τροφή και κατοικία που παρέχεται στο προσωπικό των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, επειδή η χορήγηση αυτών εξυπηρετεί λειτουργικές ανάγκες. Η κατοικία που παρέχεται στους εργαζόμενους σε Λατομικές ή Μεταλλευτικές επιχειρήσεις οι οποίες έχουν την εκμετάλλευση της επιχείρησής τους μακριά από κατοικημένους χώρους και αυτό αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την κατάρτιση της σύμβασης εργασίας. Οι χορηγούμενες στους αρτεργάτες μπλούζες και σκούφου γιατί αποτελούν εργαλείο που είναι απαραίτητο για την τήρηση των κανόνων υγιεινής. Η χορήγηση γάλακτος ή τροφής στο χώρο εργασίας. Η χορήγηση θέσης στάθμευσης στο χώρο εργασίας. β) Η αξία κτήσης των παραχωρούμενων προς τους εργαζόμενους εργαλείων εργασίας (όργανα, tablets, Η/Υ κ.λπ.) ακόμα και πέραν του ημερήσιου εργάσιμου χρόνου και εφόσον η παραχώρηση αυτή εξυπηρετεί λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης, συντελούν στην αύξηση της παραγωγικότητάς τους και στην παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών. Ακόμη δεν θεωρούνται παροχές σε είδος οι δαπάνες πρόσβασης στο διαδίκτυο για τα πιο πάνω εργαλεία. γ) Τα ασφάλιστρα που καταβάλλονται από τον εργαζόμενο ή τον εργοδότη για λογαριασμό του εργαζομένου, στο πλαίσιο ομαδικών ασφαλιστηρίων συνταξιοδοτικών συμβολαίων. δ) Τα ασφάλιστρα που καταβάλλονται από τον εργοδότη για την ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή κάλυψη του προσωπικού ή για την κάλυψη του κινδύνου ζωής, στο πλαίσιο ασφαλιστηρίου συμβολαίου, μέχρι του ποσού των 1.500 ευρώ ετησίως ανά εργαζόμενο. ε) Η αξία των διατακτικών σίτισης αξίας έως 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
