Τα βασικά μέτρα του Ν. 4387/16 Μεταρρύθμιση ασφαλιστικού συστήματος - Φορολογία Βασ. Γαμβρούδη, τ. Δ/ντή Υπ. Εργασίας Ο ν. 4387/16 (δημοσιεύεται στο τεύχος αυτό του περιοδικού) προβλέπει νέες μεταρρυθμίσεις του ασφαλιστικού - συνταξιοδοτικού συστήματος και νέες ρυθμίσεις φορολογίας εισοδήματος. Συνοπτικά κατά περίπτωση οι αλλαγές έχουν ως εξής: 1. Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης - ΕΦΚΑ Ο ΕΦΚΑ αποτελείται από Ένα (1) κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών και εντάσσονται: ΙΚΑ ΕΤΑΠ-ΜΜΕ ΕΤΑΑ ΟΑΕΕ ΟΓΑ ΝΑΤ ΤΑΥΤΕΚΩ Η λειτουργία του αρχίζει από 1.1.2017. 2. Μετονομασία ΕΤΕΑ σε ΕΤΕΑΕΠ (Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και εφάπαξ παροχών) Στον ΕΤΕΑΕΠ υπάγονται τα ταμεία, κλάδοι και λογαριασμοί πρόνοιας των: ΤΠΔΥ ΤΑΠΙΤ ΕΤΑΠ-ΜΕΕ ΤΑΥΤΕΚΩ ΕΤΑΑ ΤΠΑΕΝ (αξιωματικών Εμπορικού ναυτικού) ΤΠΚΠΕΝ (κατώτερα πληρώματα Εμπορικού ναυτικού) 3. Ταμείο Μηχανικών Εργοληπτών Δημ. Έργων (ΤΜΕΔΕ) Συνισταται το ΤΜΕΔΕ ως ΝΠΙΔ στο οποίο μεταφέρονται αυτοδίκαια οι πάσης φύσεως αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Δ Εγγυοδοσίας και Πιστοδοσίας του Τομέα ΤΣΜΕΔΕ του ΕΤΑΑ. 4. Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΚΑΣ) Από 1.1.2020 καταργείται το ΕΚΑΣ. Μέχρι τότε η δαπάνη θα μειώνεται μέσω της αυστηροποίησης των εισοδηματικών κριτηρίων και κάθε χρόνο θα περικόπτεται ένα ποσό έως ότου μηδενιστεί τελείως. 5. Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης ανασφάλιστων Υπερήλικων Στους ανασφάλιστους υπερήλικες άνω των 67 ετών που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης θα καταβάλλεται από τον ΟΓΑ το επίδομα αυτό υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται (ετήσιο εισόδημα - διαμονή στη χώρα - όχι συνταξιοδοτική παροχή κ.λπ.). 6. Αναπροσαρμογή Συντάξεων α) Κύριες Συντάξεις Για όσους συνταξιοδοτηθούν μετά την ισχύ του νόμου (12.5.16) οι συντάξεις του θα είναι κατά πολύ μειωμένες (περίπου 30%) σε σχέση με όσους συνταξιοδοτήθηκαν μέχρι τότε. Αυτό συμβαίνει γιατί αναπροσαρμόστηκαν τα ποσοστά αναπλήρωσης σε συνδυασμό και με το γεγονός ότι οι νέες συντάξεις θα υπολογίζονται με βάση ολόκληρο τον ασφαλιστικό βίο. Οι ήδη καταβαλλόμενες συντάξεις θα καταβάλλονται ως έχουν μέχρι 31.12.2018. Από 1.1.2019 εφόσον το καταβαλλόμενο ποσό των συντάξεων αυτών είναι μεγαλύτερο από αυτό που προκύπτει από τον νέο υπολογισμό θα εξακολουθεί να καταβάλλεται στον δικαιούχο ως προσωπική διαφορά, συμψηφιζόμενο κατ' έτος και μέχρι την πλήρη εξάλειψή του, με την εκάστοτε αναπροσαρμογή των συντάξεων. β) Επικουρικές Συντάξεις Προβλέπονται σημαντικές μειώσεις μέσω του επαναυπολογισμού τους με τους νέους χαμηλότερους συντελεστές αναπλήρωσης. Έτσι θα έχουμε άμεση μείωση των καταβαλλόμενων επικουρικών συντάξεων εφόσον το άθροισμα κύριας και επικουρικής σύνταξης του δικαιούχου υπερβαίνει το ποσό των 1300 ευρώ μικτών αποδοχών. Δημιουργείται ενιαίο Επικουρικό Ταμείο (ΕΤΕΑΕΠ) στο οποίο θα ενταχθούν και οι εφάπαξ παροχές. 7. Εθνική Σύνταξη Η εθνική σύνταξη θα καταβάλλεται από τον ΕΦΚΑ σε όσους θεμελιώνουν δικαίωμα και διαμένουν στη χώρα τουλάχιστον 15 έτη. Αυτή ορίζεται σε 384 ευρώ και καταβάλλεται ακέραια εφόσον έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης. Το ποσό αυτό βαίνει μειούμενο κατά 2% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται των 20 ετών, με ελάχιστο τα 15 έτη ασφάλισης. 8. Συντάξεις αναπηρίας και χηρείας Για τις συντάξεις αυτές αυστηροποιούνται οι προϋποθέσεις και φθάνουν μέχρι τα όρια της τιμωρίας. Συγκεκριμένα την σύνταξη των 384 ευρώ θα λαμβάνουν οι ανάπηροι με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω. Με ποσοστό αναπηρίας από 67% έως 80% θα λαμβάνουν το 75% δηλαδή 288 ευρώ. Με ποσοστό αναπηρίας από 50% έως 67% θα λαμβάνουν το 50% δηλαδή 192 ευρώ. Η αυστηροποίηση των διατάξεων του άρθρου 12 για τις συντάξεις χηρείας και διαζευγμένων είναι τόσο αυστηρές που προσκρούουν και στις διατάξεις του Συντάγματος περί προστασίας της οικογένειας. 9. Απασχόληση Συνταξιούχων Με το άρθρο 20 του νόμου τιμωρούνται εξοντωτικά οι συνταξιούχοι που απασχολούνται. Οι συντάξεις (κύριες και επικουρικές) καταβάλλονται μειωμένες σε ποσοστό 60% για όσο χρόνο απασχολούνται. 10. Εισφορές Από το νόμο προκύπτουν αυξήσεις εισφορών για ασφαλισμένους αλλά και συνταξιούχους. Ορίζεται ενιαία εισφορά για κύρια σύνταξη στο 20% επί των πάσης φύσεως αποδοχών για μισθωτούς (6,67% για εργαζόμενους και 13,33% για εργοδότες ή επί του εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες). Οι ασφαλισμένοι του ΟΓΑ καταβάλλουν από 1.1.2017 εισφορά επί του εισοδήματός τους. Ακόμη από 1.1.2017 η ασφαλιστική εισφορά υπέρ υγειονομικής περίθαλψης των μισθωτών που υπάγονται στον ΕΟΠΥΥ ορίζεται σε ποσοστό 7,10% επί των πάσης φύσεως αποδοχών. Από 1.7.2016 ορίζεται σε 6% η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης υπέρ ΕΟΠΥΥ των συνταξιούχων. 11. Προσωρινή σύνταξη Το άρθρο 29 του νόμου αυστηροποιεί τις προϋποθέσεις για την προσωρινή σύνταξη. Δεν μπορεί να χορηγηθεί προσωρινή σύνταξη αν δεν έχει ολοκληρωθεί η αναγνώριση - εξαγορά των πλασματικών χρόνων που προϋποθέτει καταβολή χρημάτων. Οι προσωρινές συντάξεις θα κυμαίνονται από 384 έως 768 ευρώ (διπλάσιο της Εθνικής). Από αυτό προκύπτει ότι χάνουν οι υψηλόμισθοι. 12. Ανώτατο όριο καταβολής σύνταξης Μέχρι 31.12.2018 αναστέλλεται η καταβολή κάθε ατομικής μηνιαίας σύνταξης των προσώπων που είχαν ήδη καταστεί συνταξιούχοι μέχρι 12.5.16 κατά το μέρος που υπερβαίνει τις 2.000 ευρώ. 13. Διαδοχική ασφάλιση Το άρθρο 19 του νόμου αυστηροποιεί περαιτέρω τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση σύνταξης των ασφαλισμένων με διαδοχική ασφάλιση. Με δεδομένο ότι πολλοί ασφαλισμένοι έχουν κατακερματισμό της ασφάλισής τους σε περισσότερες του ενός ασφαλιστικούς φορείς είναι σίγουρο ότι η επιβολή πρόσθετων διαδικασιών θα τους ταλαιπωρήσει με συνέπεια την καθυστέρηση της απονομής της σύνταξης. 14. Σύμφωνο Συμβίωσης - Δικαιώματα Το άρθρο 16 του νόμου προβλέπει ότι οι αντισυμβαλλόμενοι στο σύμφωνο συμβίωσης εξομοιώνονται πλήρως με τους εγγάμους, ως προς κάθε κοινωνικοασφαλιστικό δικαίωμα, παροχή κ.λπ. 15. Εισφορές Επικουρικής ασφάλισης Από 1.6.2016 και μέχρι 31.5.2019 το ποσό της μηνιαίας εισφοράς για την επικουρική ασφάλιση στο ΕΤΕΑ όλων των μισθωτών-ασφαλισμένων υπολογίζεται σε ποσοστό 3,5% για τον ασφαλισμένο και σε ποσοστό 3,5% για τον εργοδότη επί των ασφαλιστέων αποδοχών. Από 1.6.2019 και μέχρι 31.5.2022 υπολογίζεται σε ποσοστό 3,25% για ασφαλισμένο και εργοδότη. Από 1.6.2016 και μέχρι 31.5.2019 το ποσό της μηνιαίας εισφοράς όλων των αυτοαπασχολούμενων, ελευθέρων επαγγελματιών ασφαλισμένων στο ΕΤΕΑ υπολογίζεται σε ποσοστό 7% επί του εισοδήματος. Από 1.6.2019 και μέχρι 31.5.2022 υπολογίζεται σε ποσοστό 6,5%. Και στις δύο πιο πάνω περιπτώσεις μετά το πέρας της εξαετίας το ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς διαμορφώνεται στο ύψος που ίσχυε κατά την 31.12.2015. 16. Φορολογία εισοδήματος Ορίζεται νέος φορολογικός συντελεστής για το φορολογητέο εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις ως εξής: Ετήσιο εισόδημα Φορολογικός συντελεστής από 0 - 20.000 22% από 20.001 - 30.000 29% από 30.001 - 40.000 37% από 40.001 και άνω 45% Το αφορολόγητο όριο καθορίζεται σε 8.636 ευρώ. 17. Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης Με το άρθρο 112 παρ. 9 του ν. 4387/16 επιβάλλεται ειδική εισφορά αλληλεγγύης στα εισοδήματα άνω των 12.000 ευρώ των φυσικών προσώπων. Λαμβάνεται υπόψη το σύνολο του εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις, από επιχειρηματική δραστηριότητα, από κεφάλαιο, από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου. Η ειδική εισφορά επιβάλλεται στο συνολικό καθαρό εισόδημα με την ακόλουθη κλίμακα. Ετήσιο εισόδημα Ειδ. εισφ. αλληλεγγύης από 0 - 12.000 0% από 12.001 - 20.000 2,2% από 20.001 - 30.000 5,00% από 30.001 - 40.000 6,50% από 40.001 - 65.000 7,50% από 65.001 - 220.000 9,00% από 220.001 και άνω 10,00%
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
