Ασφαλιστική τακτοποίηση σχολικών φυλάκων κατ' εφαρμογή του άρθρου 4 του Ν. 4554/2018 Εγκ. ΕΦΚΑ 26/24.5.2019 Σχετ.: α. Το άρθρο 4 του Ν. 4554/2018(1) (ΦΕΚ 130/τ. Α'/18-7-2018), β. Τα υπ' αριθμ. Φ.10141/50289/1369/9-10-2018 και Φ.10141/62521/1731/29-1-2019(2) και Φ.10141/16067/419/12-4-2019 έγγραφα του ΥΠ.Ε.Κ.Α.Κ.Α., γ.Την υπ' αριθμ. 48/2018(3) Εγκύκλιο ΕΦΚΑ και το υπ' αριθμ. Δ.ΕΙΣΦ.Μ./596/1405220/26-11-2018 Γενικό Έγγραφο της Δ/νσης Εισφορών Μισθωτών ΕΦΚΑ Με την υπ' αριθμ. 48/2018 Εγκύκλιο ΕΦΚΑ κοινοποιήθηκαν οι διατάξεις του άρθρου 4 του Ν. 4554/2018 και δόθηκαν οδηγίες που αφορούσαν στην διαδικασία ασφάλισης των σχολικών φυλάκων κατόπιν τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων. Μετά και τα υπ' αριθμ. Φ.10141/62521/1731/29-1-2019 και Φ.10141/16067/419/12-4 2019 νεότερα έγγραφα του ΥΠ.Ε.Κ.Α.Κ.Α. και προς ενιαία αντιμετώπιση από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ, θέτουμε υπόψη σας τα εξής: 1. Σύντομο ιστορικό / νομοθετικό πλαίσιο α. Σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 18 του Ν. 2458/97, στο οποίο παραπέμπει η παρ. 15 του άρθρου 20 του Ν. 2639/98 με βάση την οποία εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 34100/24-11-99 Υπουργική Απόφαση, οι συμμετέχοντες στα προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας άνεργοι που δεν ήταν ασφαλισμένοι σε άλλο δημόσιο ασφαλιστικό Οργανισμό, υπήχθησαν στην ασφάλιση του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για τον κλάδο παροχών ασθένειας σε είδος. Επιπρόσθετα, με τις διατάξεις του άρθρου 18 του Ν. 2874/00 (ΦΕΚ 286/00 τ.Α'), οι απασχολούμενοι ως σχολικοί φύλακες υπήχθησαν από 1/1/01 και στην ασφάλιση κατά του κινδύνου ατυχήματος. β. Ορισμένα από τα ανωτέρω πρόσωπα (σχολικοί φύλακες), που πληρούσαν τις σχετικές προϋποθέσεις, μετά από σχετικές αποφάσεις του Α.Σ.Ε.Π. υπήχθησαν στις διατάξεις του άρθρου 11 του Π.Δ. 164/2004 και μετατράπηκαν οι συμβάσεις τους σε συμβάσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου. Συνεπώς τα εν λόγω πρόσωπα υπάγονταν πλέον, από την ημερομηνία κατάταξής τους σε οργανικές θέσεις, στην ασφάλιση του τ. Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., σε όλους τους κλάδους αυτού, καθώς και στους συνεισπραττόμενους κλάδους των Ο.Α.Ε.Δ., Ο.Ε.Κ. και Ο.Ε.Ε. γ. Περαιτέρω, με υποβολή καταγγελιών στα κατά τόπους Υποκαταστήματα τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ορισμένα από τα ανωτέρω πρόσωπα ζητούσαν την πλήρη ασφαλιστική τους τακτοποίηση και για τους κλάδους σύνταξης (κύριας και επικουρικής) για το χρονικό διάστημα από την έναρξη συμμετοχής τους στα προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας ανέργων και μέχρι την ένταξή τους στις ρυθμίσεις του Π.Δ. 164/2004. Τα αρμόδια Υποκαταστήματα εξέδιδαν Απορριπτικές Αποφάσεις και εν συνεχεία οι καταγγέλλοντες υπέβαλαν ενστάσεις ενώπιον των Τοπικών Διοικητικών Επιτροπών των Υποκ/των του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, οι οποίες απορρίπτονταν. Μετά την έκδοση των απορριπτικών αποφάσεων, οι καταγγέλλοντες υπέβαλαν προσφυγή ενώπιον των Διοικητικών Πρωτοδικείων, κατά των απορριπτικών αποφάσεων των Τοπικών Διοικητικών Επιτροπών του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. δ. Με τις διατάξεις του άρθρου 40 του Ν. 3996/2011 (ΦΕΚ 170/τ.Α'/ 2011) δόθηκε η δυνατότητα στα άτομα, που κατά το χρόνο απόκτησης της εργασιακής εμπειρίας τους, είχαν υπαχθεί μόνο στον κλάδο ασθένειας σε είδος και κατά του κινδύνου ατυχήματος, να αναγνωρίσουν το χρόνο αυτό και στον κλάδο σύνταξης. Κατά συνέπεια οι σχολικοί φύλακες απέκτησαν δικαίωμα αναγνώρισης μέχρι δύο (2) έτη του χρόνου αυτού ως χρόνο ασφάλισης στο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Η εν λόγω αναγνώριση δεν ίσχυε για το ΕΤΕΑ (τ. ΕΤΕΑΜ, νυν ΕΤΕΑΕΠ). Στη συνέχεια, με τις διατάξεις του άρθρου 80 του Ν.4172/2013 (ΦΕΚ167/τ.Α'/23-7-2013) καταργήθηκαν οι θέσεις της ειδικότητας Σχολικών Φυλάκων, ανεξαρτήτως κατηγορίας εκπαίδευσης, με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, που υπήρχαν στους δήμους και οι υπάλληλοι τέθηκαν σε διαθεσιμότητα. ε. Με τις διατάξεις του άρθρου 248 του Ν. 4281/2014 και την υπ' αριθμ. Φ.11321/19937/1443/20- 11-2014 Υπουργική Απόφαση δόθηκε η δυνατότητα στο προσωπικό που έως την ισχύ του Ν.4172/2013 (κατάργηση ειδικότητας σχολικών φυλάκων και διαθεσιμότητα) υπηρετούσε σε θέση σχολικού φύλακα, να αναγνωρίσει το χρόνο μαθητείας - εργασιακής εμπειρίας ως συντάξιμο στο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και στο τ. ΕΤΕΑ μέχρι το ανώτατο πέντε (5) έτη και συνυπολογιζόμενου τυχόν χρόνου που αναγνώρισαν σύμφωνα με το Ν. 3996/2011 με καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών αντίστοιχα από τον ασφαλισμένο και τον εργοδότη (Ο.Τ.Α.) Με την υπ' αριθμ. 66/2014 Εγκύκλιο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ δόθηκαν οδηγίες για την ασφάλιση των σχολικών φυλάκων, τον τρόπο καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών, την αξιοποίηση του αναγνωριζόμενου χρόνου καθώς και το ανώτατο όριο του αναγνωριζόμενου χρόνου. Η δυνατότητα υποβολής της αίτησης αναγνώρισης έληξε την 26/8/2015 (άρθρο 4 του Ν. 4329/2015). στ. Με συμπληρωματικές οδηγίες του Υπουργείου Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ως προς την ερμηνεία των διατάξεων του άρθρου 248 του Ν. 4281/2014 και της σχετικής Υπουργικής Απόφασης (σχετ. τα με αρ. πρωτ. Φ80000/οικ.13288/202/31.3.2015 και Φ80000/15308/305/22.5.2015 έγγραφα) διευκρινίζονταν ότι ο αναγνωριζόμενος χρόνος των εν λόγω διατάξεων δεν αξιοποιείται για την κατοχύρωση ή τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης της νομοθεσίας που ίσχυε στο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, πριν από την τροποποίησή της με τις διατάξεις του Ν. 3863/2010. Και τούτο διότι μέχρι τις 31.12.2010 δεν υπήρχε το δικαίωμα αναγνώρισης του χρόνου αυτού και δεν είχαν καταβληθεί οι σχετικές εισφορές. Ωστόσο, ο εν λόγω χρόνος ήταν επιτρεπτό να αξιοποιηθεί για την κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τις προϋποθέσεις που ισχύουν από 1.1.2011 και εξής, με βάση το άρθρο 10 του Ν. 3863/2010, με το σκεπτικό ότι η αίτηση αναγνώρισης πλασματικών χρόνων (άρθρο 40 του Ν. 3996/2011) για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τις προϋποθέσεις που διαμορφώνονται και ισχύουν από 1.1.2011 και μετά, μπορεί να υποβληθεί οποτεδήποτε, προγενέστερα ή μεταγενέστερα από το έτος του οποίου τις προϋποθέσεις επιθυμούσαν να κατοχυρώσουν οι ασφαλισμένοι (όχι όμως και μετά την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης συνταξιοδότησης). Επιπλέον με την Φ11321/19937/1443/20.11.2014 Υπουργική Απόφαση καθορίστηκε ότι οι περιορισμοί ως προς το σύνολο του αναγνωριζόμενου χρόνου που τίθενται από το άρθρο 40 του Ν. 3996/2011 ισχύουν και για το χρόνο αναγνώρισης των σχολικών φυλάκων, συμπεριλαμβανομένων έως και 5 ετών για την απασχόλησή τους αυτή. ζ. Με τις διατάξεις του άρθρου 4 του Ν. 4554/2018 καθώς και τα σχετικά (β) έγγραφα του Υπουργείου, προβλέφθηκε ότι βεβαιωμένες ή μη οφειλές προς φορείς κοινωνικής ασφάλισης, οι οποίες καταλογίστηκαν σε ΟΤΑ σε συνέχεια δικαστικών αποφάσεων, που έκριναν ότι απασχολούμενοι σε προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας σχολικοί φύλακες υπάγονται στην πλήρη ασφάλιση των φορέων αυτών, απαλλάσσονται των επιβληθέντων πρόσθετων τελών, τόκων, προσαυξήσεων και επιβαρύνσεων. Επιπλέον, χρόνος που έχει διανυθεί από την πρώτη ημέρα στα προγράμματα αυτά αποτελεί πραγματικό χρόνο ασφάλισης ανεξαρτήτως προσφυγής ή μη στα αρμόδια δικαστήρια ή διοικητικά όργανα και ανεξαρτήτως του αποτελέσματος αυτών. 2. Πεδίο εφαρμογής νέων διατάξεων Κατά συνέπεια και σύμφωνα με τα νεότερα έγγραφα του Υπουργείου, στο πεδίο εφαρμογής των νέων διατάξεων εμπίπτουν οι σχολικοί φύλακες που απασχολήθηκαν σε προγράμματα εργασιακής εμπειρίας με την ειδικότητα του Σχολικού Φύλακα, σε όποιο στάδιο διοικητικής διαδικασίας βρίσκεται η υπόθεσή τους και ανεξαρτήτως προσφυγής ή όχι στα αρμόδια δικαστήρια και τυχόν αποτελέσματος αυτών. Επιπλέον επισημαίνεται ότι στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων εμπίπτουν και όσοι από τους σχολικούς φύλακες έχουν υπαχθεί στη διάταξη του άρθρου 248 του Ν. 4281/2014 και αναγνώρισαν το συνολικό ή μέρος του χρόνου ασφάλισης στο τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ή/και στο τ. ΕΤΕΑ, κατόπιν εξαγοράς. 3. Κλάδοι ασφάλισης - Ασφαλιστικές εισφορές - Κλάδοι ασφάλισης Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις και τα υπ' αριθμ. Φ.10141/50289/1369/9-10-2018, Φ.10141/62521/1731/29-1-2019 και Φ.10141/16067/419/12-4-2019 έγγραφα του ΥΠ.Ε.Κ.Α.Κ.Α., οι σχολικοί φύλακες που απασχολήθηκαν σε προγράμματα εργασιακής εμπειρίας θα πρέπει να έχουν πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, ήτοι σε όλους τους κλάδους και λογαριασμούς κύριας ασφάλισης ΕΦΚΑ και για όλους τους φορείς, κλάδους ή λογαριασμούς, τις οποίες ο ΕΦΚΑ συνεισπράττει. Κλάδοι ασφάλισης: Κύρια σύνταξη, Επικουρική, Ασθένεια σε Είδος και Χρήμα, ΟΑΕΔ, ΟΕΚ, ΟΕΕ αναλόγως επιμεριζόμενα. - Εργοδοτικές εισφορές (ΔΗΜΟΙ) Οι αναλογούσες εργοδοτικές εισφορές που έχουν καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν σε Δήμους για τα εν λόγω πρόσωπα, θα εξοφληθούν σε δόσεις που θα ορισθούν με απόφαση των Διοικητικών Συμβουλίων του ΕΦΚΑ και του ΕΤΕΑΕΠ, απαλλαγμένες από επιβληθέντα πρόσθετα τέλη, τόκους, προσαυξήσεις και επιβαρύνσεις. - Εισφορές ασφαλισμένων Οι αναλογούσες εισφορές των ασφαλισμένων σχολικών φυλάκων δεν αναζητούνται. Τυχόν καταβληθείσες εισφορές από τους ασφαλισμένους δεν επιστρέφονται. Επισημαίνεται ότι στην περίπτωση που τα εν λόγω πρόσωπα (σχολικοί φύλακες) επιθυμούν να καταβάλλουν οι ίδιοι τις αναλογούσες εργατικές εισφορές για κύρια και επικουρική ασφάλιση, μπορούν να υποβάλλουν αίτηση έως την 28/7/2019 στην Υπηρεσία ΕΦΚΑ της έδρας του Εργοδότη (Δήμος). 4. Περιπτώσεις ασφαλιστικής τακτοποίησης - Δικαιολογητικά Λόγω των διαφορετικών περιπτώσεων που αφορούν σχολικούς φύλακες που απασχολήθηκαν σε προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας σε διάφορους δήμους σε όλη την επικράτεια της χώρας καθώς και των προσφυγών που έχουν κατατεθεί σε πληθώρα διοικητικών πρωτοδικείων ανεξαρτήτως αποτελέσματος αυτών και προκειμένου να επιτευχθεί η πιστή και ορθή εφαρμογή των νέων διατάξεων, κρίνεται σκόπιμο οι περιπτώσεις σχολικών φυλάκων να εξετάζονται αναλόγως και να ακολουθείται η συγκεκριμένη διαδικασία για κάθε περίπτωση ως εξής: - Περίπτωση Α: Σχολικός φύλακας που ουδέποτε υπέβαλλε καταγγελία στο τ. ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, ούτε άσκησε προσφυγή στο Διοικητικό Πρωτοδικείο και δεν έχει αναγνωρίσει χρόνο απασχόλησης με το άρθρο 40 του Ν. 3996/2011 ή το άρθρο 248 του Ν. 4281/2014 Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να προσέλθει στην Υπηρεσία ΕΦΚΑ που ανήκει η έδρα του εργοδότη (Δήμου) και να υποβάλλει τα εξής δικαιολογητικά: α. Αίτηση - Υπεύθυνη Δήλωση στην οποία θα αιτείται την υπαγωγή του στις νέες διατάξεις, θα δηλώνει υπεύθυνα την χρονική περίοδο απασχόλησης καθώς και αν έχει αναγνωρίσει χρόνο απασχόλησης στα συγκεκριμένα προγράμματα και για ποιο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, στην συγκεκριμένη αίτηση θα πρέπει να δηλώνει, αν επιθυμεί να καταβάλλει τις αναλογούσες εργατικές εισφορές για κύρια και επικουρική ασφάλιση. Σε περίπτωση που επιθυμεί την καταβολή τους θα πρέπει να δηλώσει αν θα καταβάλλει εισφορές για το συνολικό χρονικό διάστημα απασχόλησης ή τμήμα αυτού. β. Βεβαίωση από τον εργοδότη (Δήμο) για το χρονικό διάστημα που απασχολήθηκε σε πρόγραμμα εργασιακής εμπειρίας με την ειδικότητα του σχολικού φύλακα. Σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος επιθυμεί να καταβάλλει τις αναλογούσες εργατικές εισφορές θα πρέπει παράλληλα να προσκομίσει και Βεβαίωση από τον Δήμο για τις αποδοχές που λάμβανε για κάθε επιμέρους χρονικό διάστημα. - Περίπτωση Β: Σχολικός φύλακας που έχει υποβάλλει ένσταση ενώπιον της Τ.Δ.Ε. τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ κατά της απορριπτικής απόφασης επί της υποβληθείσης καταγγελίας του και είναι σε εκκρεμότητα Θα πρέπει να ακολουθηθεί η διαδικασία της Περίπτωσης Α (Αίτηση - Βεβαίωση από τον Δήμο κ.λ.π.) δηλώνοντας ότι η υπόθεση είναι σε εκκρεμότητα ενώπιον της Τ.Δ.Ε. Στη συνέχεια οι συγκεκριμένες υποθέσεις σχολικών φυλάκων που δεν έχουν εκδικαστεί, θα πρέπει να αναζητηθούν από τον Β/θμιο έλεγχο και να αναπεμφθούν στο αρμόδιο Τμήμα του Α/θμιου ελέγχου, για να προβεί στην ασφαλιστική τακτοποίηση. - Περίπτωση Γ: Σχολικός φύλακας που έχει προσφύγει στο αρμόδιο Διοικητικό Δικαστήριο κατά της απορριπτικής απόφασης της Τ.Δ.Ε. τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Θα ακολουθείται η διαδικασία της Περίπτωσης Α και στην περίπτωση που: - Η προσφυγή δεν έχει συζητηθεί, θα πρέπει να υποβληθεί δήλωση παραίτησης του προσφεύγοντα προς το αρμόδιο δικαστήριο και εν συνεχεία η σχετική Βεβαίωση από το αρμόδιο Πρωτοδικείο θα υποβάλλεται από τον ασφαλισμένο στην υπηρεσία του ΕΦΚΑ της έδρας του εργοδότη προκειμένου να ακολουθήσει η ασφαλιστική του τακτοποίηση. - H προσφυγή έχει εκδικαστεί και ανεξαρτήτως αποτελέσματος αυτής, θα αναζητηθούν τα προαναφερόμενα δικαιολογητικά και στη συνέχεια θα ακολουθήσει η ασφαλιστική του τακτοποίηση. 5. Σχολικοί φύλακες που έχουν αναγνωρίσει με τις διατάξεις του άρθρου 248 του Ν. 4281/2014 Όπως προαναφέρθηκε, σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, ο χρόνος που έχει διανυθεί από την πρώτη ημέρα σε προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας με την ειδικότητα του σχολικού φύλακα αποτελεί πραγματικό χρόνο ασφάλισης. Ως εκ τούτου και ο χρόνος που εξαγοράστηκε στα προγράμματα αυτά ως πλασματικός, νοείται πλέον ως χρόνος πραγματικής απασχόλησης. Ο χρόνος αυτός δεν θα προσμετράται στον πλασματικό χρόνο και επομένως οι ασφαλισμένοι θα μπορούν να αναγνωρίσουν το σύνολο του επιτρεπόμενου κάθε φορά, σύμφωνα με τη κείμενη νομοθεσία, πλασματικού χρόνου ασφάλισης. Στις περιπτώσεις που ο μέχρι τώρα εξαγοραζόμενος χρόνος υπολείπεται του χρόνου των 5 ετών που έδινε την δυνατότητα η συγκεκριμένη ρύθμιση, τότε οι Δήμοι θα συνεχίσουν να καταβάλλουν τις δόσεις που υπολείπονται και αφορούσαν τις εργοδοτικές εισφορές, χωρίς τόκους, προσαυξήσεις και λοιπές επιβαρύνσεις, και για όλο το χρονικό διάστημα που έχει απομείνει μέχρι την συμπλήρωση των 5 ετών. Όσον αφορά τα υπολειπόμενα ποσά μηνιαίων δόσεων που αφορούν τις εισφορές ασφαλισμένου, από 29/1/2019 πλέον δεν αναζητούνται. Επισημαίνεται ότι στην περίπτωση που ο ασφαλισμένος επιθυμεί και επιλέξει να συνεχίσει να καταβάλλει τις τυχόν υπολειπόμενες δόσεις, θα πρέπει να υποβάλλει έως 28/7/2019, σχετική αίτηση στο Υποκ/μα που εκδόθηκε η αρχική απόφαση, στην οποία θα αναφέρει την βούλησή του αυτή. Αναλυτικές οδηγίες για την διαδικασία ασφαλιστικής τακτοποίησης των σχολικών φυλάκων καθώς και του τρόπου καταλογισμού των εργοδοτικών εισφορών στους Δήμους θα δοθούν άμεσα με νεότερο έγγραφο της Δ/νσης Εισφορών Μισθωτών. Επιπλέον, όσον αφορά την δυνατότητα λήψης μεγαλύτερης συνταξιοδοτικής παροχής στους ασφαλισμένους σχολικούς φύλακες που επιθυμούν να καταβάλλουν τις αναλογούσες ασφαλιστικές εισφορές καθώς και για εκείνους που έχουν εξαγοράσει χρόνο απασχόλησης και έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί θα δοθούν οδηγίες από την αρμόδια Γενική Δ/νση Συντάξεων. (1) ΕΑΕΔ 2018, σ. 764. (2) ΕΑΕΔ τεύχος Μαρτίου, σ. 241. (3) ΕΑΕΔ 2018, σ. 1084.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
