Η Αυτασφάλιση (προαιρετική ασφάλιση) - Νομοθεσία - Προϋποθέσεις υπαγωγής - Διαδικασία Βασιλείου Γαμβρούδη, τ. Δ/ντή Υπ. Εργασίας Νομοθεσία Με τις διατάξεις του άρθρου 56 του ν. 1902/90 (ΕΑΕΔ 1902 σελ. 666) συστήθηκε στο ΙΚΑ ειδικός λογαριασμός προαιρετικής υπαγωγής στην ασφάλιση με τον τίτλο "λογαριασμός Αυτασφάλισης" Έννοια Η προαιρετική ασφάλιση παρέχει τη δυνατότητα σε όλους τους ασφαλισμένους (μισθωτούς και μη) να συνεχίσουν την ασφάλισή τους, μετά από αίτηση που υποβάλουν, και καταβάλλοντας οι ίδιοι τις ασφαλιστικές εισφορές, όταν δεν υπάγονται στην υποχρεωτική ασφάλιση. Με τον τρόπο αυτό διατηρείται ο ασφαλιστικός δεσμός (ένσημα και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη) και έτσι ο ασφαλισμένος μπορεί να συνεχίσει να συμπληρώνει χρόνο ασφάλισης, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Αυτό έχει μεγάλη σημασία για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση ή επιθυμούν να αποφύγουν ασφαλιστικά κενά, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τόσο τη θεμελίωση όσο και το ύψος της μελλοντικής τους σύνταξης. Δικαίωμα υπαγωγής στην ασφάλιση του λογαριασμού έχουν οι Έλληνες ή ομογενείς, που διαμένουν στην Ελλάδα, εφόσον δεν ασφαλίζονται υποχρεωτικά ή προαιρετικά στον κλάδο συντάξεων του ΙΚΑ ή άλλου φορέα κύριας ασφάλισης ή δεν παρέχουν εργασία, λογιζόμενη ως συντάξιμη στο Δημόσιο ή δεν έχουν τις προϋποθέσεις υπαγωγής στην προαιρετική ασφάλιση οποιουδήποτε ασφαλιστικού οργανισμού με άλλες διατάξεις ή δεν είναι ήδη συνταξιούχοι φορέων κύριας ασφάλισης, οι οποίοι χορηγούν σύνταξη σε υποκατάσταση κύριας ασφάλισης (ν. 2556/97). Η ανωτέρω ασφάλιση καλύπτει τους κινδύνους γήρατος, αναπηρίας, θανάτου και μπορούν να προσχωρήσουν σε αυτή πρόσωπα από τη συμπλήρωση του 16ου έτους μέχρι του 63ου έτους της ηλικίας οι άνδρες και του 58ου οι γυναίκες. Έτσι δίνεται η δυνατότητα ασφάλισης στον κλάδο σύνταξης σε άτομα που για οποιοδήποτε λόγο δεν ασφαλίστηκαν σε κανένα φορέα ή σε άτομα που έχουν διακόψει την ασφάλισή τους και αδυνατούν να τη συνεχίσουν με την υπάρχουσα νομοθεσία. Στις κατηγορίες αυτές μπορούν να ανήκουν φοιτητές κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους, άγαμα τέκνα που εξαρτώνται οικονομικά από τους γονείς τους, γυναίκες οι οποίες μετά το γάμο τους σταμάτησαν την ασφάλισή τους, ή δεν ασφαλίστηκαν ποτέ, επαγγελματίες που για διάφορους λόγους έμειναν ανασφάλιστοι, ομογενείς που επαναπατρίσθηκαν και λοιπά πρόσωπα που δεν έχουν προγενέστερη ασφάλιση. Η ΥΑ 21/1927/91 και η εγκ. 8/93 του ΙΚΑ περιλαμβάνουν περισσότερες λεπτομέρειες. Προϋποθέσεις υπαγωγής Οι προϋποθέσεις υπαγωγής στην Αυτασφάλιση (προαιρετική ασφάλιση) είναι οι πιο κάτω: Α) Να έχει διακοπεί η υποχρεωτική ασφάλιση στον e-ΕΦΚΑ. Η διακοπή της ασφάλισης πρέπει να οφείλεται σε διακοπή της ασφαλιστέας στο ΙΚΑ εργασίας από οποιαδήποτε αιτία. Ο λόγος της διακοπής δεν έχει καμιά σημασία και μπορεί να αναφέρεται, είτε στην επιθυμία του ασφαλισμένου να μη συνεχίσει την εργασία του, είτε σε έλλειψη εργασίας ή σε άλλους λόγους, ανεξάρτητους από τη θέλησή του (ασθένεια, φυλάκιση κλπ.). Η διακοπή της ασφάλισης πρέπει να είναι απόλυτη, δηλαδή να αφορά κάθε εργασία που ασφαλίζεται. Αποκλείεται η προαιρετική ασφάλιση σε πρόσωπα τα οποία, μετά τη διακοπή της ασφάλισης στο ΙΚΑ αναλαμβάνουν εργασία για την οποία ασφαλίζονται υποχρεωτικά σε άλλο οργανισμό κύριας ασφάλισης μισθωτών. Β) Μη ύπαρξη αναπηρίας Να κριθεί ο αιτών ικανός για εργασία σύμφωνα με τη γνωμάτευση της αρμόδιας υγειονομικής επιτροπής. Γ) Να μην οφείλονται ασφαλιστικές εισφορές Να μην οφείλονται ασφαλιστικές εισφορές ή σε περίπτωση ύπαρξης οφειλών αυτές να έχουν ρυθμισθεί. Δ) Πραγματοποίηση ορισμένου αριθμού ημερών εργασίας Βασική προϋπόθεση για την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης είναι η πραγματοποίηση ορισμένου αριθμού ημερών εργασίας στην ασφάλιση. Συγκεκριμένα απαιτείται ο ενδιαφερόμενος ασφαλισμένος να έχει πραγματοποιήσει 1) είτε χίλιες πεντακόσιες (1500) τουλάχιστον ημέρες εργασίας εκ των οποίων τουλάχιστον ένα έτος (300 ημέρες) εντός της τελευταίας πενταετίας πριν την υποβολή της αίτησης. 2) είτε τρείς χιλιάδες (3000) ημέρες εργασίας οποτεδήποτε. Για τον υπολογισμό των ημερών εργασίας δεν εξετάζεται εάν πραγματοποιήθηκαν συνεχώς ή με διακοπές, αλλά ούτε και απαιτείται ένας αριθμός από αυτές να έχει πραγματοποιηθεί σε κάθε ένα από πέντε έτη. Ως ημέρες εργασίας θεωρούνται αυτές που έχουν πραγματοποιηθεί στην ασφάλιση του ΙΚΑ από παροχή εργασίας κλπ καθώς και εκείνες που εξομοιώνονται με αυτές από τη νομοθεσία. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι ημέρες που διανύθηκαν στην ασφάλιση συγχωνευθέντος στο ΙΚΑ ταμείου και έχουν αναγνωρισθεί από αυτό. Διαδικασία Υπαγωγής Ο ασφαλισμένος εφόσον πληροί αθροιστικά όλες τις πιο πάνω προϋποθέσεις υποβάλει αίτηση υπαγωγής στην προαιρετική ασφάλιση στη Δ/νση του ΕΦΚΑ του τόπου κατοικίας του. Με την υποβολή της αίτησης επιλέγονται οι κλάδοι (σύνταξη, περίθαλψη) που επιθυμεί ο αιτών να συνεχίσει. Η υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση αρχίζει από τον μήνα υποβολής της αίτησης, παρά το ότι η απόφαση ενδέχεται να εκδοθεί μήνες αργότερα. Το ύψος των εισφορών εξαρτάται από την ασφαλιστική κατηγορία ή από τις μικτές αποδοχές που είχε ο αιτών πριν από τη διακοπή της υποχρεωτικής ασφάλισης. Παρ' ότι η προαιρετική ασφάλιση αποτελεί μία σημαντική δυνατότητα, η ένταξη σ' αυτήν θα πρέπει να γίνεται κατόπιν προσεκτικής αξιολόγησης, σταθμίζοντας συνολικό χρόνο ασφάλισης, έτη που υπολείπονται, ύψος εισφορών, οικονομικά οφέλη που θα προκύψουν.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
