Αφερεγγυότητα εργοδότη και προστασία αποδοχών Έννοια - Σκοπός - Δικαιούχοι - Παροχές Βασ. Γαμβρούδη, τ. Δ/ντή Υπ. Εργασίας Επειδή τελευταία η συχνότητα με την οποία εμφανίζονται στην αγορά εργασίας περιπτώσεις αφερεγγυότητας εργοδοτών και εξ αυτών ο προβληματισμός και οι κοινωνικές αναστατώσεις διευρύνονται, σκόπιμο είναι όπως αναφερθούν συνοπτικά τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία δικαιώματα των εργαζομένων και ο τρόπος διεκδικήσεως αυτών. Νομική θεμελίωση Ν.1836/89 άρθρο 16 ΠΔ 1/90 Ν.2648/98 άρθρο 44 ΠΔ 151/99 ΠΔ 40/2007 σε συμμόρφωση οδηγίας 2002/74 ΕΚ (ΕΑΕΔ 2007 σελ. 378) Ν.4554/18 άρθρο 33 (ΕΑΕΔ 2018 σελ. 764) Έννοια Ένας εργοδότης, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, θεωρείται ότι βρίσκεται σε κατάσταση αφερεγγυότητας όταν: 1. έχει περιέλθει σε κατάσταση παύσης ή αναστολής των πληρωμών του και είτε κηρύσσεται σε πτώχευση, με απόφαση του αρμοδίου δικαστηρίου, είτε διαπιστώνεται ότι η επιχείρηση έκλεισε οριστικά και ότι λόγω ανεπάρκειας του ενεργητικού δεν συντρέχει λόγος κίνησης της διαδικασίας πτώχευσης. Ως ημερομηνία επέλευσης της αφερεγγυότητας θεωρείται η ημερομηνία υποβολής της αίτησης για κίνηση της πτωχευτικής διαδικασίας. 2. πρόκειται για επιχείρηση που υποβάλλεται στην ειδική εκκαθάριση του άρθρου του Ν.1386/1983, του άρθρου 46 του Ν.1892/1990 και του άρθρου 14 του Ν.2000/91. 3. πρόκειται για ασφαλιστική επιχείρηση της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε με απόφαση του αρμοδίου Υπουργού, λόγω παράβασης διατάξεων της ασφαλιστικής νομοθεσίας και τίθεται σε ασφαλιστική εκκαθάριση (αναγκαστική) σύμφωνα με το άρθρο 12α του ΝΔ 400/1970. 4. η επιχείρηση που τέθηκε, ύστερα από την προβλεπόμενη από το νόμο διαδικασία, σε εκκαθάριση με σκοπό την ικανοποίηση των απαιτήσεων των δανειστών της και με αποτέλεσμα τη λύση της εργασίας με τους μισθωτούς της. Η προστασία εφαρμόζεται και α) στους εργαζόμενους μερικής απασχόλησης β) στους εργαζόμενους με σύμβαση ορισμένου χρόνου γ) στους εργαζόμενους με σχέση πρόσκαιρης απασχόλησης κατά την έννοια των άρθρων 20 έως 26 του Ν.2956/2001. Δεν εφαρμόζεται α) στους κατ΄οίκον εργαζομένους που απασχολούνται από φυσικό πρόσωπο β) στους αλιείς που αμείβονται με το "κομμάτι" και γ) στους εργαζομένους που μόνοι τους ή από κοινού με τον/την σύζυγό τους ή με συγγενείς εξ αίματος μέχρι και του δευτέρου βαθμού, κατέχουν ένα ουσιώδες μέρος της επιχείρησης ή της εγκατάστασης του εργοδότη και ασκούν σημαντική επιρροή στις δραστηριότητές του. Σκοπός Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 16 του ν.1836/89 όπως τροποποιήθηκε με το ν.2648/98 άρθρο 44 (ΕΑΕΔ 1998 σελ. 1204) και το ΠΔ 151/00 (ΕΑΕΔ 1999 σελ. 1081) συστήθηκε στον ΟΑΕΔ αυτοτελής λογαριασμός που χρηματοδοτείται από εργοδότες και μισθωτούς, εισπραττόμενος από το ΙΚΑ, μαζί με τις λοιπές εισφορές, για να προστατεύσει τους μισθωτούς από την αφερεγγυότητα του εργοδότη. Σκοπός του "λογαριασμού προστασίας εργαζομένων από την αφερεγγυότητα του εργοδότη" είναι η πληρωμή ανεξόφλητων, λόγω αφερεγγυότητας του εργοδότη, αποδοχών μέχρι τριών (3) μηνών, που προέρχονται από σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας και εμπίπτει στο χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών που προηγείται της υποβολής της αίτησης ή της δήλωσης για κήρυξη της πτώχευσης, εφόσον εκδοθεί απόφαση που κηρύσσει τον εργοδότη σε πτώχευση ή από τη δημοσίευση της προβλεπόμενης από τη νομοθεσία ιδιωτικής ασφάλισης, υπουργικής απόφασης περί ασφαλιστικής εκκαθάρισης ή από τη δημοσίευση της απόφασης με την οποία τίθεται σε εκκαθάριση ο εργοδότης ή διαπιστωθεί ότι η επιχείρηση έκλεισε οριστικά και ότι λόγω ανεπάρκειας του ενεργητικού δεν δικαιολογείται η έναρξη διαδικασίας πτωχεύσεως. Δικαιούχοι Δικαιούχοι των παροχών, λόγω αφερεγγυότητας του εργοδότη, είναι οι εργαζόμενοι α) σε επιχείρηση που κηρύχθηκε σε πτώχευση, μετά από δικαστική απόφαση ή που διαπιστώθηκε ότι η επιχείρηση έκλεισε οριστικά και ότι λόγω ανεπάρκειας του ενεργητικού δεν συντρέχει λόγος κινήσεως της διαδικασίας πτωχεύσεως β) σε επιχείρηση που τέθηκε σε εκκαθάριση ή γ) σε επιχείρηση ασφαλιστική της οποίας ανακαλείται η άδεια λειτουργίας, λόγω παράβασης των διατάξεων της ιδιωτικής ασφαλιστικής νομοθεσίας. Ύψος παροχών Το ύψος των παροχών για την αφερεγγυότητα δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να υπερβεί τις αποδοχές 3 μηνών, όπως αυτές προβλέπονται από τις αντίστοιχες συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Στην έννοια των αποδοχών, που δύνανται να καλυφθούν από το ταμείο Αφερεγγυότητας, εμπίπτουν πλην του νόμιμου μισθού του εργαζομένου, τυχόν απλήρωτα Δώρα εορτών, άδεια ή επίδομα αδείας, εφόσον αυτά εμπίπτουν στο κρίσιμο χρονικό διάστημα που ορίζει ο νόμος. Δεν καταβάλλεται η αποζημίωση λόγω απόλυσης, γιατί δεν θεωρείται αποδοχές. ΟΑΕΔ - Ασφαλιστικές εισφορές Ο ΟΑΕΔ υποκαθιστά τον εργοδότη στα αντίστοιχα δικαιώματα των εργαζομένων, ενώ για τις αποδοχές αυτές καταβάλλει τις ανάλογες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Οι τυχόν ανεξόφλητες αποδοχές που καταβάλλονται στους δικαιούχους, πρέπει να εμπίπτουν μέσα στο χρονικό διάστημα των τελευταίων 6 μηνών. Το εξάμηνο αυτό, εάν πρόκειται για επιχείρηση που πτώχευσε, έχει αφετηρία την ημερομηνία υποβολής της αίτησης ή δήλωσης, για κήρυξη της επιχείρησης σε πτώχευση, ενώ για τις λοιπές περιπτώσεις έχει αφετηρία την ημερομηνία δημοσίευσης της υπουργικής απόφασης, για την ανάκληση, εάν πρόκειται για εκκαθάριση επιχείρησης. Διαδικασία υποβολής αίτησης Το δικαίωμα για πληρωμή ανεξόφλητων αποδοχών στον εργαζόμενο, από το «λογαριασμό προστασίας εργαζομένων από την αφερεγγυότητα εργοδότη» ασκείται με έγγραφη αίτηση του εργαζομένου, προς την αρμόδια υπηρεσία του ΟΑΕΔ, το αργότερο εντός εξαμήνου α) από τη δημοσίευση της απόφασης, για την κήρυξη του εργοδότη σε κατάσταση πτώχευσης ή β) από την ημερομηνία που η επιχείρηση τέθηκε σε εκκαθάριση ή γ) από την ημερομηνία που η ασφαλιστική επιχείρηση, της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, λόγω παράβασης των διατάξεων της ιδιωτικής ασφαλιστικής νομοθεσίας. Μετά την πάροδο της εξάμηνης προθεσμίας το δικαίωμα για παροχές αποσβέννυται. Απαραίτητα δικαιολογητικά για εγγραφή στο μητρώο ΟΑΕΔ - Επίσημο έγγραφο από το οποίο να προκύπτει ο ΑΦΜ - Λογαριασμό ΔΕΚΟ ή εταιρείας σταθερής τηλεφωνίας ή αντίγραφο συμφωνητικού μίσθωσης κατοικίας, κατατεθειμένου στη ΔΥΟ - Δελτίο ταυτότητας ή διαβατηρίου - Επίσημο έγγραφο από το οποίο θα προκύπτει ο ΑΜΚΑ - Άδεια διαμονής ή εργασίας προκειμένου περί ανέργων πολιτών υπηκόων τρίτων χωρών. Απαραίτητα δικαιολογητικά για την επιδότηση - Βεβαίωση του συνδίκου της πτώχευσης ή του γραμματέα του πτωχευτικού δικαστηρίου στην περίπτωση που η επιχείρηση κηρύχθηκε σε πτώχευση ή βεβαίωση του οικείου εκκαθαριστή για τις λοιπές περιπτώσεις, από την οποία να προκύπτει το ύψος των ανεξόφλητων αποδοχών που αναγγέλθηκαν προς επαλήθευση ή ικανοποίηση, καθώς και ο χρόνος στον οποίο ανάγονται αυτές. - Δικαιολογητικό από το οποίο να προκύπτει ο αριθμός μητρώου ΕΦΚΑ - Υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/86 για το ύψος των ανεξόφλητων αποδοχών και την περίοδο στην οποία αναφέρονται. - Αριθμό καταθετικού λογαριασμού (ΙΒΑΝ) τράπεζας στον οποίο ο ασφαλισμένος είναι ο πρώτος δικαιούχος.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
