Επιβεβλημένη η σύναψη σύμβασης "τηλεργασίας" και η "γνωστοποίηση" των όρων αυτής κατά το Π.Δ. 156/94 έστω και αν επιβάλλεται μονομερώς Απ. Μετζητάκου πρ. Δ/ντού Υπ. Εργασίας και πρ. Αντιπροέδρου ΟΑΕΔ Περιεχόμενα Εισαγωγή - Η νομική υπόσταση της "τηλεργασίας" – Σύστημα υποχρεωτικής εξ αποστάσεως εργασίας - Νομοθετικό πλαίσιο - Διατάξεις "δικαίου ανάγκης" αντίθετες προς τις θεσμικές αρχές του συστήματος - Διευκρινιστικές εγκύκλιες διαταγές Υπ. αποφάσεων οι οποίες δεν παράγουν δίκαιο - Παρατηρήσεις επί του νεοεισαχθέντος συστήματος τηλεργασίας - Μεταβολή του "οικειοθελούς" χαρακτήρα της σύμβασης, σε "μονομερή" εφαρμογή αυτού - Περιεχόμενο της σύμβασης υπό μορφή σχεδίου - Απαραίτητη και επιβεβλημένη η ανάγκη σύναψης της σύμβασης της τηλεργασίας, προς δε και η προαναγγελία του εργοδότου προς τον ΣΕΠΕ για την, “εξ αποστάσεως εργασία” τμήματος του προσωπικού - Λόγοι που δικαιολογούν την σύναψη της σύμβασης και την "γνωστοποίηση των όρων αυτής" - Ο προσδιορισμός των αποδοχών κατά την διάρκεια της τηλεργασίας - Ενδεχόμενος επηρεασμός των αμοιβών της ΣΣΕ, ή των «εξ ελευθεριότητος» παροχών - Συμπέρασμα - Προσωπικές απόψεις. Εισαγωγή - Η νομική υπόσταση της τηλεργασίας(1) Όπως είναι γνωστό, οι επελθούσες και δυστυχώς συνεχιζόμενες επιπτώσεις από την λαίλαπα της πανδημίας του κορωνοϊκού ιού που έχει επηρεάσει άμεσα, όχι μόνο τη δημόσια υγεία, αλλά και την οικονομία της χώρας, ανέτρεψε την ομαλή λειτουργία όλων των συστημάτων, μεταξύ των οποίων και των εργασιακών σχέσεων, ιδίως σε ό,τι αφορά τον τρόπο και τον χώρο παροχής και εκτέλεσης της εργασίας. Γεγονός που οδήγησε εργοδότες και εργαζομένους προς δε και την πολιτεία κυρίως να ανασύρουν από την νομοθετική βιβλιοθήκη διατάξεις που αφορούν την "τηλεργασία". Πρόκειται περί ενός συστήματος "εναλλακτικής" και "ευέλικτης" μορφής εργασίας που ενεργοποιεί τεχνολογίες πληροφορικής στα πλαίσια μιας σύμβασης, ή σχέσης εργασίας που παρέχει τη δυνατότητα στον εργαζόμενο να παρέχει τις συμβατικές του υπηρεσίες και εκτός των γραφείων ή των εγκαταστάσεων της Εταιρείας σε συγκεκριμένες ημέρες την εβδομάδα, απασχολούμενος στην οικία του. Υπόψει ότι, η "τηλεργασία" μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε στα πλαίσια μιας "εξηρτημένης" μορφής εργασίας, είτε μιας άλλης ευρύτερης σχέσης "ανεξαρτήτων υπηρεσιών" η διάρκεια των οποίων μπορεί να συμφωνηθεί ως "αορίστου" χρόνου ή και "ορισμένου" χρόνου. Έτσι με τον παραπάνω τρόπο της τηλεργασίας στοχεύεται μια ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής των "τηλεργαζομένων". Νομοθετικό πλαίσιο Αρχή του νομοθετικού πλαισίου της τηλεργασίας υπήρξε η συμφωνία (πλαίσιο) των Κοινωνικών Εταίρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2002, η οποία ενσωματώθηκε στην Εθνική Γενική ΣΣΕ του 2006-7. Επακολούθησε ο Ν. 3846/2010 ο οποίος στο άρθρο 1 προσδιορίζει τεκμήριο, σύμφωνα με το οποίο ορίζεται ότι εκείνος που εργάζεται υπό καθεστώς τηλεργασίας επί 9 μήνες συνολικά, θεωρείται (τεκμαίρεται) ότι εργάζεται με σχέση εξηρτημένης εργασίας. Αν και ανέκυψε το ζήτημα, αν στο ίδιο καθεστώς της "εξάρτησης" εμπίπτει και ο ελεύθερος επαγγελματίας που παρέχει "ανεξάρτητες υπηρεσίες" στον οποίο δεν εφαρμόζεται το εργατικό δίκαιο, και συνεπώς οι προστατευτικές διατάξεις αυτού, η νομολογία με την υπ' αριθ. 28/2005 απόφαση του ΑΠ, έθεσε ως κριτήριο την ύπαρξη του στοιχείου της "εξάρτησης" ως αναγκαίο συστατικό της έννοιας της εξηρτημένης εργασίας του εργατικού δικαίου. Η διάταξη του άρθρου 5 του Ν. 3846/2010, διευκολύνει και αποσαφηνίζει το παραπάνω ζήτημα ορίζοντας ότι, όταν συμφωνηθεί τηλεργασία ως αρχική μορφή παροχής εργασίας, θα πρέπει ο εργαζόμενος να λάβει εντός 8 ημερών από την συμφωνία έγγραφο από τον εργοδότη με το οποίο να του γνωστοποιούνται οι όροι της τηλεργασίας. Το γεγονός ότι, η τηλεργασία ελέγχεται από τον εργοδότη με την παροχή οδηγιών ή εντολών άγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται περί μορφής εξηρτημένης εργασίας. Αρκεί βέβαια η εργασία αυτή να παρέχεται αυτοπροσώπως ή αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στον ίδιο εργοδότη. Πέραν όμως του προαναφερθέντος δικαίου για την αντιμετώπιση της πανδημίας, η εξάπλωση της οποίας πλήττει την δημόσια υγεία και την οικονομία της χώρας, εισήχθη στη νομοθεσία μας δίκαιο εκτάκτου ανάγκης(2) με την έκδοση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου, προς δε και με την έκδοση εγκύκλιων διαταγών των αρμοδίων Υπουργείων, οι διατάξεις των οποίων εγκυκλίων, αν και δεν παράγουν δίκαιο εν τούτοις παρέχουν σχετικές διευκρινήσεις. Ειδικότερα: α) Με την Πράξη Νομοθ. Περιεχομένου της 11.3.2020 (ΦΕΚ 55/Α/11.3.2020) που κυρώθηκε με τον Ν. 4682/2020 (ΦΕΚ 76/Α/3.4.2020) ορίσθηκε ότι για όσο χρόνο εφαρμόζονται τα έκτακτα μέτρα περιορισμού της διασποράς του COVID-19 o εργοδότης υποχρεούται τα γνωστοποιεί στο πληροφοριακό σύστημα "ΕΡΓΑΝΗ", κάθε αλλαγή ή τροποποίηση του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας που πραγματοποιήθηκε εντός του προηγούμενου μήνα (άρθρο 4, παρ. 1, εδαφ. β). Με τις ίδιες ως άνω διατάξεις (παρ. 2) παρασχέθηκε στον εργοδότη η δυνατότης να καθορίζει με απόφαση του ότι, η εργασία που παρέχεται από τον εργαζόμενο στον προβλεπόμενο από την ατομική σύμβαση εργασίας, τόπο εργασίας θα πραγματοποιείται με το σύστημα της "εξ αποστάσεως εργασίας" που μπορεί να παρατείνεται με Υπ. αποφάσεις ανάλογα με την έκταση της υγειονομικής κρίσης και την διατήρηση των έκτακτων μέτρων. β) Παράλληλα με την προαναφερθείσα Πρ. Νομ. Περ. (ΠΝΠ) εκδόθηκε η υπ' αριθ. 12339/404/12.3.20 εγκύκλιος του Υπ. Εργασίας με την οποία διευκρινίσθηκε ότι, η "εξ αποστάσεως εργασία" που είναι και η τηλεργασία αποτελεί "διευθυντικό δικαίωμα" του εργοδότου που του δίνει εξουσία να ρυθμίζει με απόφαση του, όλα τα θέματα που ανάγονται στην οργάνωση και την λειτουργία της επιχείρησης του για την επίτευξη των σκοπών της (παρ. 2.1 και παρ. 2.2). γ) Επακολούθησε η δεύτερη εγκύκλιος του Υπ. Εργασίας υπ' αριθ. 13738/413/31.3.20 (διευκρινιστική της ΚΥΑ 12998/232/23.3.20) με την οποία παρασχέθηκε η δυνατότητα σε εργοδότες (επιχειρήσεις) που πλήττονται σημαντικά από την διαμορφωθείσα κατάσταση να συμφωνήσουν με εργαζομένους των οποίων οι συμβάσεις τελούν σε αναστολή και είναι δικαιούχοι αποζημίωσης "ειδικού σκοπού" την παροχή εργασίας με "τηλεργασία" για την κάλυψη προσκαίρων αναγκών. Στην περίπτωση που εφαρμοσθεί η κατ' εξαίρεση τηλεργασία ο εργοδότης υποχρεούται πριν από την έναρξη της να την δηλώσει στο έντυπο "ειδικού σκοπού" του συστήματος "ΕΡΓΑΝΗ" (Αποφ. Υπ. Εργασίας υπ' αριθ. 17787/20). δ) Με την υπ' αριθ. 20788/610/2020 Κοινή Υπ. Απόφαση (ΚΥΑ) Οικονομικών, Εργασίας και Υγείας (ΦΕΚ 2083/Β/30.5.20) παρετάθη η δυνατότητα προσφυγής στο σύστημα της "εξ αποστάσεως εργασίας" (τηλεργασίας) μέχρι και την 30/6/2020 (Άρθρο 1 παρ. 2). Η προσφυγή αυτή ενεργοποιείται με απόφαση του εργοδότου όπως την προέβλεψε η προαναφερθείσα ΠΝΠ της 11.3.2020, (αρθρ. 4, παρ. 2). ε) Με τον Ν. 4722/2020, άρθρ. 235 (ΦΕΚ 184/Α/23.9.2020), με τον οποίο κυρώθηκε μεταξύ άλλων και η από 22/8/2020 ΠΝΠ, ορίσθηκαν έκτακτα προσωρινά μέτρα για την περιφέρεια Αττικής, ως προς την οργάνωση του τόπου και του χρόνου εργασίας για την αποσυμφόρηση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Σύμφωνα με το παραπάνω νομοθέτημα ορίσθηκε ότι, σε εργαζομένους επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα εφαρμόζεται υποχρεωτικά η "εξ αποστάσεως εργασία" σε όποιες περιπτώσεις η εργασία μπορεί να παρασχεθεί με αυτό το σύστημα σε ποσοστό 40% επί του συνολικού αριθμού των εργαζομένων. Για την ορθή εφαρμογή του μέτρου αυτού οι εργοδότες οφείλουν να προαναγγείλουν στο σύστημα "ΕΡΓΑΝΗ" την εξ αποστάσεως εργασία του 40% (που αυξάνεται σε 50%) του συνόλου των εργαζομένων. Αυτό μπορεί να γίνει με την συμπλήρωση του εντύπου ΕΡΓΑΝΗ της δήλωσης εξ αποστάσεως εργασίας - "ειδικού σκοπού". Παράβαση της ως άνω διάταξης επιφέρει τη διοικητική κύρωση προστίμου 3.000 ευρώ, κατόπιν σχετικού ελέγχου που διενεργείται από τα όργανα του ΣΕΠΕ (παρ. α). Σύμφωνα με τις ίδιες ως άνω διατάξεις, το ωράριο εργασίας στον ιδιωτικό τομέα προσαρμόζεται υποχρεωτικά, ώστε ανά μισή ώρα και εντός 2 ωρών να προσέρχονται και να αποχωρούν οι εργαζόμενοι. Η υποχρέωση του εργοδότου για την προαναγγελία του χρόνου υπερεργασίας και υπερωρίας στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ εξακολουθεί να ισχύει (παρ. β) χωρίς αυτό να μεταβάλλει το είδος της σύμβασης της εργασίας. Συγκρουόμενες διατάξεις - Παρατηρήσεις Από μια απλή ανάγνωση και παρατήρηση των προεκτεθεισών διατάξεων τόσο του σχετικού με την "τηλεργασία" νόμου 3846/2010, αφενός όσο και του εισαχθέντος έκτακτου "δικαίου ανάγκης" των Πράξεων Νομοθ. Περιεχομένου προς δε και των συναφών κοινών Υπ. αποφάσεων και των διευκρινιστικών εγκυκλίων διαταγών αφετέρου, διαφαίνεται κατ' αρχήν η διαφοροποίηση της νομικής φύσης της τηλεργασίας. Ειδικότερα, με την παροχή εξουσίας στον εργοδότη να ρυθμίζει με απόφαση του (μονομερώς) όλα τα θέματα που ανάγονται στην οργάνωση και λειτουργία της επιχείρησης του για την επίτευξη του σκοπού της, δηλαδή μονομερώς, αλλοιώνεται ο οικειοθελής χαρακτήρας της σύμβασης τηλεργασίας. Μία τέτοια μονομερής επιβολή της τηλεργασίας διαρκούσης της κυρίας (αρχικής) σύμβασης εργασίας - αν δεν εμφυλοχωρούσε η κρατική παρέμβαση - θα εθεωρείτο μια κλασική μορφή μονομερούς βλαπτικής μεταβολής των όρων εργασίας κατά την έννοια του άρθρου 7 του Ν. 2112/20. Ωστόσο η άσκηση και η εφαρμογή ενός συστήματος τηλεργασίας στα πλαίσια του "διευθυντικού δικαιώματος" του εργοδότου, αφήνει πολλά κενά στην "εξ αποστάσεως" ρύθμιση των ζητημάτων που αφορούν όχι μόνο την εργασιακή σχέση, αλλά και των ζωτικών προβλημάτων που αναφύονται στην επιχείρηση (οικονομικά, λειτουργικά κ.α.). Τα αναφυόμενα κενά χρήζουν αναγκαστικά μιας ισορροπημένης μεταξύ επιχείρησης και των τηλεργαζομένων ρύθμισης η οποία δεν εξαντλείται μόνο με την παροχή οδηγιών ή εντολών, αλλά πρέπει να περιβληθεί τον τύπο μιας ειδικής συμπληρωματικής - τροποποιητικής ατομικής σύμβασης και ως τοιαύτη να γνωστοποιηθεί στον εργαζόμενο σύμφωνα με το Π.Δ. 156/94 εντός 8 ημερών. Οι διατάξεις του Ν. 3846/2010 και δη οι τοιαύτες του άρθρου 5, περιλαμβάνουν πλείστα όσα ως αναγκαίως ρυθμιζόμενα θέματα σχετικά με την εκτελεστέα εργασία τα καθήκοντα του εργαζομένου, και την ιεραρχική σύνδεση αυτού με τους προϊσταμένους του, τον τρόπο παροχής της εργασίας, τον χρόνο εργασίας και την μέτρηση αυτού, τον τρόπο αμοιβής, τον εξοπλισμό του χώρου τηλεργασίας και άλλα ζητήματα στα οποία θα αναφερθούμε στη συνέχεια. Συνεπώς στην ουσία το νέο εισαχθέν αναγκαστικό δίκαιο, δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι αφαιρεί τη δυνατότητα ή και την κατάρτιση ακόμη να συμφωνηθούν μεταξύ των μερών (εργοδότου και τηλεργαζομένου) μέτρα που διευκολύνουν και εξυπηρετούν την οργάνωση και τη λειτουργία της επιχείρησης και παραλλήλως προστατεύουν τον τηλεργαζόμενο. Κατά την γνώμη μας, η "γνωστοποίηση" απλώς κάθε αλλαγής ή τροποποίησης του ωραρίου, ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται μονομερώς στην επιχείρηση, τηλεργασία, είναι μεν επιβεβλημένη σύμφωνα με την ΠΝΠ της 11.3.2020, πλην όμως δεν θεραπεύει τα ουσιαστικά προβλήματα που αφορούν την επίτευξη ισορροπίας (επαγγελματικής, προσωπικής και επιχειρηματικής δραστηριότητος), μεταξύ της Εταιρείας και των εργαζομένων. Οι οφειλόμενες από τον εργοδότη στον τηλεργαζόμενο πληροφορίες, οδηγίες και ό,τι άλλο επιβάλλεται, πρέπει να προκύπτουν και να αποδεικνύονται από γραπτή σύμβαση ώστε να αποκλείεται σε κάθε περίπτωση ενδεχόμενη αοριστία των εκατέρωθεν δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των μερών. Η σύμβαση τηλεργασίας, έστω και αν αυτή επιβάλλεται μονομερώς, αποτελεί εσωτερικό δίκαιο στον χώρο της επιχείρησης, ενώ η υποχρέωση γνωστοποίησης της αλλαγής ωραρίου ή άλλων στοιχείων μέσω του συστήματος "ΕΡΓΑΝΗ" αφορά τη σχέση και την συμμόρφωση της επιχείρησης προς τις αρμόδιες κρατικές Υπηρεσίες (Επιθεωρήσεις Εργασίας) η εξουσία των οποίων εστιάζεται στον έλεγχο εφαρμογής της κειμένης νομοθεσίας και την πειθαρχική δίωξη των παραβατών. Η ανάγκη κατάρτισης συμπληρωματικής σύμβασης, προκύπτει και για άλλους λόγους και συγκεκριμένα διότι η εφαρμογή συστήματος τηλεργασίας δεν αποκλείεται να ανατρέψει σε ορισμένες περιπτώσεις, όχι μόνο διατάξεις του ισχύοντος εσωτερικού κανονισμού εργασίας της επιχείρησης αλλά και διατάξεις της οικείας ΣΣΕ που δεσμεύει τον εργοδότη. Τέτοια φαινόμενα ενδέχεται να προκύψουν στις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες ορισμένες παροχές υπό μορφή επιδομάτων ή άλλων ονομασιών που προβλέπονται και δίδονται υπό την συνδρομή ορισμένων προϋποθέσεων όπως π.χ. είναι τα επιδόματα «θέσεως» ή «του είδους της εργασίας» ή «των παροχών σε είδος που αποτιμώνται σε χρήμα», ή «ανθυγιεινής εργασίας», ή «εκτός έδρας» κλπ. είναι δυνατόν ο εργοδότης ευλόγως να αρνηθεί την χορήγησή τους εφόσον εκλείπει ο πραγματικός λόγος της χορήγησής τους κατά την διάρκεια του χρόνου παροχής των υπηρεσιών με το σύστημα της τηλεργασίας. Υπόψει ότι οι προαναφερθείσες παροχές αποβάλλουν τον χαρακτήρα τους ως «τακτικές αποδοχές» τις οποίες μόνο αυτές (τακτικές) δεσμεύεται ο εργοδότης να χορηγεί διαρκούσης της τηλεργασίας, πολύ δε περισσότερο όταν πρόκειται για παροχές «εξ ελευθεριότητος» για τις οποίες ο εργοδότης επιφυλάχθηκε για την οποτεδήποτε κατά την κρίση του μείωση ή και διακοπή τους. Κατά συνέπεια δεν αρκεί μόνο η νομοθετική βούληση σύμφωνα με την οποία επιβάλλεται στον εργοδότη η απαγόρευση μείωσης των αποδοχών του «τηλεργαζομένου» μισθωτού η οποία ενδέχεται να ερμηνευθεί διαφορετικά κατά τους προαναφερθέντες λόγους. Αντιθέτως επιβάλλεται η ειδική εξειδίκευση όλων ή ορισμένων παροχών οι οποίες θα εξακολουθήσουν να καταβάλλονται ως «τακτικές» στον «τηλεργαζόμενο» μισθωτό. Η παραπάνω εξειδίκευση επιβάλλει την ανάγκη σαφούς ρύθμισής της με τη σύναψη ατομικής σύμβασης εργασίας, για όσο χρόνο διαρκεί η εφαρμογή συστήματος τηλεργασίας. Εξ’ετέρου θα πρέπει να θεωρείται ανεπίτρεπτη η μετακύλιση και ο συμψηφισμός του κόστους που προκαλείται στον εργαζόμενο από την συντήρηση, ασφάλιση, εξοπλισμό, έξοδα ρεύματος ή επισκευή των συσκευών κ.α. στις τυχόν υπέρτερες των νομίμων εξ ελευθεριότητος αποδοχές, εκτός βέβαια αν έχει προηγουμένως προβλεφθεί η επιφύλαξη της οποτεδήποτε καταργήσεως τέτοιων οικειοθελών παροχών. Περιεχόμενο της σύμβασης τηλεργασίας Κατ' αρχήν θα πρέπει να υπενθυμισθεί και πάλι ότι, η τηλεργασία που είναι μια μορφή οργάνωσης και εκτέλεσης της εργασίας που χρησιμοποιεί τεχνολογίες πληροφορικής στα πλαίσια μιας σύμβασης ή σχέσης εργασίας, και η οποία εργασία θα μπορούσε να εκτελεσθεί στις εγκαταστάσεις του εργοδότου, εν τούτοις κάτω από ορισμένες περιστάσεις, παρέχεται εκτός των γραφείων ή των εγκαταστάσεων της Εταιρείας και συνήθως κατ' οίκον. Το γεγονός ότι, η τηλεργασία παρέχεται εκτός της επιχείρησης μέσω υπολογιστών ή άλλων συναφών συστημάτων, μη δυναμένη να ελέγχεται από τον εργοδότη, οδηγεί στην ανάγκη η πραγματοποίηση της και ο έλεγχος αυτής να γίνεται στα πλαίσια γραπτών οδηγιών, ή εντολών, ή πληροφοριών που δίδονται στον τηλεργαζόμενο από τον εργοδότη. Στην γραπτή συμφωνία που καταρτίζεται περιλαμβάνονται κυρίως η εκτελεστέα εργασία, ο τρόπος αμοιβής της, ο χρόνος εργασίας και ο υπολογισμός αυτής, ο τόπος παροχής της εργασίας, ο προσδιορισμός της θέσης από την οποία παρέχεται η τηλεργασία, το κόστος του εξοπλισμού από την χρήση της τηλεπικοινωνίας και βέβαια η διάρκεια της σύμβασης. Ειδικότερα οι ουσιαστικότεροι όροι που περιλαμβάνονται και συνομολογούνται συνήθως σε συμβάσεις τηλεργασίας εστιάζονται στα εξής θέματα: α) Στον σαφή καθορισμό της περιοχής που βρίσκεται η κατοικία του εργαζομένου, από την οποία θα παρέχει την εργασία του προς δε και ο συγκεκριμένος χώρος εντός της οικίας του ειδικά διαμορφωμένος από αυτόν σύμφωνα με τις προδιαγραφές της θέσης - τηλεργασίας, ιδίως όταν παραχωρείται από τον εργοδότη τεχνικός εξοπλισμός που είναι αναγκαίος για την πιστοποίηση του, ως "χρήστη" της Εταιρείας και την ασφαλή σύνδεσή του με τα απαραίτητα για την εργασία του συστήματα της Εταιρείας. Οίκοθεν νοείται ότι ο εργαζόμενος θα χρησιμοποιεί ιδιόκτητο εξοπλισμό υπολογιστή και θα είναι υπεύθυνος για την καλή λειτουργία του, τη συντήρηση και την τυχόν επισκευή του μόνο του δικού του εξοπλισμού και των συσκευών που του ανήκουν. β) Το αντικείμενο της απασχόλησης του εργαζομένου που είναι συνήθως το ίδιο με εκείνο που παρείχε στα γραφεία ή τις εγκαταστάσεις της Εταιρείας προς δε και οι συγκεκριμένες ημέρες της εβδομάδας (της μίας ή των περισσοτέρων) κατά το σύνηθες ωράριο κατά τη διάρκεια της τηλεργασίας. Τις υπόλοιπες ημέρες ο εργαζόμενος θα παρέχει τις υπηρεσίες του στον τόπο και την θέση που προβλέφθηκε στην αρχική σύμβαση εργασίας. γ) Κατά την διάρκεια της τηλεργασίας, ο εργαζόμενος υποχρεούται να είναι άμεσα διαθέσιμος στον αρμόδιο προϊστάμενό του και τους λοιπούς συνεργάτες του, ανταποκρινόμενος και επικοινωνώντας με αυτούς σε εύλογο χρόνο. Υπόψει ότι οι ανωτέρω (προϊστάμενος και εργαζόμενος) θα είναι υπεύθυνοι για την αυστηρή τήρηση του ωραρίου η τυχόν υπέρβαση του οποίου θα επιτρέπεται και θα αμείβεται μόνο ύστερα από γραπτή και υπογεγραμμένη άδεια του προϊσταμένου. δ) Διαρκούσης της τηλεργασίας, ο εργαζόμενος μπορεί να απευθύνεται έγκαιρα στον αρμόδιο προϊστάμενο του για κάθε ζήτημα επαγγελματικής ή προσωπικής φύσης, και σε περίπτωση ατυχήματος κατά την εκτέλεση της εργασίας, υποχρεούται να αναφέρει το σχετικό περιστατικό, προκειμένου η Εταιρεία να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες. ε) Ο εργαζόμενος δεσμεύεται να μη πραγματοποιεί προσωπικές εργασίες κατά τις ημέρες και τις ώρες της τηλεργασίας, ούτε να αναλαμβάνει υποχρεώσεις για λογαριασμό "τρίτου" φυσικού ή νομικού προσώπου είτε έναντι αμοιβής είτε όχι, για οποιαδήποτε επιχειρηματική δραστηριότητα, προς δε, δεν επιτρέπεται στα μέλη της οικογένειας του ή σε "τρίτους" να κάνουν χρήση των συστημάτων ή των προσβάσεων που έχουν παραχωρηθεί από την Εταιρεία και γενικά να τηρεί την οφειλομένη εχεμύθεια και εμπιστευτικότητα. στ) Η Εταιρεία οφείλει να σέβεται την ιδιωτική ζωή του εργαζομένου (Π.Δ. 398/94), εξασφαλίζοντας την προστασία των "προσωπικών δεδομένων" προς δε και την υγεία αυτού, ίδια στις περιπτώσεις που η τηλεργασία συνδέεται και σχετίζεται με συστήματα "οθόνης απεικόνισης". ζ) Στα πλαίσια της εφαρμογής της αρχής της "ίσης" μεταχείρισης(3) ο τηλεργαζόμενος έχει τα ίδια δικαιώματα με το λοιπό προσωπικό και συγκεκριμένα ο όγκος της εργασίας του και τα κριτήρια απόδοσης να είναι αντίστοιχα προς εκείνα των "συγκρίσιμων" εργαζομένων που απασχολούνται στις εγκαταστάσεις και στα γραφεία της Εταιρείας, υποκείμενος στις ίδιες αξιολογήσεις και την δυνατότητα πρόσβασης σε προγράμματα της επαγγελματικής του εξέλιξης. η) Το κόστος που προκαλείται στον εργαζόμενο από τη συντήρηση, ασφάλιση, εξοπλισμό, έξοδα ρεύματος, σταθερής τηλεφωνικής σύνδεσης, χρήσης internet, ή άλλου εξοπλισμού κλπ., βαρύνει την Εταιρεία, η δε αποζημίωση του εργαζομένου για την χρήση του οικιακού του χώρου και των απαιτουμένων ως άνω συσκευών, αναπληρώνεται με την υποχρέωση καταβολής στον εργαζόμενο "αποζημίωσης" το ύψος της οποίας καθορίζεται κατά περίπτωση, με συμφωνία των μερών(4). θ) Κατά τη διάρκεια της τηλεργασίας, οι τακτικές μηνιαίες αποδοχές του εργαζομένου, προς δε και οι τυχόν πρόσθετες "εξ ελευθεριότητος" χορηγηθείσες θα εξακολουθήσουν να καταβάλλονται στο ύψος και στο σύνολο, όπως έχουν διαμορφωθεί κατά την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης τηλεργασίας. ι) Η σύμβαση τηλεργασίας, η διάρκεια της οποίας ορίζεται από... έως... μήνες(5), δύναται οποτεδήποτε να λυθεί ύστερα από την τήρηση προθεσμίας... εργασίμων ημερών(6), ενώ παρέχεται η δυνατότης στα μέρη, μετά την λήξη της να επαναξετάσουν την ανανέωσή της. Συμπέρασμα – Λόγοι που δικαιολογούν την κατάρτιση της σύμβασης Κατά την προσωπική μας άποψη θεωρούμε ότι, μια τέτοια συμφωνία όπως η προεκτεθείσα (υπό μορφή σχεδίου), είτε φέρει τον "οικειοθελή" χαρακτήρα, είτε έχει επιβληθεί μονομερώς στα πλαίσια του "διευθυντικού" δικαιώματος του εργοδότου, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες ΠΥΣ και τις σχετικές εγκύκλιες διαταγές του αρμοδίου Υπ. Εργασίας, θα πρέπει να περιβληθεί τον τύπο συμπληρωματικής σύμβασης εργασίας του ΠΔ 156/94 "περί γνωστοποιήσεως των όρων" και να παραδίδεται εντός 8 ημερών στον εργαζόμενο, ενδεχομένως και στην οικεία Επιθεώρηση Εργασίας. Αυτό διότι η σύμβαση αυτή όπως προαναφέρθηκε δεν περιέχει μόνο οδηγίες και εντολές του εργοδότου που αφορούν την πολιτική της επιχείρησης, αλλά περιλαμβάνει και θέματα που πρέπει να συζητούνται και να συμφωνούνται μεταξύ των μερών, όπως είναι επί παραδείγματι ο τρόπος της χρηματικής αποκατάστασης του εργαζομένου για την χρησιμοποίηση του οικιακού χώρου της εργασίας του ή, η αποκατάσταση της δαπάνης λόγω επισκευής των συσκευών που χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση της τηλεργασίας, ή ο καθορισμός των αποδοχών του κατά τη διάρκεια παροχής της τηλεργασίας, χωρίς την αφαίρεση τυχόν πρόσθετων παροχών που δίδονται με προϋποθέσεις οι οποίες ενδεχομένως δεν θα συντρέχουν κατά την τηλεργασία, ή η λήψη μέτρων για την μη διατάραξη της ομαλότητας της ζωής του και της οικογένειάς του, ή ακόμη και η προειδοποίηση του εργαζομένου όταν παρίσταται ανάγκη πρόσβασης των εκπροσώπων του εργοδότου στους χώρους τηλεργασίας στην οικία του κλπ. Επισημαίνεται ότι, για τη σύζευξη και την εναρμόνιση των δύο αρχών (συστημάτων) περί του "οικειοθελούς" χαρακτήρα της σύμβασης τηλεργασίας (Ν. 3846/2010) αφενός, και της "μονομερούς" επιβολής αυτής στα πλαίσια του "διευθυντικού δικαιώματος" του εργοδότου του νεοεισαχθέντος "δικαίου" αφ' ετέρου, ορισμένες εταιρείες ορθώς και ευφυέστατα προέβησαν στην κατάρτιση σύμβασης τηλεργασίας, υπό τον βασικό όρο ότι, την τηλεργασία την αιτείται ο εργαζόμενος η αποδοχή της οποίας τελεί υπό τη διακριτική ευχέρεια της εργοδότιδος, ανάλογα με τις οικονομοτεχνικές λειτουργικές διαρθρωτικές ανάγκες και κυρίως την εκάστοτε πολιτική της και ότι, η σύμβαση αυτή (τηλεργασίας) θα υπερέχει έναντι κάθε άλλης που θα θεωρείται ανίσχυρη εκτός αν προσκρούει σε διάταξη αναγκαστικού δικαίου. Μία τέτοια ρύθμιση των προβλημάτων που προκύπτουν από την εφαρμογή του συστήματος της "εξ αποστάσεως εργασίας" ενόψει μάλιστα των επικρατουσών ειδικών συνθηκών, αποτελεί κατά τη γνώμη μας μία ισορροπημένη σχέση μεταξύ εργοδότου και εργαζομένων, και παράλληλα περιορίζει εν μέρει την διήθυση περιπετειών της αγοράς σε καταστάσεις υψηλής ανεργίας και οικονομικής καχεξίας. Ο κυκεώνας των συγκρουομένων και συνεχώς μεταβαλλομένων διατάξεων που θεσπίζονται για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων ειδικών συνθηκών που ταλανίζουν και ταλαιπωρούν το σύνολο των πολιτών, ελπίζουμε και προσδοκούμε ότι θα αντιμετωπισθεί επιτυχέστερα σε όλο το εύρος των συστημάτων οικονομικών, κοινωνικών, εργασιακών, υγείας και ασφάλειας με το νομοθέτημα του οποίου η έκδοση αναμένεται σύντομα. Στην περίπτωση που θα προηγηθεί της παρούσης μελέτης, η δημοσίευση και η θέση σε ισχύ του νέου αναμενόμενου νομοθετήματος, θα επανέλθουμε στη διατύπωση των σχετικών με τη σύμβαση της τηλεργασίας, διευκρινιστικών παρατηρήσεων. 1. Βλέπετε περισσότερα στο "Ατομικό Εργατικό Δίκαιο" των Γ. Λεβέντη και Κ. Παπαδημητρίου, σελ. 216 επ. – Επίσης στην σχετική μελέτη του Β. Γαμβρούδη που καταχωρήθηκε στο τεύχος ΕΑΕΔ 635/2020, σελ. 412. 2. Ορθός χαρακτηρισμός των νεοτέρων διατάξεων, από τον Δ. Λαδά επικ. καθηγητή της Νομ. Σχολής Παν. Αθηνών. 3. Άρθρο 4 της προαναφερθείσης Ευρωπαϊκής Συμφωνίας. 4. Άρθρο 5 παρ. 3 του Ν. 3846/2010 και άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας. 5. Ο Ν. 3846/2010 άρθρο 5 παρ. 2 ορίζει μία περίοδο προσαρμογής 3 μηνών. 6. Η προθεσμία αυτή είναι 15 ημέρες.
ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου – Εργατικά – Εργατική νομοθεσία – Ασφαλιστική νομοθεσία – ΣΣΕ – Αποδοχές – Μισθός – Ημερομίσθιο – Επιδόματα – Συνταξιοδότηση – ΙΚΑ – ΕΑΕΔ Περιοδικό Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου
